MIZRAKLI İLMİHAL RİSALELER VE TERCÜMELERİ — İsmailağa Te lif Heyeti

Mızraklı ilmihal akaid ibadet ve ahlâk gibi temel dini bilgileri içeren muhtasar olarak yazılmış güzide bir eserdir Asıl adı Miftahu l Cenne cennetin anahtarı olup Osmanlı da ilmihal olarak bilinmektedir Aynı şekilde Osmanlı da her eve gönderilmiş ve bu sayede insanların temel dini bilgileri doğru ve sağlam bir şekilde öğrenilmesine vesile olunmuştur Bu güzide eserin hangi tarihte yazıldığı ve müellifinin kim olduğu bilinmemektedir Yanı sıra Muhammed b Kutbüddîn i İznikî tarafından yazıldığı rivayet edilmiştir Aynı şekilde İlmihal olarak adlandırılması hakkında da kesin bir bilgi olmamakla beraber Mızraklı ilmihal kapağında veya ilk sayfasında mızrak ve sancakların olmasından ötürü böyle isimlenebileceği söylenilmiştir Muhtasarca kaleme alınmış olunan Mızraklı İlmihal de sade bir dil kullanılmış ve herkesin anlayacağı bir üslup gözetilmiştir Bu nedenledir ki Devleti Aliyye Osmanlı da Camilere Sıbyan ilkokul mekteplerine ve evlere dağıtılmış en çok okunan ve ezberlenen eserler arasında yerini almıştır Bu kıymetli eserin günümüzde dahi Anadolu da birçok evde Osmanlı Türkçesiyle yazılmış eski nüshaları bulunmaktadır Mızraklı İlmihal özlü bir şekilde temel dini bilgileri barındırmasına rağmen belli bir sistem düzen e göre olmadığı görülmektedir Nitekim namaz hakkında bilgiler verdikten sonra başka konulara yer vermiş ve ileride tekrar namaz ile ilgili konulara değinmiştir Miftahu l Cenne Mızraklı ilmihal de başlıca şu gelecek olan konular işlenmiştir Namaz Oruç Gusül Teyemmüm Abdest Elli Dört Farz Zekât Kurban Hac Ehl i Sünnet Olmanın Alametleri Dört Halife ve Üstünlükleri Şer î Hükümler İman ilgili meseleler Allah ın Sıfatları Peygamberlerin Sıfatları İtikad ve Amelde Mezhebimiz Zikir Güzel Ahlak Büyük Günahlar Küfür Çeşitli meseleler Kıymetli Hanefî fıkıh eserlerinden derlenerek işlenmiş olan Mızraklı ilmihal de genellikle Hanefî mezhebinde tercih edilen görüşler bir araya getirilmiştir Eserde İhtilâflı meselelere yer verilmemiş ve yanı sıra bazı konularda mezhep içindeki farklı görüşler de aktarılmıştır İstifade ettiği eserler İbn Nüceym in el Eşbâh ve n Nezâ ir başta olmak üzere sonrasında Halebî nin Mülteka l Ebhur u Ebû Bekir el Haddâd ın es Sirâcü l Vehhâc adlı eseri ve yanı sıra Ebüssuûd Efendi nin bazı fetvaları ve Birgivî nin ilmihal kitabı olan Vasiyetnâme si Risâle i Birgivî dir Son söz olarak Mızraklı İlmihal Osmanlı zamanında çok yaygınlaşmış ve halk tarafından benimsenmiştir Osmanlı dan sonra bir karanlık asır geçmesine rağmen günümüzde pek çok yayın evi tarafından defalarca basılmış ve özelde değerli ilim talebelerinin genelde ise insanların çokça rağbetini kazanmıştır