Modern Devletin Kökenleri

Türkiye de Osmanlı İmparatorluğu uzun süre büyük ölçüde tarih dışı değişmeyen bir oluşum olarak görüldü Değişim ise gerek Osmanlı gerekse günümüz tarihçilerince genellikle bir olumsuzluk olarak değerlendirildi Osmanlı klasik dönemi esas alınarak bundan sonrasına bir gerileme bozulma ya da kimlik aşınması taklitçilik olarak yaklaşıldı Son yılların politik değişimlerine paralel olarak tekrar yükselişe geçen Osmanlıya övgü eğilimi tarihyazımsal bir gerilemeye yol açtı Bu da ana akım tarihçiliğin akademik ve popüler kulvarında klasik dönemin ihtişamına övgü düzmekle son dönemin çöküş üne dövünmek ve buna eşlik eden yoğun komplo tarihçiliği arasında sıkışıp kalan yerleşik zihinsel alışkanlığın yeniden canlanmasına yol açtı Dahası tarihçilerin konularıyla duygusal özdeşlik kurması yeniden yükselen bir eğilim haline gelmiş görünüyor Türkçede ilk baskısı 2000 yılında yapılan eserde Osmanlıya yaklaşımlardaki bu ve benzeri sorunları eleştiren Abou El Haj birincil kaynaklara başvurarak tarihyazımı tarihçi ve konjonktür arasındaki ilişkiyi irdeliyor Osmanlı devlet ve toplumunu Yeni Çağ yani Erken Modern Dönem modernleşmesi çerçevesinde döneminin Avrupa devlet ve toplumlarıyla karşılaştırarak ele alıyor Orta dönem olarak tanımladığı 17 ve 18 yüzyıllarda yaşanan değişimin doğası üzerinde yoğunlaşıyor Bunu yaparken bir yandan Batılı tarihçiler arasında yaygın olan oryantalist yaklaşımlarla hesaplaşıyor Bir yandan da orta dönem deki sosyal ve siyasal değişimi ulus devletle özdeşleştirilen modernleşmenin belirlediği standartlar doğrultusunda değerlendirmenin yarattığı tahrifata dikkat çekiyor Profesör Abou El Haj ın Osmanlı devleti üzerine çalışması hem Yeni Çağ Avrupa hem de Osmanlı tarihinde karşımıza çıkan bir sorunsala yönelik bir cevaptır ve belki tam da bu noktada elinizdeki çalışmada savunduğu türden karşılaştırmalı bir yaklaşıma duyulan acil ihtiyacı gözler önüne sermektedir Suraiya Faroqhi Cornell Fleischer Abou El Haj ın kitabı 16 18 yüzyıl tarih ve kültürüne ilgi duyanlar için vazgeçilmez bir çalışma Osmanlı tarihçiliğinin geçen yüzyılda ürettiği en önemli kitaplardan biri Walter Andrews