Modernleşen Türkiye nin Tarihi Gözden Geçirilmiş ve Genişletilmiş Yeni Baskı — Erik Jan Zürcher

Yirminci yüzyılın başı Osmanlı İmparatorluğu nun etnik haritasının çizildiği tebaanın etnik kökenlerine göre hesaplandığı yerleşim alanlarının nasıl yeniden biçimlendirileceğinin sorgulandığı bir dönemeçtir İttihat ve Terakki Osmanlı Devleti nin dinsel cemaatlere yönelik olarak kullandığı takibat metotlarını geliştirip modernleştirerek etnik kimlik temelli araştırmalar haline getirdi Bir yanda etnik köken araştırmalarındaki bilimsel sıfatının cazibesi ve etkileme kudreti diğer yanda milliyetçi politikaların harita etnografya ve topografya üzerinde sınandığı mühendislik faaliyeti 1913 1918 arasında imparatorluk nüfusunun bileşimini topyekûn değiştirdi Fuat Dündar İttihat ve Terakki nin raporlar kitaplar araştırma heyetleri ve dergilerle biçimlendirdiği nüfus kompozisyonuna dair gizli ve açık verilere dayanarak uygulamaya koyduğu ve en uzak bölgelerde en ince ayrıntısına kadar telgraflarla izlediği iskân politikalarını inceliyor Rum Bulgar Ermeni Kürt Yahudi Nasturi ve Süryanilere yönelik yer değiştirme mübadele tehcir yeniden iskân etme siyasetinin hangi amaçlara dayandığını bu amaçların nasıl biçimlendiğini ve kimler tarafından uygulandığını araştırıyor Belge harita nüfus verileri telgraflar ve şifreli emirlerle sürecin nasıl idare edildiğini çarpıcı bir biçimde ortaya koyuyor Bu araştırma ile Anadolu nun Türkleştirilmesi ve İslâmlaştırılmasının coğrafyanın güvenilir unsurlarla tahkim edilmesinin İttihat ve Terakki nin milliyetçilik projesinin önemli bir ayağı olduğu anlatılırken Osmanlı dan Cumhuriyet e devreden etnografik mirasın ve bakış açısının ne olduğu da çarpıcı bir biçimde ortaya konuyor

Erik Jan Zürcher in 1800 lerden bu yana Türkiye tarihini özgün bir modernleşme süreci olarak ele alan bu kitabı Avrupa ve ABD nin belli başlı üniversitelerinde ders kitabı olarak okutuluyor Daha önce Türkiye Cumhuriyeti nin kuruluş dönemiyle ilgili önemli araştırmalara imza atan Amsterdam ve Nijmegen üniversiteleri öğretim üyesi olan Uluslararası Sosyal Tarih Enstitüsü Türkiye Bölümü başkanlığı da yapan Prof Zürcher Türkiye deki modernleşme sorunsalının bütün boyutlarını bir ders kitabından beklenemeyecek bir vukufla derinlikli teşhislerle ve sade bir anlatımla ele alıyor Bu örnek çalışmanın gözden geçirilmiş yeni baskısında yetkin bir tarihçinin sunduğu farklı bilgiler ve taze bir yaklaşımla karşılaşacaksınız Eser oldukça kapsamlı ve derinlikli dolambaçsız anlatımıyla siyasî olaylara olduğu kadar toplumsal ve ekonomik tarihe ve düşünce akımlarına eğiliyor William Hale Londra Üniversitesi Şarkiyat Okulu Mükemmel yazımıyla dikkati çeken bu güzel çalışma Türkiye araştırmaları alanında benzersiz bir perspektif sunuyor Dönemi ele alışı hayli canlı tartışmalara yol açacak olan bu kitap Türkiye tarih yazımına uzun zamandan beri egemen olan eğilimlerin ciddi biçimde düzeltilmesi ihtiyacını da ortaya koyuyor Donald Quataert New York State University Binghamton Yayınevi İLETİŞİM YAYINLARI Yazar ERİK JAN ZÜRCHER Sayfa Sayısı 464 Yıl 2020