Moğolların Anadolu Politikası ve İlhanlılar Devleti Tarihi — Arda Deniz

Moğolların yegane hükümdarı olan Cengiz Han Temuçin 1204 1227 in ölümünden sonra Anadolu Politikalarını hayata geçiren korkusuz torunu Hülagu Han 1258 1265 tarafından kurulan ve 77 yıl gibi bir süre ayakta duran İlhanlılar Devleti 1258 1335 ve Hülagu nun abisi Mengü Han 1251 1252 1259 tarafından da kendisine Batı Asya ya doğru fetihlerde bulunma görevi verilmesinin ardından Moğol fetihlerini yeniden canladırmaya yetmişti Bu sırada İslam dünyasının büyük bir kısmının doğrudan doğruya kontrolü de Moğolların elinden çıkmış ve bu durumu göz önüne alan Hülagu da batıya doğru hareket etti Yol boyunca birçok devleti hakimiyeti altına aldığı gibi geçtiği her yeri de kana boyayarak yakıp yıkmıştı İslamiyet e karşı olan düşmanlığı hasebiyle 1 000 000 a yakın Müslümanı katletmişti Dedesi gibi acımasız bir ruha sahip olan Hülagu 1256 1258 de Azerbeycan daki İsmaililere de ağır bir mağlubiyet indirerek onları yıkıma uğrattı Ardından Irak ta karşılaştığı Halife nin ordusunu bozguna uğratarak Halifeyi ordusunun atları altında çiğneterek öldürmek kaidesiyle Abbasi Halifeliği 758 1250 ne de son verdi İlhanlıların İnkırazını Hülagu ve ondan sonra tahta gelen hükümdarlar zamanında İran Afganistan Irak ve bütün Güney Kafkasya yla birlikte Türkiye Anadolu Selçukluları 1075 1318 nın hükümran olduğu Anadolu topraklarında hakimiyetlerini kabul ettirdiler 1294 tarihinde Çin de bulunan Moğol hükümdarı Kubilay Han 1264 1294 ın ölümü üzerine İlhanlılarla büyük hanlar arasındaki bağlar zaman içinde koptu Henüz çok geçmeden Gazan Mahmut Han 1295 1304 zamanında İlhanlılar İslamiyet i resmi din olarak benimsediler Son büyük İlhanlı hükümdarı Ebu Said Bahadır Han ın ise devletin içerisine düştüğü kopmalara mani olamaması ve uzun süren savaşlar neticesinde yıpranması ile taht kavgalarıyla da çok geçmeden parçalanıp yıkılarak diğer bütün devletler gibi tarihin acımasız sayfalarına karışmış oluyordu

Moğolların yegane hükümdarı olan Cengiz Han Temuçin 1204 1227 in ölümünden sonra Anadolu Politikalarını hayata geçiren korkusuz torunu Hülagu Han 1258 1265 tarafından kurulan ve 77 yıl gibi bir süre ayakta duran İlhanlılar Devleti 1258 1335 ve Hülagu nun abisi Mengü Han 1251 1252 1259 tarafından da kendisine Batı Asya ya doğru fetihlerde bulunma görevi verilmesinin ardından Moğol fetihlerini yeniden canladırmaya yetmişti Bu sırada İslam dünyasının büyük bir kısmının doğrudan doğruya kontrolü de Moğolların elinden çıkmış ve bu durumu göz önüne alan Hülagu da batıya doğru hareket etti Yol boyunca birçok devleti hakimiyeti altına aldığı gibi geçtiği her yeri de kana boyayarak yakıp yıkmıştı İslamiyet e karşı olan düşmanlığı hasebiyle 1 000 000 a yakın Müslümanı katletmişti Dedesi gibi acımasız bir ruha sahip olan Hülagu 1256 1258 de Azerbeycan daki İsmaililere de ağır bir mağlubiyet indirerek onları yıkıma uğrattı Ardından Irak ta karşılaştığı Halife nin ordusunu bozguna uğratarak Halifeyi ordusunun atları altında çiğneterek öldürmek kaidesiyle Abbasi Halifeliği 758 1250 ne de son verdi İlhanlıların İnkırazını Hülagu ve ondan sonra tahta gelen hükümdarlar zamanında İran Afganistan Irak ve bütün Güney Kafkasya yla birlikte Türkiye Anadolu Selçukluları 1075 1318 nın hükümran olduğu Anadolu topraklarında hakimiyetlerini kabul ettirdiler 1294 tarihinde Çin de bulunan Moğol hükümdarı Kubilay Han 1264 1294 ın ölümü üzerine İlhanlılarla büyük hanlar arasındaki bağlar zaman içinde koptu Henüz çok geçmeden Gazan Mahmut Han 1295 1304 zamanında İlhanlılar İslamiyet i resmi din olarak benimsediler Son büyük İlhanlı hükümdarı Ebu Said Bahadır Han ın ise devletin içerisine düştüğü kopmalara mani olamaması ve uzun süren savaşlar neticesinde yıpranması ile taht kavgalarıyla da çok geçmeden parçalanıp yıkılarak diğer bütün devletler gibi tarihin acımasız sayfalarına karışmış oluyordu

Moğolların yegane hükümdarı olan Cengiz Han Temuçin 1204 1227 in ölümünden sonra Anadolu Politikalarını hayata geçiren korkusuz torunu Hülagu Han 1258 1265 tarafından kurulan ve 77 yıl gibi bir süre ayakta duran İlhanlılar Devleti 1258 1335 ve Hülagu nun abisi Mengü Han 1251 1252 1259 tarafından da kendisine Batı Asya ya doğru fetihlerde bulunma görevi verilmesinin ardından Moğol fetihlerini yeniden canladırmaya yetmişti Bu sırada İslam dünyasının büyük bir kısmının doğrudan doğruya kontrolü de Moğolların elinden çıkmış ve bu durumu göz önüne alan Hülagu da batıya doğru hareket etti Yol boyunca birçok devleti hakimiyeti altına aldığı gibi geçtiği her yeri de kana boyayarak yakıp yıkmıştı İslamiyet e karşı olan düşmanlığı hasebiyle 1 000 000 a yakın Müslümanı katletmişti Dedesi gibi acımasız bir ruha sahip olan Hülagu 1256 1258 de Azerbeycan daki İsmaililere de ağır bir mağlubiyet indirerek onları yıkıma uğrattı Ardından Irak ta karşılaştığı Halife nin ordusunu bozguna uğratarak Halifeyi ordusunun atları altında çiğneterek öldürmek kaidesiyle Abbasi Halifeliği 758 1250 ne de son verdi İlhanlıların İnkırazını Hülagu ve ondan sonra tahta gelen hükümdarlar zamanında İran Afganistan Irak ve bütün Güney Kafkasya yla birlikte Türkiye Anadolu Selçukluları 1075 1318 nın hükümran olduğu Anadolu topraklarında hakimiyetlerini kabul ettirdiler 1294 tarihinde Çin de bulunan Moğol hükümdarı Kubilay Han 1264 1294 ın ölümü üzerine İlhanlılarla büyük hanlar arasındaki bağlar zaman içinde koptu Henüz çok geçmeden Gazan Mahmut Han 1295 1304 zamanında İlhanlılar İslamiyet i resmi din olarak benimsediler Son büyük İlhanlı hükümdarı Ebu Said Bahadır Han ın ise devletin içerisine düştüğü kopmalara mani olamaması ve uzun süren savaşlar neticesinde yıpranması ile taht kavgalarıyla da çok geçmeden parçalanıp yıkılarak diğer bütün devletler gibi tarihin acımasız sayfalarına karışmış oluyordu

Tarihin belki de en acımasız ve en başarılı imparatorlarının başında muhakkak ki Moğollar ve onların şube uzantıları gelmekte idi Öyle kî Güneydoğu Asya dan Orta Avrupa ya kadar uzanan oldukça geniş bir coğrafi alana yayılmışlardı Moğol İmparatorluğu 1206 1294 dünyada kurulmuş olan ve toprak bakımından en büyük sınırlara ulaşan imparatorluğudur İmparatorluk en büyük sınırına ulaştığında 34 milyon km2 bir alana yayılmıştı Bu alan dünyanın karalarla kaplı alanının 1 5 inden daha fazla bir alan demek ki Yenî dünya karalarının 22 lik kısmı bir zamanlar Moğol İmparatorluğu nun eline geçmişti İlhânlılar işte bu uzantıların sadece Anadolu şube kolunu teşkil etmekle imparatorluğunun Hülagü 1256 1265 ile başlayan bu ilerlemesi 1335 te son kağan Ebû Sâ id Bahadır Han 1316 1335 a dek sürmüştür Şüphesiz kî bu devletten en fazla İlhânlılar ın Anadolu yu Kösedağ ile ele geçirmesiyle Selçuklular etkilenmişti Hülagû nün 350 000 gibi bir müslümân nüfusunu kâtletmesî ve ardından da Abbasiler 750 1258 e son vermesi İslamiyet e de büyük zararlar vermiş oluyordu Ayrıca Bataniler i 1256 da büyük bir hezimete uğratıp Alamut Kalesi ni ele geçirerek hiçbir Selçuklu sultanının kati olarak son veremediği Haşhaşiler e son verip belki de tüm dünya için bir sorun teşkil edebilecek olan bu oluşumu İlhanlılar kökünden halletmişlerdi Bu büyük devletin son hanı Ebü Sa id in varis bırakmadan ölmesi ise devlet içinde taht kavgalarına yol açtı Celayirli ve Çupani emirler tarafından tahta çıkarılan kısa ömürlü hanların idaresi altında devlet hızla çökmeye başladı Bu durum İlhanlı İmparatorluğu nun parçalanmasına ve yerini mahalli hanedanların yer almasına yol açtı Nihayet farklı hanedan adlarıyla kurulan yeni devletler de 1353 senesinde yıkılarak İlhanlılar soyu artık tamamen son bulmuş oluyordu