Mortgage Sisteminin Hukuki Niteliği ve Türk Hukuk Sistemindeki Yeri — Çiğdem Mine Yılmaz

Çalışmada genel hatlarıyla mortgage sistemi incelenmekte olup özellikle 5582 sayılı Konut Finansman Sistemine İlişkin Çeşitli Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına İlişkin Kanun un özel hukukumuzda meydana getirdiği değişiklikler ele alınmıştır 5582 s kanunla düzenlenen yeni Türk Konut finansman sistemi Türk Medeni Kanunu ve Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun açısından ayrıntılı olarak ele alınmıştır Anglo Amerikan hukuk sisteminde aynî bir teminatı ifade eden mortgage konu konut finansmanı sistemi olduğunda kredi verenlerin bir taşınmazı satın almak ya da evvelce aldıkları krediyi yeniden finanse etmek için ihtiyaç duyulan parayı temin etme sürecini ifade etmek üzere kullanılmaktadır Mortgage ifadesi kamuoyunda yerleşmiş bulunmakta ancak bununla teknik olarak bir taşınmaz teminatı türü değil daha ziyade uzun vadeli konut kredisi ile konut edinme sistemi ifade edilmesi amaçlanmaktadır Klasik olarak bankalar konut kredisi açmak için gerekli fonu kendi öz kaynaklarından ve borçlanarak sağladıkları yabancı kaynaklardan sağlamaktadırlar Konut kredisi açmada kullanılan yabancı kaynakların büyük bir kısmı esas olarak tasarruf mevduatlarından elde edilmektedir Ancak bankaların gerek öz kaynakları gerekse toplamış oldukları mevduatlar hızlı şehirleşmenin ortaya çıkardığı konut ihtiyacını finanse etmede yetersiz kalmaktadır Mortgage olarak adlandırılan sistemde ise konut kredileri için gerekli olan fon sermaye piyasalarından menkul kıymet ihraç edilmesi suretiyle sağlanmaktadır Bu sistem diğerlerinden sermaye piyasalarından fon temin edilmesinde konut kredilerinden doğan alacakların kullanılması noktasında farklılaşmaktadır Bu yolla konut kredisi veren bankalar açtıkları konut kredilerinden doğan alacaklarını kullanarak sermaye piyasalarından yeni fon sağlamakta ve bu fonları yeni konut kredileri açmada kullanarak kredi açma kapasitelerini arttırmış olmaktadırlar Çalışmamız üç ana bölümden oluşmakta olup giriş bölümünde konut finansmanı kavramı türleri terminoloji meselesi ipotekli konut finansman sisteminin tarihi gelişimi ve modern hukuk larda düzenleniş biçimi ele alınmıştır Birinci bölümde ise çalışmamızın esasını oluşturan 5582 sayılı kanuna göre konut finansmanı kavramı ve türleri ipotekli konut finansman sisteminde taraflar ele alınmıştır İkinci bölümde ise 5582 sayılı Kanunla TKHK ya 10 B maddesi olarak eklenen Konut Finansman Sözleşmesi bu sözleşmenin kuruluşu hukuki niteliği tarafların hak ve borçları ele alınmıştır Üçüncü ve son bölümde ise Türk Medeni Kanunu nda düzenlenen teminatlı borçlanma senetleri Türk hukukunda konut finansman alacaklarının alacağın temliki hükümleri çerçevesinde menkul kıymetleştirilme meselesi ve 5582 sayılı kanun sonrası ipotek teminatlı ve ipoteğe dayalı menkul kıymetlerin özellikleri genel olarak ele alınmıştır Önsöz den Çalışmada genel olarak mortgage sistemine değinilmekte esasen Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun çerçevesinde Konut finansman sözleşmesi ele alınmaktadır Çalışmanın içeriğini Konut Finansman Sözleşmesi oluşturmasına rağmen hazırlık aşamasında önerilen başlık usuli engellerle karşılaşıp değiştirilememiş ve bu haliyle kabul edilmiştir Bu çalışma Konut Finansmanına İlişkin Çeşitli Kanunlarda Deği şiklik Yapılmasına İlişkin 5582 Sayılı Kanun henüz tasarı aşamasında iken başladı Ancak bu tasarının 2007 de kanunlaşmasından sonra tamamlanabildi Bu kanunla bir yandan uzun vadeli konut kredileri karşısında tüketicinin korunması bir yandan da uzun vadeli kredilerden doğan alacakların bir havuzda toplanıp tedavül kabiliyeti olan hisse senedi yoluyla taşınmazlara likidite sağlanması ve sermaye piyasalarına işlerlik kazandırılması amaçlanmaktadır Kanunun çıkarılmasından bu yana henüz İpotek Finans Kurumu nun kurulmamış olması Kanun un amaçladığı mortgage fikrini sağlayamamıştır Ancak kamuoyunda canlandırılan mortgage yalnızca uzun vadeli konut kredi sini karşılamaktadır Bu kredi tipi ise TKHK Md 10 b de dü