Mu tezile ve Siyaset — Mahmut Ay

Peygamber in vefatından hemen sonra başlayıp günümüze kadar müslümanları en fazla meşgul eden sorunlardan biri yönetim sorunudur Yönetim sorunu tartışmaları İslami ilimler arsında soyutluluk ve kuramsallığa en fazla ilgi gösteren ilim olan Kelam ın hareket noktasını oluşturmuştur Mu tezile nin ilk temsilcileri yönetim sorunu konusunda daha objektif ve tutarlı yaklaşımlar sergilemiş olmalarına rağmen daha sonraki Mu tezili öncüler Şii İmamet teorisine cevap verme yarışı içine girmişlerdir Bu bakımdan Ehl i Sünnet ile aynı noktada buluşmuşlardır Muhalefet döneminde Mu tezile irade hürriyetine ve dolayısıyla insanın sorumluluğuna vurgu yaparak yönetim biçimini saltanata dönüştüren ve bunun meşruyetini cebri determinist öğreti ezeli kader doktrini ve ilahi kaynaklı ikdidar iddialarıyla sağlamaya çalışan Emevi yönetimine karşı muhalif bir tavır sergilemiştir Mu tezili muhalefet toplumun birlik ve bütünlüğünü sürekli tehdit eden fanatik Harici örneğinden farklı olduğu gibi ahlaki gevşekliğe ve sorumsuzluğa yol açan Mürciı muhalefet örneğinden de farklıdır İktidar döneminde ise Mu tezile iktidarın gücünü arkasına alarak rakiplerine karşı sindirme politikası uygulamıştır Abbasi yönetimi Mu tezili temsilciler ve onların görüşleri aracılığıyla resmi kavuşturma Minhe sürecini başlatarak muhalefeti yok etme yok etme yoluna girmiştir Minhe süreci hem Mu tezile nin hem de İslam düşüncesinin tarihi seyrini derinden etkilemiştir Bu politikaların uygulamasında iktidar ile ortak hareket eden Bağdat ekolüne mensup Mu tezili temsilciler bu sürecin sonuçlarına katlanmak zorunda kalmışdır Resmi kavuşturmanın faturası Mu tezile ye çıkarılmıştır

Batı da ve Doğu da yapılan çalışmalarda Mu tezîle nin ve Mu tezîlî öncülerin kelâmî felsefî görüşleri üzerinde durulmuş bu okulun sadece dinî karakteri üzerinde yoğunlaşılmıştır Halbu ki her kelâmî felsefî sorun ortaya c ıktığı geliştiği ve oluştuğu ortamın siyasî şartlarından bağımsız olarak düşünülemez Bu sorunların temelinde siyasetin belirleyici rolünün olduğu inkâr edilemez bir gerçektir Mu tezîle Siyaset ilişkisi adlı çalışmamız bu alandaki boşluğu gidermeye yöneliktir Böyle bir çalışmanın zorunlu olduğunu gördüğümüzden bu konuyu akademik bir çalışma ürünü olarak okuyucuya sunmayı düşündük

Batı da ve Doğu da yapılan çalışmalarda Mu tezîle nin ve Mu tezîlî öncülerin kelâmî felsefî görüşleri üzerinde durulmuş bu okulun sadece dinî karakteri üzerinde yoğunlaşılmıştır Halbu ki her kelâmî felsefî sorun ortaya c ıktığı geliştiği ve oluştuğu ortamın siyasî şartlarından bağımsız olarak düşünülemez Bu sorunların temelinde siyasetin belirleyici rolünün olduğu inkâr edilemez bir gerçektir Mu tezîle Siyaset ilişkisi adlı çalışmamız bu alandaki boşluğu gidermeye yöneliktir Böyle bir çalışmanın zorunlu olduğunu gördüğümüzden bu konuyu akademik bir çalışma ürünü olarak okuyucuya sunmayı düşündük

Batı da ve Doğu da yapılan çalışmalarda Mu tezîle nin ve Mu tezîlî öncülerin kelâmî felsefî görüşleri üzerinde durulmuş bu okulun sadece dinî karakteri üzerinde yoğunlaşılmıştır Halbu ki her kelâmî felsefî sorun ortaya c ıktığı geliştiği ve oluştuğu ortamın siyasî şartlarından bağımsız olarak düşünülemez Bu sorunların temelinde siyasetin belirleyici rolünün olduğu inkâr edilemez bir gerçektir Mu tezîle Siyaset ilişkisi adlı çalışmamız bu alandaki boşluğu gidermeye yöneliktir Böyle bir çalışmanın zorunlu olduğunu gördüğümüzden bu konuyu akademik bir çalışma ürünü olarak okuyucuya sunmayı düşündük

Batı da ve Doğu da yapılan çalışmalarda Mu tezîle nin ve Mu tezîlî öncülerin kelâmî felsefî görüşleri üzerinde durulmuş bu okulun sadece dinî karakteri üzerinde yoğunlaşılmıştır Halbu ki her kelâmî felsefî sorun ortaya c ıktığı geliştiği ve oluştuğu ortamın siyasî şartlarından bağımsız olarak düşünülemez Bu sorunların temelinde siyasetin belirleyici rolünün olduğu inkâr edilemez bir gerçektir Mu tezîle Siyaset ilişkisi adlı çalışmamız bu alandaki boşluğu gidermeye yöneliktir Böyle bir çalışmanın zorunlu olduğunu gördüğümüzden bu konuyu akademik bir çalışma ürünü olarak okuyucuya sunmayı düşündük

Batı da ve Doğu da yapılan çalışmalarda Mu tezîle nin ve Mu tezîlî öncülerin kelâmî felsefî görüşleri üzerinde durulmuş bu okulun sadece dinî karakteri üzerinde yoğunlaşılmıştır Halbu ki her kelâmî felsefî sorun ortaya c ıktığı geliştiği ve oluştuğu ortamın siyasî şartlarından bağımsız olarak düşünülemez Bu sorunların temelinde siyasetin belirleyici rolünün olduğu inkâr edilemez bir gerçektir Mu tezîle Siyaset ilişkisi adlı çalışmamız bu alandaki boşluğu gidermeye yöneliktir Böyle bir çalışmanın zorunlu olduğunu gördüğümüzden bu konuyu akademik bir çalışma ürünü olarak okuyucuya sunmayı düşündük