Muhakemat Büyük Boy — Bediüzzaman Said Nursi

Bediüzzaman Said Nursî MUKADDEME BİRİNCİ MAKALE Unsurul Hakikat Birinci Mukaddeme Kurânın esas maksatları sayılmakta ve bu maksatlardan ayrı olan ay güneş yıldızlar gibi kâinatla alâkalı bahislerin Kurânda ne gibi gayelerle zikredildiği anlatılmaktadır İkinci Mukaddeme İnsanların maddî bilgilerinde telâhuk u efkâr ve tedricî tecrübeler sayesinde bir meylüt terakki olduğu izah edilmekte ayrıca maddî ilimlerle mânevî ilimler arasındaki fark ortaya konmaktadır Üçüncü Mukaddeme İsrailiyat ve Yunan felsefesinin bir kısmının bazı İslâmî ilimlerin içine nasıl girdiği ve din süsüyle görünerek fikirleri nasıl ihtilale verdiği gayet mânidar bir şekilde tahlil edilmiştir Dördüncü Mukaddeme Şöhretin insanın malı olmayan şeyi insana nasıl mal ettiği bu yüzden de ne gibi hurâfât kapıları açıldığı etraflıca izah edilmektedir Beşinci Mukaddeme Mecaz ve teşbihlerin zamanla hakikate inkılap edip hurâfâta nasıl kapı açtığı ve bunun sebepleri beyan edilmektedir Altıncı Mukaddeme Tefsirde zikredilen her bir meselenin ve malûmatın tefsirden olması lâzım gelmediği bir tefsir kitabında tefsir veya âyetin asıl mânâsından başka sair fenlere ait bazı meselelerin de olabileceği o fenlere ait malûmatın yanlış olmasının âyetin veya tefsirin yanlışlığına delil sayılamayacağı izah edilmektedir Yedinci Mukaddeme İnsanların muzır seciyelerinden olan tezayüd mücazefe ve mübalağa meyilleri ve bu meyillerin ne gibi zararlara sebep olduğu beyan edilmektedir Sekizinci Mukaddeme Müellifin ifadesiyle Her kemâli mahveden yesi öldürmek ve her saadetin mâyesi olan ümidi canlandırmak için yazılmıştır Mazinin insanları ile hâl ve istikbalin insanlarının mukayesesi yapılmaktadır Dokuzuncu Mukaddeme Hilkat ı âlemde maksud u bizzat ve galib i mutlak yalnız hüsün hayır hak ve kemâl olduğu şer ve kubh ve batılın ise tebeiyye ve mağlube oldukları hakka galip gelseler bile muvakkat olduğu anlatılmaktadır Onuncu Mukaddeme Mütekellimin söylediği sözünde muaheze edilip edilemeyeceği noktaların neler olduğu anlatılmaktadır On Birinci Mukaddeme Tek bir kelâmda ve sözde birden fazla hükümler olabileceği misallerle anlatılmaktadır On İkinci Mukaddeme Zahirperestleri aldatan noktalarla mübalağalı netice veren sebepler üzerinde durulmuş ayrıca mübalağa meylinin ne gibi gariplikleri netice verdiği izah edilmiştir BİRİNCİ MESELE Küre i arzın yuvarlak olduğunu ispata dairdir Bu meselede sükutî icma olduğu bildirilmekte ve bazı muhakkikînin eser ve sözlerine havaleler yapılmaktadır İKİNCİ MESELE Arz öküz ile balık üzerindedir şeklinde rivayet edilen hadisin tahkiki yapılmakta ve tazammun ettiği mânâlar mânidar bir şekilde anlatılmaktadır ÜÇÜNCÜ MESELE Kaf Dağı hakkındadır Bu güne kadar bu hususta ileri sürülen görüşlerin tenkit ve tahkiki yapılmaktadır DÖRDÜNCÜ MESELE Zülkarneyn ve Seddi YecücMecüc ve Seddin harabiyeti hususları üzerinde durulmaktadır BEŞİNCİ MESELE Cehennemin yerinin nerede olduğuna dairdir ALTINCI MESELE Kurânın irşad mesleğinin ne gibi hususiyetler taşıdığı ehl i tefsire bu bakımdan düşen vazifelerin neler olduğu beyan edilmektedir YEDİNCİ MESELE Sadece âyeti kerimelerin zahirine bakarak menfî şekilde hüküm veren inkârcıların iddialarının doğru olmadığına dair izahlar vardır SEKİZİNCİ MESELE Ehl i zahiri ulûm u âdiyede bile tereddüde sevkeden hususlar anlatılmaktadır UNSURUL BELÂGAT İKİNCİ MAKALE Belâgatın ruhuna taalluk eden on iki meseledir BİRİNCİ MESELE Arap olmayanların Arapçanın belâgatıyla meşgul olmaya başlamalarıyla zevk i belâgatı fikrin mecra yı tabiîsi olan nazm ı maânîden nazm ı lâfza nasıl çevirdikleri anlatılıyor Tenbih Lâfız üslûp teşbih hayal ve kafiye gibi unsurların kelâm içinde ne kadar yer alması lâzım geldiği anlatılıyor İKİNCİ MESELE Kelâmın canlılık ve hareket kazanmasının nasıl mümkün olacağı anlatılıyor ÜÇÜNCÜ MESELE Bir mânâyı herkesin kendi sanat ve mesleğine uygun üslûplarla ifade etmesinin sırrı izah ediliyor DÖRDÜNCÜ MESELE B