Muhâkemât Saykal ül İslâm Reçetet ül Ulemâ — Bediüzzaman Said Nursi

Bediüzzaman ın tefsir usûlü olarak kaleme aldığı Muhâkemât adlı eseri üzerine kaleme aldığımız bu çalışmada akademik olarak şunları yapmaya çalıştık 1 Bediüzzaman ın asıl metnini aynen muhafaza eyledik Ancak hatalı yazılan kelimeleri ayniyyet kelimesinin eyniyet yazılışı gibi tashih eyledik ve imla hatalarını latîfe kelimesinin lâtife yazılması gibi düzelttik 2 MUHÂKEMÂT kitabını tanıtıcı uzun bir mukaddime kaleme aldık 3 En önemlisi de bütün şer î ve ilmî ıstılahları haşiye olarak açıkladık Şunu önemle ifade edelim ki bu çalışma bir sadeleştirme değildir belki tahkik ve haşiye ile ıstılahları açıklamadır Bediüzzaman Said Nursî hazretleri Osmanlı Devleti nin sonunu ve bölünmesini İstanbul un ve Türkiye nin bazı bölgelerinin yabancı birlikler tarafından işgalini gördü Bu acı yıllar aynı zamanda Bedîüzzaman ın hayatının ikinci ana dönemi olan Eski Sa îd in Yeni Sa îd e dönüşümüne de tanıklık etti Eski Sa îd derken meseleyi Allâme Bedîüzzaman olarak düşünmek gerekir Eski eserleri tamamen bir allâmenin kesbî ilminin mahsulü olarak görülecektir Muhâkemât ve Münâzarât bunun en güzel misalleridir Bedîüzzaman Eski Sa îd tabir ettiği eski hayat yıllarında sosyal ve millî mes eleleri İslâm ın ve Kur ân ın prensipleri ışığında açıklamaya çalışmıştır Bedîüzzaman Van a geldikten sonra iki üç ay bir bekleme ve çoktan beri bıraktığı medresesinin tanzîmât işini bitirmesinden sonra Temmuz ayı sonunda evvela Van dolayındaki Ertoşi aşiretlerinden başlamak sûretiyle Hakkâri Bitlis Muş Ağrı Diyarbekir ve Urfa şehir merkezleriyle etrafındaki bazı köy ve aşiretleri dolaşarak meşrûtiyet hakkında bilgi verdi Buralarda sorulan yüzlerce sualleri cevaplandırdı Böylece Bedîüzzaman ın başlattığı bu seyahatları esnasında sorulan suallere verilen cevablardan gerekse müşahede ettiği umûmî durum veya Şark âlimlerinin İslâm dini hakkındaki telakkîlerinden öğrendiği genel ahvâlin hey et i umûmiyesinden iki tane eser vücuda getirdi Bunlardan birincisi Reçetet ül Avâm veya Reçetet ül Ekrâd İkincisi Saykâl ül İslâm veya Reçetet ül Havâs eserleridir Bu iki eseri evvela Arapça sonra da aynı meal ve ma nada fakat daha genişçe Türkçe olarak kaleme almış ve Reçetet ül Avâm eserine Münâzarât ismini Saykal ül İslâm veya Reçetet ül Ülemâ kitabına da Muhâkemât ismini vermiştir