Müzekki n Nüfûs — Eşrefoğlu Rûmî

XI yüzyıldan itibaren Anadolu ya gaza erleri ve alperenlerin gelmesiyle birlikte gönül medeniyeti Osmanlı Devleti nin kuruluşuna ve İstanbul un fethine kadar devam etmiştir Bu süreçte özellikle Anadolu nun dört bir köşesinde faaliyet gösteren tarikatlar yeni toprakların manevi çehresinin oluşumunda büyük rol oynamıştır Mevlevîlik Bektaşîlik ve Bayramîlik gibi tarikatlar önemli isimlerdir Irak ta XII yüzyılda Abdülkadir i Geylânî nin kurduğu Kādiriyye tarikatının Anadolu daki bir kolu olan Eşrefiyye bu süreçte önemli bir rol oynamıştır Eşrefoğlu Rûmî nin kaleme aldığı Müzekki n Nüfûs adlı eser Anadolu da Türkçe olarak yazılan ilk örneklerden biridir Bu eser sıkı bir nefis kontrolü ve tarikat disiplini içinde dünyaya ait her şeyi terk etmeyi prensip edinen Eşrefoğlu Rûmî nin görüşlerini yansıtmaktadır Eşrefoğlu Rûmî bir tarikat kurucusu olmanın yanı sıra büyük bir ahlakçı ve mürşid olarak da tanınmaktadır