Ne Mutlu Türküm Diyebilene

Türk ulusal kimliğine ilişkin hala süregiden tartışmaların kutuplarında iki tasavvur duruyor Vatandaşlık esasına dayalı anlayış ve etnik kültürel kimlik esasına dayalı anlayış Ahmet Yıldız ın incelemesi Türkiye de milli kimliğin inşa sürecinde etnik kültürel kimlik vurgusunun ve tazyikinin en güçlü olduğu evreyi ele alıyor 1919 1938 Dönemi Milli kimliğin seküler iddiası ile onu zımnen kısmen de açıkça kısıtlayan dinsel yükümler arasındaki gerilim bu dönemde belirgindir Fakat asıl belirgin olan milli kimliğin ve vatandaşlığın etnik yükümleridir Kitabın önsözünde Ayşe Kadıoğlu nun belirttiği gibi bu devrede halk hem vatandaş hem Türk olmakla vazifelendirilmiştir Etnisizm müfredatta ve dil tarih politikalarında Kürt Meselesi ne ve gayrimüslim azınlıklara bakışta iskan ve tehcir uygulamalarında asimilasyoncu önlemlerde bütünlüklü ve atak bir tutum olarak kendini gösterir Ahmet Yıldız milli kimliğin vatandaşlığın etno seküler çerçevesinin alabildiğine daraldığı bu dönemin tarihsel arkaplanını da Türk milliyetçiliğinin Osmanlı nın son evresinden Milli Mücadele nin zoraki çoğulculuğuna uzanan oluşum dönemine bakarak inceliyor Sözkonusu döneme damgasını vuran etnisist milliyetçilik anlayışı geçici veya tesadüfi midir yoksa Türkiye deki resmi milli kimliği alttan alta belirleyen bir süreklililği var mıdır Ahmet Yıldız ın sağlam bir teorik zemine zengin ayrıntıya özenli bir dile dayanan kitabı bu kritik tartışmayı da uyarıyor

Türk Müslüman Kimliğinin Müzakeresi Türkiye Cumhuriyeti nin kuruluşu savaştan yenik çıkmış perişan bir halkın ortak bir amaç etrafında kenetlendiğinde neler başarabileceğinin en büyük kanıtlarından biri olmayı sürdürüyor Peki halk Türk milli kimliğini ne zaman ve nasıl sahiplendi Resmi tarih Cumhuriyet in kuruluşuyla taçlanan süreci ezelden beri var olan Türk milletinin Mustafa Kemal Atatürk ün önderliğinde kendine gelişi uyanışı olarak gördü Atatürk ün ilke ve devrimleriyle Türkleri seküler ve çağdaş milletler arasına soktuğunu halka millet bilincini aşıladığını anlattı Gavin D Brockett bu süreçte Türk milli kimliğinin ezelden beri var olduğu veya Kemalist elitin çabalarıyla halk tarafından benimsendiği şeklindeki beylik anlatılara meydan okuyor Halkın milli kimliği sorgusuz sualsiz kabullenmediğini diğer kimliklerle tartarak karşılıklı tavizlerin verildiği uzun ve zorlu bir müzakere sürecinin sonunda benimsediğini gösteriyor Bu anlamda 1980 lerin Türk İslam sentezi anlayışının çok daha eskilere çok partili sisteme geçişe kadar gittiğini ortaya koyuyor Bu süreçte özellikle yerel basının Müslüman bir Türk milli kimliğinin inşasında oynadığı hayati rolü gözler önüne seriyor Resmi tarih anlatısının aksine Anadolu halkının milli kimlik edinme sürecinde edilgen olmadığını müzakereci bir fail olduğunu ortaya koyarak merkez çevre ikiliğinin geçerliliğini de sorguluyor