Nergisi ve Nihalistan ı — Süleyman Çaldak

Klasik Edebiyatımızda Sinan Paşa ile başlayan süslü nasir Nergisi ile zirveye ulaşır Bu ünlü inşa ustasının nesri yüzyıllar boyunca ulaşılması güç bir örnek olarak taklit edilmeye çalışılır Nergisi nin bu alandaki ünü ve etkisi 19 yy ın ikinci yarısına yani Namık Kemal in onu şiddetle eleştirmesine kadar devam eder Uzun cümleleri zincirleme zincirleme tamlamaları tanınmayan Arapça ve Farsça kelimeleri seçmesi veya bilinmeyen anlamlarıyla kullanılması bu kelimelerle Sebk i Hindi yi anımsatan garip mecaz imajlar oluşturması dilinin anlaşılmasını zorlaştıran unsurlardır Ancak cümlelerinin sağlam mükemmel ve dilbilgisi kurallarına uygun olması bu cümleleri ilk bakışta hissedilmeyen secilerle süslemesi Türkçe deki bütün cümle çeşitlerini kullanarak dilin sınırlarını yoklaması onun lehinde kaydedilmesi gereken bir husustur Arap ve Fars kaynaklı klasik hikâyeler yerine Osmanlı taşra hayatını yansıtan hikayeleri tercih etmesi özellikle Nihâlistan da modern hikayeciliğimizin habercisi denebilecek düzeyde teknikler kullanılması dikkati çekmektedir Bu çalışmada uzun yıllar görmezlikten gelinen bir Osmanlı nesir ustasının en önemli eseri Nihâlistan modern inceleme teknikleriyle ele alınarak ilin dünyasının dikkatine sunulmuştur

Klasik Edebiyatımızda Sinan Paşa ile başlayan süslü nasir Nergisi ile zirveye ulaşır Bu ünlü inşa ustasının nesri yüzyıllar boyunca ulaşılması güç bir örnek olarak taklit edilmeye çalışılır Nergisi nin bu alandaki ünü ve etkisi 19 yy ın ikinci yarısına yani Namık Kemal in onu şiddetle eleştirmesine kadar devam eder Uzun cümleleri zincirleme zincirleme tamlamaları tanınmayan Arapça ve Farsça kelimeleri seçmesi veya bilinmeyen anlamlarıyla kullanılması bu kelimelerle Sebk i Hindi yi anımsatan garip mecaz imajlar oluşturması dilinin anlaşılmasını zorlaştıran unsurlardır Ancak cümlelerinin sağlam mükemmel ve dilbilgisi kurallarına uygun olması bu cümleleri ilk bakışta hissedilmeyen secilerle süslemesi Türkçe deki bütün cümle çeşitlerini kullanarak dilin sınırlarını yoklaması onun lehinde kaydedilmesi gereken bir husustur Arap ve Fars kaynaklı klasik hikâyeler yerine Osmanlı taşra hayatını yansıtan hikayeleri tercih etmesi özellikle Nihâlistan da modern hikayeciliğimizin habercisi denebilecek düzeyde teknikler kullanılması dikkati çekmektedir Bu çalışmada uzun yıllar görmezlikten gelinen bir Osmanlı nesir ustasının en önemli eseri Nihâlistan modern inceleme teknikleriyle ele alınarak ilin dünyasının dikkatine sunulmuştur