Nesrul Leali Yeni Dizgi Tahkîkli — İsmailağa Te lif Heyeti

Nesrü l Leâlî Hamîdüddîn es Seyyid Abdülhamîd el Âlûsî nin Sirâcüddin Ali b Osmân el Ûşî nin akâide dair yazdığı Bed ül Emâlî adlı manzumesine şerh olarak kaleme aldığı güzide eserdir Eserin tam ismi Nesrü l Leâlî alâ Nazmi l Emâlî dir Müellif Abdülhamîd Rahimehüllâh ilimle meşhur Âlûsî ailesinden olup Hasenî ve Hüseynî dir Aynı şekilde meşhur Rûhu l Meânî sâhibi Ebü s Senâ künyesi ve Şihâbüddîn lakaplarıyla anılan Şehâbeddîn el Âlûsî nin kardeşidir BED Ü L EMÂLÎSiracüddin Ali b Osman el Ûşî nin Mâtürîdî akaidine dair kaleme aldığı manzum risâlesidir Risale birçok isimle meşhur olmakla beraber Müellif Rahimehüllâh ın eserini el Emâlî diye isimlendirmiş olması haysiyetiyle daha çok bu isimle tanınmıştır Bu manzum eserde İslâm akaidinin temel konuları klasik bir şekilde ilâhiyyât nübüvvât ve sem iyyât olarak işlenmiş olup özetle şu konulara yer verilmiştir Öncelikle tevhid konusu zikredilmiştir Allah ın zâtı ve sıfatları ele alınmıştır Ayrıca halku l Kur ân rü yetullah haberî sıfatlar insan fiili ve aslah gibi konulara temas edilmiş ve Ehl i Sünnet e muhalif görüşler ileri süren fırkalara karşı tenkitler yöneltilmiştir Eserde nübüvvete dair konular özetlendikten sonra evliyanın kerametlerinin hak olduğu vurgulanmıştır Ehl i Sünnet e göre Hulefâ yi Râşidîn inin fazilet sıralaması yapılmış ve ardından ashâba dil uzatmanın câiz olmadığı ifade edilmiştir Üste zikredilen konulardan başka sonraki beyitlerde ağırlıklı olarak iman konusu ele alınmış ve Ehl i sünnet in tekfir anlayışı dile getirilmiştir Tekvin ile mükevven arasındaki ilişkiye değinilmiştir Ma dûma şey denilip denilemeyeceği zikredilmiştir İtikadî ekoller arasındaki tartışmalı bazı kelâm problemlerine işaret edilmiştir Üsteki konulardan sonra ölüm ve sonrasındaki hayat ve âhiret halleri ele alınmıştır Emâlî nin sonunda ise müellifine kendisine hayır duada bulunulmasını temenni eden beyitlerle sona ermiştir Manzum olması ve özlü bilgi vermesi sebebiyle öğrenilmesi ve ezberlenmesi kolay olan Bed ü l Emâlî medreselerde okunan akâid ve kelâm metinleri arasında başlangıç kitabı olmuş ve pek rağbet görmüştür Bed ü l Emâlî nin Arapça ve Türkçe şerhleri ve TercümeleriÖnemli Mâtürîdî akaid risâlelerinden biri olan Bed ü l Emâlî pek çok defa istinsah edilmiş üzerinde tercüme ve şerh olarak birçok çalışma yapılmıştır Arapça Şerhleri Dav ü l Meâlî fîşerhi Bed i l Emâlî Nefîsü r Riyâz li İ dâmi l Emrâz el Hidâye mine l İ tikâd Dercü l Me âlî fîŞerhi Bed i l Emâlî Dav ü l Le âlî fîŞerhi Bed i l Emâlî Nuhbetü l Le âlî li Şerhi Bed i l Emâlî el Menhecü l Âlî fîŞerhi l Emâlî Türkçe Şerhleri Lâmiyye i Kelâmiyye Şerhi Merahu l Meâlî fî Şerhi l Emâlî Keşfü l Meâlî Şerhu Bed i l Emâlî Kasîde i Emâlî Tercümesi Tercümeleri Lâmiyye i Kelâmiyye Kasîde i Emâlî Tercüme i Manzûmesi Necm i Zebrekân BED Ü L EMÂLÎ MÜELLİFİ ALİ B OSMAN EL ÛŞÎ ö 575 1179 Mâtürîdî kelâmcısı Hanefî fakihi ve muhaddis olan Ali b Osman el Ûşî Rahimehüllâh doğum tarihi ve doğum yeri kesin olmamakla beraber el Ûşî nisbesinden hareketle günümüzde Kırgızistan sınırları içinde bulunan Oş Ûş şehrinde doğduğu tahmin edilmektedir Ûşî Rahimehüllâh ın nisbet ve lakaplarıyla tam olarak ismi Siracüddin Rükneddin Ebû Muhammed Ebü l Hasen Ali b Osmân b Muhammed b Süleymân b Ali el Ûşî el Fergânî et Teymî eş Şehîdî el Hanefî el Mâtürîdî dir Kaynaklarda hayatına dair yeterli bilgi yoktur Ancak Oş Ûş şehrinde doğduğu veya yaşadığından dolayı Ûşî bu bölgenin ismi genel olarak Fergana olduğu için Fergânî mensuplarından bazıları şehit düşen Teym kabilesine velâ yoluyla müntesib olduğu dolayısıyla Teymî ve Şehîdî Hanefî ve Mâtürîdî mezhebine mensup olmasıyla Hanefî ve Mâtürîdî nisbeleriyle anılmıştır Bed ü l Emâlî el Emâlî akaid risâlesiyle pek tanınan ve Mâtürîdî kelamcıları arasında yer alan Ali b Osman el Ûşî Nâsırüddin Muhammed b Yûsuf es Semerkandî den başka hocası ve Ebû Nasr Ahmed b Muhammed el Buhârî el Attâbî den başka talebesi hakkında yeterli bir bilgi yoktur İlmi KişiliğiÖncelikle şunu belirtelim ki Siracüddin el Ûşî Rahimehüllâh fıkıh hadis kelâm ve edebiyat gibi ilimlerle meşgul olmuş ve eserler kaleme almıştır Kaynaklara bakıldığında kendisi hakkında Siracüddin Rükneddin Şemsülislâm eş Şeyh el İmâm el Allâme el Fakîh el Muhakkik İmâmü l Harameyn gibi lakaplarla anılmıştır Böyle anılması da onun ilminin yüksekliğine ve derinliğine işaret etmektedir Güzide Eserleriel Emâlî Bed ü l Emâlî Nisâbü l Ahbâr li Tezkireti l Ahyâr Müsnedü Enes b Mâlik Cevâhirü l Ahkâm fi l Fıkh el Fetâva s Sirâciyye Gurerü l Ahbâr ve Dürerü l Eş âr Muhtelifü r Rivâye NESRÜ L LEÂLÎ MÜELLİFİ SEYYİD ABDÜLHAMÎD EL ÂLÛSÎ 1324 1906 Abdülhamîd el Âlûsî Rahimehüllâh 1232 1817 senesinde Bağdat ta doğmuştur Nisbesiyle beraber tam ismi İmam Hamîmüddîn es Seyyid Abdülhamîd el Âlûsî dir Nesebi baba tarafından Hz Hüseyin e anne tarafından Hz Hasan a ulaşmaktadır Böylece Hasenî ve Hüseynî olup Şerif ve Seyyid dir Müellif Rahimehüllâh ın dedeleri Hülâgû nun Bağdat ı istilâsı üzerine Bağdat tan ayrılıp Âlûs denilen adaya yerleşmişlerdir Fırat nehri üzerinde yerleştikleri bu adaya nispeten Âlûsî diye anılıp meşhur olmuşlardır Âlûsîler Bağdat ın köklü sâlih mütedeyyin ve âlim olan bir ailesi olup âlim ve edip yetiştiren mümtaz bir hanedandır Nesrü l Leâlî müellifi Seyyid Abdülhamîd el Âlûsî Kur ân ı Kerîm başta olmak üzere temel dini bilgilerini Reîsü l Müderrisîn olan babasından tahsil etmiştir Babası Abdullah Bağdat ta Ebû Hanîfe Câmii nde 40 yıl imamlık yapmış ayrıca reîsülmüderrisîn olarak Şehid Ali Paşa Medresesi nde 4 yıl ders vermiştir Yaklaşık 80 yıl bir ömür süren babası 1246 1830 senesinde taun hastalığı sebebiyle Bağdat ta vefat etmiş ve Şeyh Ma rûf el Kerhî Kabristanlığı na defnedilmiştir Annesi Fâtıma da sâliha bir kadın olup Seyyid Abdülhamîd küçük yaştayken vefat etmiştir Şüphesiz bir ilim ailesi olan Âlûsîler birçok Meşâhîr yetiştirmiştir Onlardan biri de Nesrü l Leâlî alâ Nazmi l Emâlî sahibi meşhur Hamîmüddîn es Seyyid Abdülhamîd dir Âlûsî 3 çocuklu bir ailenin en küçük çocuğu olup kardeşlerinden biri meşhur Rûhu l Meânî sâhibi Ebü s Senâ Şihâbüddîn Mahmûd el Âlûsî diğeri ise Abdurrahman el Âlûsî dir İlmi Şahsiyeti ve VefatıAbdülhamîd el Âlûsî Rahimehüllâh hicrî 13 miladî 19 yüzyılda Bağdat ta doğmuş ve burada yetişmiştir Bir yaşındayken suçiçeği hastalığına yakalanmış ve gözleri kör olmuştur Öncelikle ilim tahsilini babasından Kur ân ve Arab dili lügat eğitimi alarak başlamış altı yaşındayken Kur ân ı hıfzetmiştir Babası vefat edince abisi Ebü s Senâ el Âlûsî den naklî ve aklî usûl ve füru ilimlerini okumuş ve icazet almıştır Yanı sıra zamanındaki ilim erbabında da okumuş ve icazet almıştır İlmi kimliği yanında büyük bir mutasavvıf ve şairdir Seyyid Abdülhamîd el Âlûsî ilimde derinleşip icazet aldıktan sonra Bağdat ta Haydarhâne Camii nde vaaz etmeye başlamış ve Necîbiyye Medresesi nde müderrisliğe başlamıştır Derin bir tasavvuf erbabı olan Abdülhamîd el Âlûsî küçüklüğünden beri tasavvufa meyletmiş ve hayatının ileri dönemlerinde Kadirî Nakşibendî ve Rufâî tarikatı yolunda sülük etmiştir Böylelikle bu üç tarikat yolunda kendisine birçok mürid kazanmıştır Âlûsî Rahimehüllâh evinde 40 yıl inzivaya çekilmiş Cuma ve bayram namazları dışında evinden dışarı çıkmamıştır Ömrünün sonralarına doğru 10 gün kadar hastalık çekmiş 1324 senesinin Cemâziyelevvel ayında pazartesi günü vefat etmiş ve Cüneyd i Bağdâdî Kaddesallâhü Sırrahü nün kabrinin batı tarafında defnedilmiştir Allâh ü Teâlâ Rahmet etsin Mekanını Cennet Kılsın Sevdikleriyle beraber Eylesin Âmin Nesrü l Leâlî Eserinin Hazırlanış ŞekliMuhtasarca müellifin hal tercümesi yapıldı Âyet i kerîmelerin referansları yapılıp çiçekli iki parantez arasına alındı Hadîs i şeriflerin tahricleri yapılıp tam bir şekilde harekelendirilerek iki tansis arasına alındı Emâlî beyitleri tamamıyla harekelendirildi Eserde zikredilen diğer beyit şiirlerde tamamıyla harekelendirildi Okuyana kolay olması için müşkil kelimeler harekelendirildi Zikredilen fırkalar hakkında kısaca bilgi verildi İsmi geçen âlimler hakkında bilgi verildi Garip kelimler şerh edildi Kitabın sonunda mastarlar verildi Âyet hadis ve konu fihristleri eklendi Tanıtım Bülteninden