Oğuzların Diliyle Dedem Korkudun Kitabı — Mustafa S Kaçalin

Türk nesrinin en zirve eserlerinden Dedem Korkudun Kitabı Köroğlu Destanı gibi bir bir hikâyeler bütünüdür Atebetü l Hakâyık gibi kendisi dışındaki eserlerde kendisinden iz yazarından kayıt yoktur Dedem Korkudun Kitabı nın elde iki yazması bulunmaktadır Birincisi bugün Viyana da bulunan Ḳutadġu Bilig in Uygur harfli yazması gibi muhtemelen Tokat Niksar dan Almanya nın Dresden D şehrine götürülen 1585 yılından kalan yazmadır ki adı Kitāb ı Dedem Ḳorḳud ᶜalā lisān ı Ta ife yi Oġuzān dır İçerisinde on iki hikâye bulunan ve bugüne değin yayınlara esas olan yazma budur İkincisi 1549 yılından kalan Vatikan V kütüphanesinde Turco 102 2 bulunan altı hikâyelik yazmadır Bu çalışmada karar ve hükümlerin Korkut Ata nın hikmetleriyle dile getirildiği Kazan Bey Oğuz nâmesi nin ve Kitâbı Dedem Korkud alâ lisânı Tâife yi Oğuzân ın metni yer almakta ve bu metin etrafında Türk bilimiyle ilgili 400 ün üzerinde mesele ele alınıp tartışılmaktadır

Dedem Korkudun Kitabı Türk nesrinin zirve eserlerindendir Emir Nizameddîn Alî Şer i Nevayi 1441 1501 nin Nesayimü l Mahabbe min Şemayimi l Fütüvve Herat 1496 adlı eserinde Korkut Ata için şu ifadeler geçmektedir Türk ulusu arasında şöhreti şöhrete ihtiyacı olandan daha çoktur Kendisinden yıllar önceki geçmişi ve yıllar sonraki geleceği bilmesiyle meşhurdur Öğüt karışık özlü sözleri halk arasındadır Atebetü l Hakâyık gibi kendisi dışındaki eserlerde kendisinden iz yazarından kayıt yok Yazarının doğduğu yerin adı açık yeri seçik değil Eser ortada yılı yazılı değil Sanki nüfus kâğıdı kayıp bir insan Kütüphanenizde bir yere koyuyorsunuz ama tarih içinde bir yere koyamıyorsunuz İçinize siniyor oturtacak yer bulamıyorsunuz Bu kitabın içerisindeki metinlerin coğrafyası var mekânı yok Zamanı var tarihi yok Yaşanmışsa belgeleyemiyorsunuz yaşanmamıştır diyemiyorsunuz Artık bu birikimlik hafızada bir kimlik olmuş Kişisi belli yeri belli zamanı belli ağıtlar gibi Bir ateş topu olarak doğuyor yanıyor yakıyor Sonra belge kısmı unutuluyor ama insanın gönlünü efkârlandırıp yandırması içini aydınlatıp ferahlatması devam ediyor Gönülden dile hafızadan kulaklara akıp gidiyor Sahipliyken sahipsiz kalmış gibi gözüküyor ama herkesin malı oluyor Elinizdeki kitapta karar ve hükümlerin Korkut Ata nın hikmetleriyle dile getirildiği Kazan Bey Oğuz nâmesi nin ve Kitâbı Dedem Korkud alâ lisânı Tâife yi Oğuzân ın metni yer almakta ve bu metin etrafında Türkbilimiyle ilgili 400 ün üzerinde mesele ele alınıp tartışılmaktadır

İçilse içilmez geçilse geçilmez önü engin dibi derin bir deniz Bir tuzlu su ki içtikçe susatır susattıkça içirir sonunda kişiyi kendisinden geçirir Bir yüce dağ ki yüksekliği çıkmakla aşılmaz alanında şaşırmak beleninde kısılmak kaçınılmaz İşte böyle bir metindir Dedem Korkudun Kitabı Bu kitap eserin bugünkü Türkçeye aktarılmasıdır Metinde bugünün söyleyişine uzak söyleyişler bugüne uyarlanmış kelime hazinesine dokunulmamış anlaşılamayacağı düşünülen kelimeler metin yanında ve ayrıca kitap sonunda abece dizisiyle verilmiştir Böylelikle eserin aynı anda bilim adamlarına öğrencilere ve günümüz okuyucusuna hitap etmesi düşünülmüştür