On Sekiz Müfessirden Tedebbür Tefsiri 2 Cilt Takım — Hamd b Cem ân el Anzî

Kalp için tefekkür ve tedebbür ederek Kur ân okumaktan daha faydalı bir ilaç yoktur Bu selefin vazgeçmediği alışkanlıklarından biriydi Hatta zaman zaman bir âyeti sabaha kadar dönüp dönüp okurlardı Kur ân hakkında tefekkür etmek de iki türlü olur Âyetin üzerinde Allah ın ne murâd ettiğini anlamak üzere düşünmek Allah ın düşünme neticesinde kullarının neler yapması istediğini anlayabilmek Birincisi Kur ân ın delil bakımından düşünülmesidir Bu da dinlenilen âyetlerin tefekkür edilmesi anlamına gelir İkincisi açık deliller üzerinde düşünmektir ki bu da Allah ın görülebilen âyetleri üzerinde tefekkür etmektir Bu nedenle Allah Kur ân ı insanlar düşünsünler ve tefekkür etsinler diye indirmiş bununla amel etmelerini istemiş sadece kuru bir okuma yaparak onun gerçek hakikatinden yüz çevirmelerini istememiştir Kulluğun mertebelerine yükselmek ve Rabbine yaklaşmak isteyen kimsenin bu amacın gerçekleştirilmesi için Kur ân ı Kerim in indirilmesindeki maksadı yerine getirmesi ve sahih Nebevi sünnete uyması gerekmektedir Bu da Kur ân ve sünneti anlamak ve Hz Peygamber in s a v sünnetine uyup amel etmek ile meydana gelir Ey Rasûlüm De ki Allah ı seviyorsanız bana uyun ki Allah da sizi sevsin ve günahlarınızı bağışlasın Çünkü Allah çok bağışlayan ve merhamet edendir Âl i İmran 31 Kur ân ı Kerim in öğrenilmesindeki beş mertebenin açıklığa kavuşması adına bir araştırma ortaya koyduk Bu beş mertebe şöyledir İşitmek Tilavet etmek Ezberlemek Düşünmek Amel etmek Bugün Ümmet i Muhammed Kur ân ı Kerim i dinlemek okumak ve ezberlemek sureti ile Rablerinin kitabına yönelmiş Kur ân hakları ve medreseleri düzenlemiş ve bu hususta büyük başarı elde etmiştir Ancak bu başarı işitme okuma ve ezberleme mertebelerinde sınırlı kalmış üzerinde düşünme ve kendisi ile amel etme derecesine tam anlamıyla ulaşamamıştır Böyle bir çalışma hazırlamamın başlıca sebeplerinden bir tanesi de Kur ân ın düşünme ve amel etme mertebeleri ile alakalı pratiğe dökülebilecek bir menhecin olmayışıdır Halbuki bu hususta sahâbenin izleri takip edilmeli Kur ân ı telakki etmede onların metotları uygulanmalıdır Nitekim İbn Mes ud r a şöyle demiştir Bizden birisi on âyet öğrendiğinde onların manalarını iyice bilip tanımadan ve amel etmeden başka bir âyete geçmezdi 1 Bundan dolayı Kur ân ı Kerim in anlaşılması ve onunla amel edilmesinin kolaylaşması için bu çalışma fikri doğdu Eser aynı zamanda bu konuda istekleri ve hırsları birbirinden farklı olan kimselere hitap etmektedir Değerli okuyucu kardeşim Yüce Allah tan bu eser vesilesiyle yazanı okuyanı öğreteni öğreneni faydalı kılmasını rızasına halis eylemesini niyaz ederim Eserin Hazırlanması Eser Ehli sünnet vel cemaat menhecine uygun olarak Kur ân ı Kerim in düşünülüp amel edilmesi üzerine alıştırmalar yapılması hakkında alanında tek sağlam kaynaklardan beslenmiş kapsamlı bir çalışmadır Mushâf ı dört ana başlık altında incelemeyi uygun gördüm 1 Yapmış olduğum alıntılar Ehli sünnet vel cemaat katında itimat edilen temel tefsir kaynaklarından oluşmaktadır Her âyetin şerhinin sonunda kitabın ismi yerine müellifin ismini belirttim Çalışmamdaki âyetlerin şerhi yaklaşık 15 adet içerisinden seçilmiştir Bu şerhlerin bir sayfa içinde bir âyette üçten fazla olmamasına dikkat ettim 2 Âyetler üzerinde düşünmeye kendini adayan kimseye yardımcı olması için sorular geliştirdim 3 Kur ân üzerinde amel etmeye alışkanlık sağlanması için o sayfadaki âyetler içinden amel etmeye yönelik üç amel seçtim ve her amelin sonunda da çıkarım yapıldığı âyeti ekledim 4 Âyetlerden dersler çıkarıp bu dersleri maddeler halinde sıraladım Düşünmeye sevk eden alıntılarda dayandığım tefsir kitapları şunlardır Camiu l Beyan an Te vili Âyi l Kur ân Taberî h 110 Risale baskısı Beyrut 1420 Mealimu t Tenzil Beğavî h 516 Daru t Taybe baskısı Riyad 1423 el Muharreru l Veciz İbn Atiye h 542 Dki baskısı Beyrut 1422 Zadü l Mesir Fi İlmi t Tefsir Ebü l Ferec İbn Cevz