Orta Çağ İslam Dünyasında Ortaklık ve Kâr

Bu çalışma Abraham Udovitch in Orta Çağ ve Yakın Doğu nun iktisadi ve sosyal hayatı u zerine yaptığı akademik çalışmaların en önemli u ru nlerinden biridir Nitekim konuya dair kaleme alınan mu teakip çalışmalarda Udovitch in eserine yapılan atıflar bu kanaati destekler niteliktedir Eser genel anlamda İslam ın Orta Çağ da Hanefi Mâlikî ve Şâfiî mezhepleri bağlamında öngördu ğu ortaklıkları ve yazara göre bu ortaklıklardan esinlenen ve hatta bizzat kendisi olan Avrupalı commenda akitlerini hem mu stakil hem de karşılaştırmalı olarak ele almaktadır Udovitch eserin giriş bölu mu nde ortaklık ve commenda akitlerini Orta Çağ İslam du nyasının ticari hayatının kusursuz birer nitel bileşeni olarak tanımlamaktadır Mezkûr tanımlamadan anlaşılacağı u zere bu eser ortaklık ve commenda akitlerinin nitel yönlerini ele almış yine yazarın ifadeleri ile kaynak ve doku man yetersizliğinden dolayı Orta Çağ ticaretinin nicel taraflarına dair araştırma yapmanın bu yu k ölçu de imkânsız olması sebebiyle ortaklık ve commenda akitlerinin nicel yönlerine yer vermemiştir Eserde temel olarak karşılaşacağımız kavramlar mufâvaza inân ve mudârebe ortaklıkları İslam fıkhı bağlamında ve commendadır Söz konusu akitlerin Orta Çağ İslam du nyasının iktisadi ve sosyal hayatında oynadığı rolu ve Orta Çağ Avrupası ile ilişkilerini açık bir şekilde ortaya koyan Udovitch commendanın İslam öncesi Arap kervan ticareti bağlamında geliştirilen Arap yarımadasına özgu bir kurum olması oldukça muhtemel göru nmektedir ifadeleri ile commendanın kökenine direkt olarak işaret etmekte ve bu tezini pek çok arşiv belgesi ile desteklemektedir Bu çalışma gu nu mu z faizsiz finans literatu ru ndeki Orta Çağ iktisadi hayatına yönelik araştırmalar arasında ortaklıklara dair yapılan en kapsamlı eserlerden biri olması hasebiyle okuyucuya doyurucu bilgiler vermekte ve söz konusu akitlere fıkıh ile ticari uygulama arasındaki uyum veya uyumsuzluk veçhelerinden bakarak okur için farklı bir bakış açısı sunmaktadır