Ortaçağdan Günümüze Adana İli ve İlçeleri Yüzey Araştırması Kozan — Halil Sözlü Saliha Karagöz Yılmaz

Ürün Açıklaması Eski adı Sis olan Kozan Adana nın iki büyük ilçesinden biridir Geçmişi çok eski zamanlara kadar giden Kozan sınırları içerisinde Hititler Asurlular Roma Bizans ve Osmanlı gibi birçok medeniyetin izine rastlamak mümkündür Bu bakımdan Kozan gerek tarih açısından gerek kültürel açıdan önemli bir yere sahip olan Adana nın ençok mimari esere sahip ilçesidir Çukurova nın ve Adana nın önemli ilçelerinden biri olan Kozan Kilikya Bölgesinin tarihsel sürecinde çok etkili bir konumda yer almıştır Akdeniz Bölgesini İç Anadolu ya bağlayan kervan yolu üzerinde olması ikliminin uygun ve toprağının verimli olması Anavarza antik kenti ve kalesinin bulunması gibi özellikler Kozan ın konumunu hep önemli bir noktada tutmuştur Kültür varlıkları açısından oldukça zengin bir mirasa sahip olan Kozan ile ilgili bu çalışmamızda mezar anıtları manastır kilise şapel cami bedesten han hamam sarnıç köprü değirmen ve çeşme yapıları ele alınıp incelenmiştir Bu doğrultuda 5 mezar anıtı 2 manastır 23 kilise 3 şapel 3 hamam 2 sarnıç 2 cami 1 bedesten 2 han 3 köprü 3 değirmen ve 4 çeşme tespit edilmiştir

Eski adı Sis olan Kozan Adana nın iki büyük ilçesinden biridir Geçmişi çok eski zamanlara kadar giden Kozan sınırları içerisinde Hititler Asurlular Roma Bizans ve Osmanlı gibi birçok medeniyetin izine rastlamak mümkündür Bu bakımdan Kozan gerek tarih açısından gerek kültürel açıdan önemli bir yere sahip olan Adana nın ençok mimari esere sahip ilçesidir Çukurova nın ve Adana nın önemli ilçelerinden biri olan Kozan Kilikya Bölgesinin tarihsel sürecinde çok etkili bir konumda yer almıştır Akdeniz Bölgesini İç Anadolu ya bağlayan kervan yolu üzerinde olması ikliminin uygun ve toprağının verimli olması Anavarza antik kenti ve kalesinin bulunması gibi özellikler Kozan ın konumunu hep önemli bir noktada tutmuştur Kültür varlıkları açısından oldukça zengin bir mirasa sahip olan Kozan ile ilgili bu çalışmamızda mezar anıtları manastır kilise şapel cami bedesten han hamam sarnıç köprü değirmen ve çeşme yapıları ele alınıp incelenmiştir Bu doğrultuda 5 mezar anıtı 2 manastır 23 kilise 3 şapel 3 hamam 2 sarnıç 2 cami 1 bedesten 2 han 3 köprü 3 değirmen ve 4 çeşme tespit edilmiştir GİRİŞ 2 KOZAN IN COĞRAFİ KONUMU VE TARİHÇESİ 2 1 Coğrafi Konumu 2 2 Tarihçesi 3 KATALOG 3 1 ROMA DÖNEMİ YAPILARI 3 1 1 DİNİ YAPILAR 3 1 1 1 Mezar Anıtları 3 1 2 SU YAPILARI 3 1 2 1 Köprüler 3 2 BİZANS DÖNEMİ YAPILARI 3 2 1 DİNİ YAPILAR 3 2 1 1 Manastırlar 3 2 1 2 Kiliseler 3 2 1 3 Şapeller 3 2 2 SU YAPILARI 3 2 2 1 Hamamlar 3 2 2 2 Sarnıçlar 3 3 OSMANLI DÖNEMİ YAPILARI 3 3 1 DİNİ YAPILAR 3 3 1 1 Camiler 3 3 2 TİCARET YAPILARI 3 3 2 1 Bedesten 3 3 2 2 Hanlar 3 3 3 SU YAPILARI 3 3 3 1 Köprüler 3 3 3 2 Değirmenler 3 3 3 3 Çeşmeler 4 DEĞERLENDİRME VE KARŞILAŞTIRMA 4 1 PLAN VE MEKÂN ANLAYIŞI 4 1 1 Mezar Anıtları 4 1 2 Manastırlar 4 1 3 Kiliseler ve Şapeller 4 1 3 1 Üç Nefli Bazilikal Planlı Olanlar 4 1 3 2 Tek Nefli Olanlar 4 1 3 3 Serbest Haç Planlı Kiliseler 4 1 3 4 Kiliseden Camiye Çevrilen Yapılar 4 1 4 Hamamlar 4 1 5 Sarnıçlar 4 1 6 Camiler 4 1 6 1 Kare Planlı Camiler 4 1 6 2 Derinlemesine Gelişen Dikdörtgen Planlı Camiler 4 1 6 3 Mihrap Önü Kubbeli Camiler 4 1 7 Bedesten 4 1 8 Hanlar 4 1 9 Köprüler4 1 9 1 Tek Gözlü Olanlar 4 1 9 2 İki Gözlü Olanlar 4 1 9 3 Çok Gözlü Olanlar 4 1 10 Değirmenler 4 1 11 Çeşmeler 4 1 11 1 Kaynaktan Beslenme Durumuna Göre 4 1 11 2 Bulundukları Yere Göre 4 1 11 3 Cephe Sayısına Göre 4 1 11 4 Cephe Düzenlemesine Göre 4 2 YAPI ELEMANLARI 4 2 1 Manastırlar ve Kiliselerde 4 2 1 1 Cephe Düzeni 4 2 1 2 Narteks 4 2 1 3 Naos 4 2 1 4 Apsis 4 2 2 Bedesten Hanlar Mezar Anıtları Hamam Sarnıç ve Değirmenlerde 4 2 2 1 Cephe Düzeni 4 2 3 Camilerde 4 2 3 1 Cephe Düzeni 4 2 3 2 Taçkapılar 4 2 3 3 Mihraplar 4 2 3 4 Minberler 4 2 3 5 Minareler 4 2 3 6 Mahfiller 4 2 4 Köprüler 4 2 4 1 Ayaklar 4 2 4 2 Selyaranlar 4 2 4 3 Korkuluklar 4 2 5 Çeşmeler 4 2 5 1 Sütunlar ve Ayaklar 4 2 5 2 Kemerler 4 2 5 3 Taslık Nişleri 4 2 5 4 Yalaklar ve Testilik Sekileri 4 2 5 5 Su Hazneleri 4 3 Strüktürel Elemanlar 4 3 1 Destek ve Geçiş Elemanları 4 3 2 Örtü Sistemleri 4 3 2 1 Kubbe 4 3 2 2 Tonoz 4 3 2 3 Çatı ve Düz Örtü 4 4 Malzeme ve Teknik 4 4 1 Taş 4 4 2 Tuğla 4 4 3 Ahşap 4 4 4 Devşirme Malzeme 4 5 Süsleme 4 5 1 Bitkisel 4 5 2 Geometrik 4 6 Yazı 4 6 1 Celî Sülüs

Eski adı Sis olan Kozan Adana nın iki büyük ilçesinden biridir Geçmişi çok eski zamanlara kadar giden Kozan sınırları içerisinde Hititler Asurlular Roma Bizans ve Osmanlı gibi birçok medeniyetin izine rastlamak mümkündür Bu bakımdan Kozan gerek tarih açısından gerek kültürel açıdan önemli bir yere sahip olan Adana nın ençok mimari esere sahip ilçesidir Çukurova nın ve Adana nın önemli ilçelerinden biri olan Kozan Kilikya Bölgesinin tarihsel sürecinde çok etkili bir konumda yer almıştır Akdeniz Bölgesini İç Anadolu ya bağlayan kervan yolu üzerinde olması ikliminin uygun ve toprağının verimli olması Anavarza antik kenti ve kalesinin bulunması gibi özellikler Kozan ın konumunu hep önemli bir noktada tutmuştur Kültür varlıkları açısından oldukça zengin bir mirasa sahip olan Kozan ile ilgili bu çalışmamızda mezar anıtları manastır kilise şapel cami bedesten han hamam sarnıç köprü değirmen ve çeşme yapıları ele alınıp incelenmiştir Bu doğrultuda 5 mezar anıtı 2 manastır 23 kilise 3 şapel 3 hamam 2 sarnıç 2 cami 1 bedesten 2 han 3 köprü 3 değirmen ve 4 çeşme tespit edilmiştir GİRİŞ2 KOZAN IN COĞRAFİ KONUMU VE TARİHÇESİ2 1 Coğrafi Konumu2 2 Tarihçesi3 KATALOG3 1 ROMA DÖNEMİ YAPILARI3 1 1 DİNİ YAPILAR3 1 1 1 Mezar Anıtları3 1 2 SU YAPILARI3 1 2 1 Köprüler3 2 BİZANS DÖNEMİ YAPILARI3 2 1 DİNİ YAPILAR3 2 1 1 Manastırlar3 2 1 2 Kiliseler3 2 1 3 Şapeller3 2 2 SU YAPILARI3 2 2 1 Hamamlar3 2 2 2 Sarnıçlar3 3 OSMANLI DÖNEMİ YAPILARI3 3 1 DİNİ YAPILAR3 3 1 1 Camiler3 3 2 TİCARET YAPILARI3 3 2 1 Bedesten3 3 2 2 Hanlar3 3 3 SU YAPILARI3 3 3 1 Köprüler3 3 3 2 Değirmenler3 3 3 3 Çeşmeler4 DEĞERLENDİRME VE KARŞILAŞTIRMA4 1 PLAN VE MEKÂN ANLAYIŞI4 1 1 Mezar Anıtları4 1 2 Manastırlar4 1 3 Kiliseler ve Şapeller4 1 3 1 Üç Nefli Bazilikal Planlı Olanlar4 1 3 2 Tek Nefli Olanlar4 1 3 3 Serbest Haç Planlı Kiliseler4 1 3 4 Kiliseden Camiye Çevrilen Yapılar4 1 4 Hamamlar4 1 5 Sarnıçlar4 1 6 Camiler4 1 6 1 Kare Planlı Camiler4 1

Eski adı Sis olan Kozan Adana nın iki büyük ilçesinden biridir Geçmişi çok eski zamanlara kadar giden Kozan sınırları içerisinde Hititler Asurlular Roma Bizans ve Osmanlı gibi birçok medeniyetin izine rastlamak mümkündür Bu bakımdan Kozan gerek tarih açısından gerek kültürel açıdan önemli bir yere sahip olan Adana nın ençok mimari esere sahip ilçesidir Çukurova nın ve Adana nın önemli ilçelerinden biri olan Kozan Kilikya Bölgesinin tarihsel sürecinde çok etkili bir konumda yer almıştır Akdeniz Bölgesini İç Anadolu ya bağlayan kervan yolu üzerinde olması ikliminin uygun ve toprağının verimli olması Anavarza antik kenti ve kalesinin bulunması gibi özellikler Kozan ın konumunu hep önemli bir noktada tutmuştur Kültür varlıkları açısından oldukça zengin bir mirasa sahip olan Kozan ile ilgili bu çalışmamızda mezar anıtları manastır kilise şapel cami bedesten han hamam sarnıç köprü değirmen ve çeşme yapıları ele alınıp incelenmiştir Bu doğrultuda 5 mezar anıtı 2 manastır 23 kilise 3 şapel 3 hamam 2 sarnıç 2 cami 1 bedesten 2 han 3 köprü 3 değirmen ve 4 çeşme tespit edilmiştir GİRİŞ 2 KOZAN IN COĞRAFİ KONUMU VE TARİHÇESİ 2 1 Coğrafi Konumu 2 2 Tarihçesi 3 KATALOG 3 1 ROMA DÖNEMİ YAPILARI 3 1 1 DİNİ YAPILAR 3 1 1 1 Mezar Anıtları 3 1 2 SU YAPILARI 3 1 2 1 Köprüler 3 2 BİZANS DÖNEMİ YAPILARI 3 2 1 DİNİ YAPILAR 3 2 1 1 Manastırlar 3 2 1 2 Kiliseler 3 2 1 3 Şapeller 3 2 2 SU YAPILARI 3 2 2 1 Hamamlar 3 2 2 2 Sarnıçlar 3 3 OSMANLI DÖNEMİ YAPILARI 3 3 1 DİNİ YAPILAR 3 3 1 1 Camiler 3 3 2 TİCARET YAPILARI 3 3 2 1 Bedesten 3 3 2 2 Hanlar 3 3 3 SU YAPILARI 3 3 3 1 Köprüler 3 3 3 2 Değirmenler 3 3 3 3 Çeşmeler 4 DEĞERLENDİRME VE KARŞILAŞTIRMA 4 1 PLAN VE MEKÂN ANLAYIŞI 4 1 1 Mezar Anıtları 4 1 2 Manastırlar 4 1 3 Kiliseler ve Şapeller 4 1 3 1 Üç Nefli Bazilikal Planlı Olanlar 4 1 3 2 Tek Nefli Olanlar 4 1 3 3 Serbest Haç Planlı Kiliseler 4 1 3 4 Kiliseden Camiye Çevrilen Yapılar 4 1 4 Hamamlar 4 1 5 Sarnıçlar 4 1 6 Camiler 4 1 6 1 Kare Planlı Camiler 4 1 6 2 Derinlemesine Gelişen Dikdörtgen Planlı Camiler 4 1 6 3 Mihrap Önü Kubbeli Camiler 4 1 7 Bedesten 4 1 8 Hanlar 4 1 9 Köprüler4 1 9 1 Tek Gözlü Olanlar 4 1 9 2 İki Gözlü Olanlar 4 1 9 3 Çok Gözlü Olanlar 4 1 10 Değirmenler 4 1 11 Çeşmeler 4 1 11 1 Kaynaktan Beslenme Durumuna Göre 4 1 11 2 Bulundukları Yere Göre 4 1 11 3 Cephe Sayısına Göre 4 1 11 4 Cephe Düzenlemesine Göre 4 2 YAPI ELEMANLARI 4 2 1 Manastırlar ve Kiliselerde 4 2 1 1 Cephe Düzeni 4 2 1 2 Narteks 4 2 1 3 Naos 4 2 1 4 Apsis 4 2 2 Bedesten Hanlar Mezar Anıtları Hamam Sarnıç ve Değirmenlerde 4 2 2 1 Cephe Düzeni 4 2 3 Camilerde 4 2 3 1 Cephe Düzeni 4 2 3 2 Taçkapılar 4 2 3 3 Mihraplar 4 2 3 4 Minberler 4 2 3 5 Minareler 4 2 3 6 Mahfiller 4 2 4 Köprüler 4 2 4 1 Ayaklar 4 2 4 2 Selyaranlar 4 2 4 3 Korkuluklar 4 2 5 Çeşmeler 4 2 5 1 Sütunlar ve Ayaklar 4 2 5 2 Kemerler 4 2 5 3 Taslık Nişleri 4 2 5 4 Yalaklar ve Testilik Sekileri 4 2 5 5 Su Hazneleri 4 3 Strüktürel Elemanlar 4 3 1 Destek ve Geçiş Elemanları 4 3 2 Örtü Sistemleri 4 3 2 1 Kubbe 4 3 2 2 Tonoz 4 3 2 3 Çatı ve Düz Örtü 4 4 Malzeme ve Teknik 4 4 1 Taş 4 4 2 Tuğla 4 4 3 Ahşap 4 4 4 Devşirme Malzeme 4 5 Süsleme 4 5 1 Bitkisel 4 5 2 Geometrik 4 6 Yazı 4 6 1 Celî Sülüs