Ortadoğu da Hakimiyet Mücadelesi

İlkçağlardan 21 Yüzyıla Ortadoğu önemli bir medeniyet ve kültür merkezi olmanın yanında pek çok sıcak savaşa sahne olmuştur Bu nedenle Ortadoğu nun çok kısa tarihi geçmişi bugünkü devlet sınırlarının nasıl oluştuğu bunlarla ilgili sorunlar bölge ülkelerin kısa fiziki beşeri ekonomik coğrafya özellikleri kitapta tanıtılmaya çalışılmıştır Kitabın bölge üzerine çalışan araştırmacılara öğrencilere bölgede yaşayan kişilere yararlı olacağı düşünülerek hazırlanmıştır

Sovyetler Birliğinin çöküşünün ardından ABD nin 1990 ların başında uygulamaya koyduğu Büyük Ortadoğu Projesi nin BOP Greater Middle East varlığından bölge ülkeleri ancak yıllar sonra haberdar olmuşlardır Fas tan Pakistan a hatta Endonezya ve Malezya ya Somali den Kazakistan a Yemen den Bosna ya Azerbaycan a uzanan bu geniş coğrafyada ABD nin 1991 den beri yürüttüğü askeri operasyonlar ve dayattığı siyasi sosyal ve ekonomik çözümler hep bu projenin birer parçaları durumundadır Amerika ve İngiltere nin bugün Ortadoğu da uyguladıkları ve planladıkları projelere baktığımızda Soğuk Savaş döneminde bölgede uyguladıkları politikalarla benzerlik taşıdığı görülmektedir Soğuk Savaş döneminde komünizm tehlikesi kullanılarak İngiltere ve Amerika nın bölgedeki çıkarları söz konusu olmuş bugün ise terör tehlikesi kullanılarak yine aynı çıkarların söz konusu olduğunu görüyoruz Soğuk Savaş döneminde bölge ülkelerinin askeri ve ekonomik olarak desteklenmesi çerçevesinde bu ülkelerin Batı lı ülkelerle adı geçen alanlarda işbirliği yapmaları ve pazar oluşturmaları öngörülmekteydi Fakat bu projelerde bölge ülkelerine yönelik bir demokratikleşme programı öngörülmemişti Aksine bölge ülkelerindeki statükonun devam ettirilmesi istenmişti Bugün Amerika ve İngiltere nin bölgeye yönelik geliştirdiği projelere özellikle Büyük Ortadoğu Projesine baktığımızda tıpkı Soğuk Savaş döneminde öngörüldüğü gibi bölge ülkelerin askeri ve ekonomik bakımdan yine bir kaynak ve pazar olarak görüldüğü fakat bunun dışında Soğuk Savaş döneminde öngörülmeyen demokratikleşme hareketlerini de içerdiğini görüyoruz Yani BOP çerçevesinde bölge ülkelerinin siyasi yapılarına da müdahale edileceği anlaşılmaktadır Bütün bu gelişmelerden bölgedeki ülkeler paylarına düşeni alacaktır Fakat burada önemli olan Türkiye nin bölgedeki çıkarlarıdır Hatta bunun da ötesinde Türkiye nin kendi sınırları içerisinde çıkabilecek yeni durumların bölgedeki çıkarlarından daha da önemli hale gelip gelmeyeceğidir Yine Soğuk Savaş dönemine baktığımızda Türkiye nin bölgeye yönelik politikalarında özellikle savunma alanında tamamen Amerika ve İngiltere ile birlikte hareket ettiğini görüyoruz Fakat bu politikalarında pek başarılı olduğu söylenemez Bugün yine Amerika ve İngiltere ile birlikte özellikle BOP çerçevesinde hareket etmesinin kendisine neler sağlayacağını veya neler kaybettireceğini çok iyi hesaplaması gerekmektedir Bu bağlamda bugün Türkiye bir yol ayrımındadır ya BOP projesinde yer alıp Amerika ile birlikte hareket edecektir ya da mevcut durumunu muhafaza edecektir Bu orta ve uzun vadede ne Irak ne Suriye ne de Büyük Ortadoğu Projesi meselesidir bu orta ve uzun vadede Türkiye nin Büyük Türkiye mi yoksa Küçük Türkiye mi olup olmayacağı meselesidir

Ortadoğu Mitolojisi bir yandan Klasik Yunan Roma öte yandan ortaçağ Batı mitolojisinin kökenlerinde yatan Ortadoğu mitolojilerinin birincil kaynaklarına inerek mitolojinin tüm temalarını ve sorunlarını özümleyen bir yapıt Yapıtın iki bölümünün Musevi ve Hıristiyan mitoslarına ayrılması kitabın mitolojinin yanı sıra dinsel düşünüşün de köklerine inen bir nitelik kazanmasını sağlıyor Yapıtta Yaratılış Mitosları Dumuzi ile İnanna Tufan Mitosları Enki ile Ninhursag Dumuzi ile Enkimdu Gılgamış Mitosları İştar ın ölüler dünyasına inişi Adapa Mitosu Etana ile Kartal Zu Mitosu Kurtçuk ile Dişağrısı Osiris Mitosları Re Mitosları Apophis in öldürülüşü Nil Mitosları Keret Efsanesi Agat Efsanesi Seher ile Selim Nikkal ile Kathiralar Ullikummis Mitosu İlluyankas Mitosu Kain ile Habil Babil Kulesi Mitosu Sodom ile Gomorra Fısıh Mitosu Epifani Mitosu Yeşu Mitosu Ahit Sandığı Mitosu İlya ile Elişa İsa nın Doğuşu Mitosları İsa nın Dirilişi Mitosları bulunuyor

Ortadoğu da dengelerin derinden sarsıldığı ve olayların baş döndürücü hızda aktığı bir dönemden geçiyoruz Bu minvalde modern Ortadoğu tarihinin en önemli kırılma noktalarından biri olan Arap Baharı an odaklı sığ ve kısır analizler tuzağına düşmeden süreç odaklı bir perspektiften ele alınmaya muhtaç Bu kitap Şubat 2011 den Haziran 2014 e kadarki dönemde Bilim ve Sanat Vakfı Küresel Araştırmalar Merkezi nin alanında uzman akademisyen araştırmacı ve gazetecilerle düzenlediği Ortadoğu yla ilgili yirmi iki toplantıyı ve bir söyleşiyi ihtiva ediyor Çalışma yerel bölgesel ve küresel perspektiften Arap Baharı nı değerlendirirken güncel siyasetin dar çerçevesine sıkışmaksızın sürecin arka planına gidişatına ve muhtemel sonuçlarına dair kapsamlı bir bakış sunuyor Katkıda Bulunanlar Aleksandr Sotniçenko Mehmet Akif Ersoy Ali Asghar Muhammadi Sijani Mehmet Ali Büyükkara Bayram Sinkaya Mesut Özcan Burhanettin Duran Esra Hatipoğlu Muzaffer Şenel Fawaz Gerges Nadia Mostafa Fulya Atacan Nuh Yılmaz Furkan Torlak Ömer Korkmaz Hans Köchler Saeed Naqvi Hasan Kösebalaban Süleyman Beşli Louis Fishman Ufuk Ulutaş

Elinizdeki kitap Ortadoğu ya ilişkin tematik ve sosyal antropolojik bir çalışmadır Eser değişik kültürlerin ve uygarlıkların kavşak noktası olagelmiş Ortadoğu ya ait tarihsel etnografik ve sosyo ekonomik verileri bir sosyal bilim çerçevesi içerisinde sentezlemekte ve bölgenin ayrıksı yaşam biçimini belli bir bağlama oturtmaktadır Bu çalışmada sosyal bilim jargonuna başvurmaksızın ayrıntılı ve anlaşılır bir biçimde ele alınan konular şunlar Din kimlik İslam kültürü topluluk kimlikleri ve etnik gruplar çobanlık ve göçebe toplum tarım ve değişen köy kentler ve kent yaşamı kadınlar ve toplumsal düzen iktidarın yereldeki örgütlenme biçimleri olarak liderlik hamilik ve kabilecilik Ortadoğu nun bugün karşı karşıya kaldığı güçlükler Tarih boyunca sürekli olarak tartışmaların ve çatışmaların odağında olmuş Ortadoğu ya değgin sorunları sosyal kalıpları ve kültürel süreçleri kapsamlı bir biçimde öğrenmek isteyen okurlar için