Osmanlı Afrika İlişkileri — Ahmet Kavas

Osmanlı Devleti nin üç kıtadaki hâkimiyetinin en az bilineni şüphesiz Afrika daki kısmıdır Roma ve Bizans hâkimiyetlerinin bile bu kıtadaki varlığının daha teferruatlı bilindiği dikkate alınacak olursa XVI yüzyılın ilk yıllarından XX yüzyılın başına kadar tam dört asır devam eden sürecin özellikle arşiv ve diğer kaynakların titizlikle incelenerek daha iyi ortaya konması bir gereklilik halini almaktadır Afrika ülkeleri 1950 lerden sonra elde ettikleri bağımsızlık süreçlerinde iç kavgalar ve komşu devletler arasındaki gergin ilişkilerle ve çoğu askeri darbelerle devamlı çalkalandı 1990 yıllarda ise Çin ve Hindistan gibi Asya ülkelerinin bu kıtaya giderek artan daha ziyade ekonomik ilişkilerinin bir getirisi olarak yeni kalkınma hamleleri başladı Ne var ki 2000 li yıllarda eski sömürgeci Avrupa devletleri ile özellikle bu kıtayı genelde ihmal eden ABD bu kıtada her geçen gün nüfuz kaybına uğradıklarını fark ettiler Böylece büyük güçler arasında Afrika yeniden menfaatler çatışmasına sahne olma sürecine tekrar girdi En istikrarlı olduğu söylenen Tunus Fildişi Sahili Libya Mısır gibi ülkeler bir anda büyük kaos ortamlarına sürüklendiler Bu yeni süreç adeta XVI yüzyılın başındaki İspanyol ve Portekiz işgallerine özellikle de XIX yüzyılın son çeyreğindeki Fransa İngiltere Almanya İtalya Belçika İspanya ve Portekiz gibi Avrupa ülkelerinin istilaları sonrasında kıtayı kendi aralarında paylaşıp sömürgeleştirme hamlelerini hatırlatmaktadır Osmanlı Afrika İlişkileri kitabı genel anlamıyla bu kıtanın sömürgeleştirilmesine karşı yerli idarelerle ve halklarla kurulan işbirliği sayesinde birlikte var olma mücadelesini farklı yönlerden ele almaktadır Bu güçlü devletin üç kıtada süren hâkimiyetinin son dört asrında Afrika ile ilişkileri olabildiğince incelenmektedir Günümüzde Türkiye Cumhuriyeti nin tarihte yaşanan bu tecrübelerden alacağı önemli dersler bulunmaktadır Zira pek çok alanda kıtalar arası köprü konumuna gelmesinde geçmişte olduğu gibi gelecekte de bu coğrafyaya yakın ilgisi etkileyici rol oynayacaktır

Doç Dr Ahmet Kavas Osmanlı Afrika ilişkileri alanında uzmanlaşmış tek akademisyendir Kendisinin şimdiye değin olan çalışmaları Afrika kıtasını daha iyi anlamamıza ve Afrika nın aslında Türkiye ye yabancı bir kıta olmadığını görmemize yardım edici niteliktedir Afrika milletleri Müslüman olan ve Batı ya karşı milli bağımsızlık mücadelesi yapmış Türkiye ye hayranlık duymaktadır Bu gerçek dış politikasında dostlara ihtiyaç duyan Türkiye için olumlu bir ortamın mevcudiyetini gözler önüne sermektedir Bu bakımdan Kavas ın katkılarını ve hizmetlerini takdir etmek gerekmektedir Bu çalışmasından da bu sebeple büyük kıvanç duydum Numan Hazar Büyükelçi UNESCO nezdinde Türkiye Daimi Temsilcisi Meslektaşım Doç Dr Ahmet Kavas tarihçiliğimizin Afrika Müslümanlığı bölümünün biricik mütehassısı olarak senelerden beri bitmeyen bir alaka ve heyecanla araştırmalarına devam etmektedir Fransa da ne kadar büyük bir azimle ve kararlılıkla çalıştığının bir delilini teşkil bütün yazılarının bu vadide yapılan en orijinal araştırmalarını teşkil ettiğini belirtmek gerekiyor Başta Türk arşivleri olmak üzere Fransız ve Afrika arşivlerini de tarayan ve neşriyatını yakından takip eden Doç Dr Ahmet Kavas ın yazdığı yazıları bir araya toplayan kitabı istikbaldeki daha büyük ve kıymetli eserlerinin de önemli bir mukaddimesi sayılmalıdır Bizim için hala çok meçhul olan Afrika Müslümanlığını tanımak isteyenlere eserleri bundan sonra da birer rehber olacaktır Prof Dr Ali Birinci Uluslararası siyaset iletişiminin bu denli geliştiği günümüzde 53 bağımsız Afrika ülkesinden sadece sekizinin Ankara da temsilciliğinin bulunması buna karşılık Türkiye nin de sadece on iki Afrika ülkesinde elçiliğinin olması Türkiye Afrika ilişkilerinin bir türlü istenen seviyeye çıkamadığının bir göstergesidir İletişim ve etkileşimin diplomasi ekonomi sosyal kültür eğitim savunma vb her alanda bilinçli ve planlı bir strateji ile kalıcı hale gelebileceği temel gerçekliktir Bu bağlamda geleceği şekillendirecek açılımlar geçmişin ilinmesi ile sağlam bir zemine oturtulabilir Doç Dr Ahmet Kavas ın Osmanlı Afrika İlişkileri kitabı bu açıdan değerlendirildiğinde büyük bir önem taşımaktadır Süleyman Şensoy TASAM Başkanı

Doç Dr Ahmet Kavas Osmanlı Afrika ilişkileri alanında uzmanlaşmış tek akademisyendir Kendisinin şimdiye değin olan çalışmaları Afrika kıtasını daha iyi anlamamıza ve Afrika nın aslında Türkiye ye yabancı bir kıta olmadığını görmemize yardım edici niteliktedir Afrika milletleri Müslüman olan ve Batı ya karşı milli bağımsızlık mücadelesi yapmış Türkiye ye hayranlık duymaktadır Bu gerçek dış politikasında dostlara ihtiyaç duyan Türkiye için olumlu bir ortamın mevcudiyetini gözler önüne sermektedir Bu bakımdan Kavas ın katkılarını ve hizmetlerini takdir etmek gerekmektedir Bu çalışmasından da bu sebeple büyük kıvanç duydum Numan Hazar Büyükelçi UNESCO nezdinde Türkiye Daimi Temsilcisi Meslektaşım Doç Dr Ahmet Kavas tarihçiliğimizin Afrika Müslümanlığı bölümünün biricik mütehassısı olarak senelerden beri bitmeyen bir alaka ve heyecanla araştırmalarına devam etmektedir Fransa da ne kadar büyük bir azimle ve kararlılıkla çalıştığının bir delilini teşkil bütün yazılarının bu vadide yapılan en orijinal araştırmalarını teşkil ettiğini belirtmek gerekiyor Başta Türk arşivleri olmak üzere Fransız ve Afrika arşivlerini de tarayan ve neşriyatını yakından takip eden Doç Dr Ahmet Kavas ın yazdığı yazıları bir araya toplayan kitabı istikbaldeki daha büyük ve kıymetli eserlerinin de önemli bir mukaddimesi sayılmalıdır Bizim için hala çok meçhul olan Afrika Müslümanlığını tanımak isteyenlere eserleri bundan sonra da birer rehber olacaktır Prof Dr Ali Birinci Uluslararası siyaset iletişiminin bu denli geliştiği günümüzde 53 bağımsız Afrika ülkesinden sadece sekizinin Ankara da temsilciliğinin bulunması buna karşılık Türkiye nin de sadece on iki Afrika ülkesinde elçiliğinin olması Türkiye Afrika ilişkilerinin bir türlü istenen seviyeye çıkamadığının bir göstergesidir İletişim ve etkileşimin diplomasi ekonomi sosyal kültür eğitim savunma vb her alanda bilinçli ve planlı bir strateji ile kalıcı hale gelebileceği temel gerçekliktir Bu bağlamda geleceği şekillendirecek açılımlar geçmişin ilinmesi ile sağlam bir zemine oturtulabilir Doç Dr Ahmet Kavas ın Osmanlı Afrika İlişkileri kitabı bu açıdan değerlendirildiğinde büyük bir önem taşımaktadır Süleyman Şensoy TASAM Başkanı