Osmanlı Devleti ve İngiltere Ekseninde 1 Dünya Savaşı Yıllarında Mısır — Ü Gülsüm Polat

1914 te 1 Dünya Savaşı başladığında Mısır zayıf bir biçimde de olsa Osmanlı Sultanı na bağlılığını devam ettiriyordu Osmanlı Devleti nin savaşa dahil olmasından evvel ve sonrasında Mısır eksenli pek çok gelişme yaşandı Osmanlı Devleti askeri ve siyasi girişimlerde Mısır daki İngiliz varlığını tehdit ederek buradaki statünün değişmesi için çaba sarf etti Sadece Süveyş Kanalı değil müttefik yerel yöneticilerle birlikte Mısır ın batı ve güney sınırında da İngiliz varlığı sürekli tehdit edildi İngiltere ise savaş öncesinden başlayarak aldığı tedbirlerle Mısır daki konumunu sürdürmek istedi İki önemli askeri operasyonla Süveyş Kanalı nı tehdit eden Türkler başarısızlığında Mısır da İngiltere nin güçlü propagandası aldığı ekonomik askeri tedbirler etkili oldu Özellikle II Kanal Harekatının başarısız ve oldukça sönük bir girişim olarak gerçekleştirilmesinin ardından Mısır a yönelik bir Türk operasyonundan duyulan kaygı azaldı O güne kadar İngiliz ordusu Kanal ın batısında savunma düzeninde kalmayı tercih ederken kanalın doğusuna geçerek Sina Yarımadası ndaki Türk ordusunun adım adım geri atmaya başladı Kökenleri savaştan hayli öncesine dayanan Mısır milliyetçiliği de savaş sırasında İngiliz aleyhtarı bir hareketin planlayıcısı olamadı Bu anlamda Osmanlı savaş propagandasının neredeyse temeli olan Cihad ı Ekber ilanına Mısır dan önemli bir karşılık gelmedi Mısır a yönelik girişimlerde İngiliz ve Türk destekçisi olduğu bilinen Avrupa daki hareketleri her iki tarafın da şüpheyle takip ettiği girşimler olarak görüldü Mısır coğrafi açısından savaş boyunca Osmanlı aleyhine çalışmaya gönüllü olacak eski Osmanlı tebaasının müfettikler tarafından kabul edilip eğitilip yeniden Osmanlı coğrafyasına yönelik operasyonlara götürüldükleri bir geçiş noktası işlevi gördü Bu çalışma 1 Dünya Savaşı yıllarında Mısır eksenli yürütülen İngiliz ve Osmanlı mücadelesini ele almaktadır Mısır ın coğrafi olarak hedeflendiği askeri operasyonlar kadar savaş süresince Mısır daki İngiliz varlığına yönelik istihbarat propaganda faaliyetleri dönemin basınının tutumu Mısırlı milliyetçiler önemli isimler ve prenslerin girişimleri ana kaynaklar ışığında irdelenmektedir Bu bağlamda Osmanlı Devleti ile Mısır arasında savaş süresini kapsayan tüm gelişmeleri ele almak iddiasındadır