Osmanlı Döneminde Kuzey Irak 1831 1914 — Dr Sinan Marufoğlu

Bu çalışma Osmanlı Devleti nin son döneminde günümüz Kuzey Irak ın içinde bulunduğu Musul ve Şehrizor Vilayetlerinin sosyal ve iktisadi yapısını incelemektedir Araştırma dönemi ise Osmanlı Devleti nin Irak ta son dönemini oluşturan 1831 senesinden itibaren Birinci Dünya savaşının başladığı 1914 senesine kadar olan dönemi kapsamaktadır Devletlerin gündelik resmi yazışmalarında tarihi yanıltma gibi bir anlayış içinde olamayacakları düşüncesiyle araştırmanın temel kaynağını Osmanlı içinde olamayacakları düşüncesiyle araştırmanın temel kaynağını Osmanlı Devleti nin arşiv belgelerine dayanarak gerçekleştirmeye çalışılmıştır 19 yüzyılın başlarından itibaren Batı Avrupa ülkelerinin Osmanlı topraklarında yoğun bir şekilde mallarını satmaları ham madde temin etmeleri İran Hind ve Uzak Doğu ülkeleri ile olan ticari bağlantılarını güvence altına alma istekleri Osmanlı Devletini siyasi sosyal ve iktisadi reformları içeren kararlar almasında dış etkenlerin başında gelmiştir Bunların yanısıra 1831 senesinde baş gösteren Mısır Valisi Mehmed Ali Paşa nın askeri isyanı ve bu isyan neticesinde Osmanlı ordusunun Mehmed Ali Paşa orsusu karşısında yenilgiye uğraması Osmanlı yöneticilerini İngilizlerin Osmanlı devlet yapısında gerçekleştirmek istedikleri sosyal ve ekonomik reformları yerine getirmekte önemli bir siyasi etken olduğu tarihçiler tarafından kabul edilmiştir Yine Avrupa nın doğu ile olan ticaretinin bu dönemden sonra ağırlıkla Irak topraklarından geçerek gerçekleştiği için Irak topraklarında aşiretlerin oluşturdukları Emirlikler ve bu Emirlikler ile aşiretler arasında yaşanan çatışma ve çekişmeler yüzünden yaşanan güvensizliğe son verişmesi ve merkezi bir otoritenin oluşturulması gerekli görülmüştür 1831 senesinden itibaren Irak ta merkezi otoriteyi sağlamak ve Emirliklere son vermek amacıyla başlatılan askeri ve siyasi harekat 1847 de bölgede Tanzimat döneminin başlatılmasıyla son bulmuştur Bu çalışma günümüzde Kuzey Irak bölgesinde içinde barındıran Musul ve Şehrizor Vilayetleri nin 1831 1914 yılları arasında sosyal ve iktisadi yapısına ışık tutmayı amaçlamıştır