Osmanlı Hac Organizasyonunda Cidde Konsoloslukları

Cidde şehri geçmişte olduğu gibi bugün de hac merkezi olan Mekke nin dünyaya açılan kapısı durumundadır Denize sahili bulunması yanında mik at ve harem sınırları nedeniyle Mekke de gerçekleştirilmesi mümkün olmayan çok sayıda zorunlu uygulama Hulefâ yı Râşidîn döneminden itibaren Cidde de icra edilmiştir Bu vesileyle şehirde işlek bir liman açılması ve güvenlik için asker bulundurulmasının yanı sıra gemi ve kervan ticareti de bu merkez üzerinden yapılmıştır Ayrıca Cidde gerek Osmanlı döneminde gerekse bugün dünyanın çeşitli bölgelerinden erzak ve sair malzemenin gemilerle Mekke ye taşınmasında ana depo işlevi görmüş ve görmektedir Dünyanın dört bir tarafından farklı milletlere mensup Müslümanlar on dokuzuncu yüzyılın ikinci yarısından itibaren hac ibadeti için önce deniz yoluyla Cidde ye ve buradan da kara yoluyla Mekke ve Medine ye ulaşmaktaydı Bu durum birçok devletin öncelikleri ticaret olmak üzere sömürgelerindeki Müslümanlardan hacca gelenlerin işlerini kolaylaştırmak veya kontrol etmek maksadıyla Cidde de konsolosluk açmalarına neden oldu Bu çalışmada İran İngiltere Fransa Rusya Hollanda İtalya İsveç Norveç Yunanistan ve Avusturya Macaristan devletlerinin Cidde konsolosluklarının açılış süreçleri konsolosların uğraştıkları diplomatik meseleler protokol kuralları atanma usulleri ve ayrıca konsolosların sebep oldukları 1858 ve 1895 Cidde olayları ele alınmıştır