Osmanlı Hukukunda Bir Kredi Vasıtası Olarak Muamele i Şer iyye 17 Asır — Salih Korkmaz

Birden fazla akit yapılarak borçlanmayı sağlayan bir kredi temin usulü ve bir karz borç münasebetinde faiz yasağından kurtulmak maksadıyla müracaat edilen bir çare hile i şer iyye olarak tarif edilebilecek muamele i şer iyye çalışmanın esas mevzuudur ve yazarın doktora tezidir Bu çerçevede muamele i şer iyye hem nazari hem de 17 asır Osmanlı hukuk tatbikatı üzerinden tatbiki olarak ele alınmıştır Bu minvalde şer iyye sicilleri arşiv vesikaları devrin fıkıh fetva kitapları incelendiğinde çok sayıda muamele i şer iyye ile karşılaşılmış ve ciddi bir tatbik sahası görülmüştür Yine Osmanlı Devleti nin bu tatbikata çok sayıda düzenleme ile müdahalede bulunduğu müşahede edilmiştir Çalışmada bu kaynaklar incelenerek muamele i şer iyyenin faize bir kılıf olarak mı yoksa faizden kaçınmak için bir ruhsat olarak mı kullanılıp kullanılmadığı neden bu tatbikata ihtiyaç duyulduğu neden ulemanın kahir ekseriyetinin hükmü ihtilaflı bu tatbikata cevaz verdiği ve bu tatbikatın içtimai hayattaki rolü açığa çıkartılmaya çalışılmıştır Muamele i şer iyyenin günümüz faizsiz finans kuruluşlarının faaliyetleri çerçevesinde de tatbik sahası olduğu düşünüldüğünde meselenin ortaya konulması bir kat daha ehemmiyet kazanmaktadır

Birden fazla akit yapılarak borçlanmayı sağlayan bir kredi temin usulü ve bir karz borç münasebetinde faiz yasağından kurtulmak maksadıyla müracaat edilen bir çare hile i şer iyye olarak tarif edilebilecek muamele i şer iyye çalışmanın esas mevzuudur ve yazarın doktora tezidir Bu çerçevede muamele i şer iyye hem nazari hem de 17 asır Osmanlı hukuk tatbikatı üzerinden tatbiki olarak ele alınmıştır Bu minvalde şer iyye sicilleri arşiv vesikaları devrin fıkıh fetva kitapları incelendiğinde çok sayıda muamele i şer iyye ile karşılaşılmış ve ciddi bir tatbik sahası görülmüştür Yine Osmanlı Devleti nin bu tatbikata çok sayıda düzenleme ile müdahalede bulunduğu müşahede edilmiştir Çalışmada bu kaynaklar incelenerek muamele i şer iyyenin faize bir kılıf olarak mı yoksa faizden kaçınmak için bir ruhsat olarak mı kullanılıp kullanılmadığı neden bu tatbikata ihtiyaç duyulduğu neden ulemanın kahir ekseriyetinin hükmü ihtilaflı bu tatbikata cevaz verdiği ve bu tatbikatın içtimai hayattaki rolü açığa çıkartılmaya çalışılmıştır Muamele i şer iyyenin günümüz faizsiz finans kuruluşlarının faaliyetleri çerçevesinde de tatbik sahası olduğu düşünüldüğünde meselenin ortaya konulması bir kat daha ehemmiyet kazanmaktadır

Birden fazla akit yapılarak borçlanmayı sağlayan bir kredi temin usulü ve bir karz borç münasebetinde faiz yasağından kurtulmak maksadıyla müracaat edilen bir çare hile i şer iyye olarak tarif edilebilecek muamele i şer iyye çalışmanın esas mevzuudur ve yazarın doktora tezidir Bu çerçevede muamele i şer iyye hem nazari hem de 17 asır Osmanlı hukuk tatbikatı üzerinden tatbiki olarak ele alınmıştır Bu minvalde şer iyye sicilleri arşiv vesikaları devrin fıkıh fetva kitapları incelendiğinde çok sayıda muamele i şer iyye ile karşılaşılmış ve ciddi bir tatbik sahası görülmüştür Yine Osmanlı Devleti nin bu tatbikata çok sayıda düzenleme ile müdahalede bulunduğu müşahede edilmiştir Çalışmada bu kaynaklar incelenerek muamele i şer iyyenin faize bir kılıf olarak mı yoksa faizden kaçınmak için bir ruhsat olarak mı kullanılıp kullanılmadığı neden bu tatbikata ihtiyaç duyulduğu neden ulemanın kahir ekseriyetinin hükmü ihtilaflı bu tatbikata cevaz verdiği ve bu tatbikatın içtimai hayattaki rolü açığa çıkartılmaya çalışılmıştır Muamele i şer iyyenin günümüz faizsiz finans kuruluşlarının faaliyetleri çerçevesinde de tatbik sahası olduğu düşünüldüğünde meselenin ortaya konulması bir kat daha ehemmiyet kazanmaktadır