Osmanlı İmparatorluğu nda Oymak Aşiret ve Cemaatlar — Cevdet Türkay

Anadolu nun fethedilerek Türkleşmesi İslâmlaşması sonuçları itibariyle şüphesiz ki dünya tarihinin en mühim hadiselerinden biridir Bu süre 1071 de Malazgirt muharebesinin zaferle sonuçlanmasından sonra hemen hemen bütün Anadolu nun fethedilmesiyle başlamış fethedilen yerlerin Oğuz Türkmen boylarına mensup kalabalık göçebe kitleler tarafından doldurulmasıyla XIV asırda tamamlanmıştır Böylece Anadolu Müslüman Türk ün vatanı haline gelmiştir Fetihleriyle bu yurdu açan kültürleri gelenekleri medeniyet eserleri ile mühürlerini vurup bu toprakları vatan haline getiren Oğuz Türkmen boyları Anadolu da küçük gruplar halinde birbirlerinden uzak yerlerde iskân olunmuşlardır Bu şekilde dağıtılmalarında sosyal ve ekonomik açıdan pek çok sebep bulunmakla birlikte esas etken Selçuklu yönetiminin kendi irsî beyleri idaresi altında büyük bir dayanışma ruhu içinde yaşayan güçlü boyların isyan ihtimalini ortadan kaldırmak düşüncesidir Nitekim aynı uygulama Osmanlı Devleti zamanında da devam etmiştir Cumhuriyet döneminde de Anadolu da yaşamaya devam eden oymak aşiret ve boylar son zamanlarda genç nesillerin kayıtsızlığı yüzünden unutulmaya yüz tutmuştur Bu durum ilim adamlarımızın bu alanda çalışma yapmasını zorunlu kılmaktadır Fakat bunun o kadar kolay bir iş olmadığı ortadadır Çünkü Anadolu daki bütün aşiret cemaat oymak ve boyların tesbit edilmesi milyonlarca arşiv vesikasının taranmasını gerektirmektedir Bu alanda büyük bir boşluk olduğunu gören merhum Cevdet Türkay Başbakanlık Osmanlı Arşivi ndeki görevi sırasında uzun yıllar sayısız defter ve belge üzerinde çalışarak bu eseri meydana getirmiştir Alanında tek olma özelliğine sahip ilk baskısı 1970 yılında yapılan ve yıllardır mevcudu bulunmayan bu kıymetli eseri yayınevimiz kültürümüze katkıda bulunmak gayesiyle yeniden basarak okuyucuya sunmaktadır Bu alanda büyük bir boşluk olduğunu gören merhum Cevdet Türkay Başbakanlık Osmanlı Arşivi ndeki görevi sırasında uzun yıllar sayısız defter ve belge üzerinde çalışarak bu eseri meydana getirmiştir Alanında tek olma özelliğine sahip ilk baskısı 1970 yılında yapılan ve yıllardır mevcudu bulunmayan bu kıymetli eseri yayınevimiz kültürümüze katkıda bulunmak gayesiyle yeniden basarak okuyucuya sunmaktadır

XI Asırdan XIV Asıra kadar Türkistan Horasan ve Azerbaycan dan Anadolu ya gelerek bu toprakları Müslüman Türk vatanı haline getiren Oğuz Türkmen boyları Selçuklu ve Osmanlı devirlerinde birbirinden uzak yerlerde oymaklar aşiretler ve cemaatler halinde iskân olundular Sayıları binlerce olan bu topluklar hakkında en kapsamlı araştırma merhum Cevdet Türkay bey tarafından yapılmış ve 15 yıllık mesainin ürünü olan bu envanter meydana gelmiştir