Osmanlı İmparatorluğu nda Reform 1856 1876 — Roderic H Davison

Tarihçi Roderic Davison ın Tanzimat reformlarını ayrıntılarıyla incelediği bu önemli kitabı 1839 Gülhane Hattı Şerifi nin ilan edilmesinden başlayarak 1856 Hattı Hümayunu ve 1876 Anayasası na kadar olan dönemi içine alıyor Yazar bu kapsamda ve zengin referanslardan yararlanarak merkezi hükümeti kuvvetlendirmeye taşra yönetimine çeki düzen vermeye gayri müslim azınlıkların yapısını gözden geçirmeye hukuk eğitim ve orduyu modernize etmeye ve tüm bir reform hareketinin doruk noktası olarak 1876 Anayasası nın ilan edilmesine yönelik girişimleri enine boyuna inceliyor

Prof Davison kullandığı geniş literatür arşiv vesikaları ve ölçülü hükümleri ile Osmanlı tarihinin bu devresinde iç siyasi gelişme üzerinde şüphesiz şimdiye kadar yazılmış olan en derli toplu ilmi ve güvenilir eseri vücuda getirmiş olmakla Türk tarihi araştırıcılarının şükranını kazanmıştır Halil İnalcık 1964 Tanzimat ın bulanık anaforlarının altında yatan şeyi kavramak için hatırı sayılır bir emek gerekiyorsa da Profesör Davison 1856 76 dönemine dair bilinenlerin fevkalade dengeli ve tamamını içeren bir resim sunuyor Bu eser 19 yüzyılda Türk modernleşmesini çalışacaklar için çok kıymetli bir kılavuz olacaktır Şerif Mardin 1966 Roderic H Davison ın Osmanlı İmparatorluğu nda Reform u Tanzimat a dair ilk kapsamlı çalışmalardan biri bir tarihyazımı klasiğidir Avrupa arşivleri üzerinden Tanzimat ın hazırlanışı ilanı ve Kanun i Esasi nin ilanına kadarki dönemin Batılı gözlerden bir panoramasını sunar Tanzimat dönemi bir ekin zamanıydı Genelde Batı dan esinlenen ilk adımlar bazen eskileriyle yan yana yeni kurumlar yarattılar Tanzimat döneminin hazırlığı yalnız yeni ya da reforma uğramış kurumlarda ve onlarda tecrübe kazanmış insanlarda değil ayrıca zihinlerdeydi Söz konusu olan kişi özgürlüklerine halkın önemine temsili ve danışmaya dayalı yönetime kamuoyuna monarşik egemenlik kavramı karşısında toprak egemenliği kavramına daha çok ağırlık verilmesiydi Abdülhamid bu kavramları özetleyen 1876 Anayasası nı askıya almıştı ama yeni anlayışı yok edemezdi

Prof Davison kullandığı geniş literatür arşiv vesikaları ve ölçülü hükümleri ile Osmanlı tarihinin bu devresinde iç siyasi gelişme üzerinde şüphesiz şimdiye kadar yazılmış olan en derli toplu ilmi ve güvenilir eseri vücuda getirmiş olmakla Türk tarihi araştırıcılarının şükranını kazanmıştır Halil İnalcık 1964 Tanzimat ın bulanık anaforlarının altında yatan şeyi kavramak için hatırı sayılır bir emek gerekiyorsa da Profesör Davison 1856 76 dönemine dair bilinenlerin fevkalade dengeli ve tamamını içeren bir resim sunuyor Bu eser 19 yüzyılda Türk modernleşmesini çalışacaklar için çok kıymetli bir kılavuz olacaktır Şerif Mardin 1966 Roderic H Davison ın Osmanlı İmparatorluğu nda Reform u Tanzimat a dair ilk kapsamlı çalışmalardan biri bir tarihyazımı klasiğidir Avrupa arşivleri üzerinden Tanzimat ın hazırlanışı ilanı ve Kanun i Esasi nin ilanına kadarki dönemin Batılı gözlerden bir panoramasını sunar Tanzimat dönemi bir ekin zamanıydı Genelde Batı dan esinlenen ilk adımlar bazen eskileriyle yan yana yeni kurumlar yarattılar Tanzimat döneminin hazırlığı yalnız yeni ya da reforma uğramış kurumlarda ve onlarda tecrübe kazanmış insanlarda değil ayrıca zihinlerdeydi Söz konusu olan kişi özgürlüklerine halkın önemine temsili ve danışmaya dayalı yönetime kamuoyuna monarşik egemenlik kavramı karşısında toprak egemenliği kavramına daha çok ağırlık verilmesiydi Abdülhamid bu kavramları özetleyen 1876 Anayasası nı askıya almıştı ama yeni anlayışı yok edemezdi

Prof Davison kullandığı geniş literatür arşiv vesikaları ve ölçülü hükümleri ile Osmanlı tarihinin bu devresinde iç siyasi gelişme üzerinde şüphesiz şimdiye kadar yazılmış olan en derli toplu ilmi ve güvenilir eseri vücuda getirmiş olmakla Türk tarihi araştırıcılarının şükranını kazanmıştır Halil İnalcık 1964 Tanzimat ın bulanık anaforlarının altında yatan şeyi kavramak için hatırı sayılır bir emek gerekiyorsa da Profesör Davison 1856 76 dönemine dair bilinenlerin fevkalade dengeli ve tamamını içeren bir resim sunuyor Bu eser 19 yüzyılda Türk modernleşmesini çalışacaklar için çok kıymetli bir kılavuz olacaktır Şerif Mardin 1966 Roderic H Davison ın Osmanlı İmparatorluğu nda Reform u Tanzimat a dair ilk kapsamlı çalışmalardan biri bir tarihyazımı klasiğidir Avrupa arşivleri üzerinden Tanzimat ın hazırlanışı ilanı ve Kanun i Esasi nin ilanına kadarki dönemin Batılı gözlerden bir panoramasını sunar Tanzimat dönemi bir ekin zamanıydı Genelde Batı dan esinlenen ilk adımlar bazen eskileriyle yan yana yeni kurumlar yarattılar Tanzimat döneminin hazırlığı yalnız yeni ya da reforma uğramış kurumlarda ve onlarda tecrübe kazanmış insanlarda değil ayrıca zihinlerdeydi Söz konusu olan kişi özgürlüklerine halkın önemine temsili ve danışmaya dayalı yönetime kamuoyuna monarşik egemenlik kavramı karşısında toprak egemenliği kavramına daha çok ağırlık verilmesiydi Abdülhamid bu kavramları özetleyen 1876 Anayasası nı askıya almıştı ama yeni anlayışı yok edemezdi

Prof Davison kullandığı geniş literatür arşiv vesikaları ve ölçülü hükümleri ile Osmanlı tarihinin bu devresinde iç siyasi gelişme üzerinde şüphesiz şimdiye kadar yazılmış olan en derli toplu ilmi ve güvenilir eseri vücuda getirmiş olmakla Türk tarihi araştırıcılarının şükranını kazanmıştır Halil İnalcık 1964 Tanzimat ın bulanık anaforlarının altında yatan şeyi kavramak için hatırı sayılır bir emek gerekiyorsa da Profesör Davison 1856 76 dönemine dair bilinenlerin fevkalade dengeli ve tamamını içeren bir resim sunuyor Bu eser 19 yüzyılda Türk modernleşmesini çalışacaklar için çok kıymetli bir kılavuz olacaktır Şerif Mardin 1966 Roderic H Davison ın Osmanlı İmparatorluğu nda Reform u Tanzimat a dair ilk kapsamlı çalışmalardan biri bir tarihyazımı klasiğidir Avrupa arşivleri üzerinden Tanzimat ın hazırlanışı ilanı ve Kanun i Esasi nin ilanına kadarki dönemin Batılı gözlerden bir panoramasını sunar Tanzimat dönemi bir ekin zamanıydı Genelde Batı dan esinlenen ilk adımlar bazen eskileriyle yan yana yeni kurumlar yarattılar Tanzimat döneminin hazırlığı yalnız yeni ya da reforma uğramış kurumlarda ve onlarda tecrübe kazanmış insanlarda değil ayrıca zihinlerdeydi Söz konusu olan kişi özgürlüklerine halkın önemine temsili ve danışmaya dayalı yönetime kamuoyuna monarşik egemenlik kavramı karşısında toprak egemenliği kavramına daha çok ağırlık verilmesiydi Abdülhamid bu kavramları özetleyen 1876 Anayasası nı askıya almıştı ama yeni anlayışı yok edemezdi

Prof Davison kullandığı geniş literatür arşiv vesikaları ve ölçülü hükümleri ile Osmanlı tarihinin bu devresinde iç siyasi gelişme üzerinde şüphesiz şimdiye kadar yazılmış olan en derli toplu ilmi ve güvenilir eseri vücuda getirmiş olmakla Türk tarihi araştırıcılarının şükranını kazanmıştır Halil İnalcık 1964 Tanzimat ın bulanık anaforlarının altında yatan şeyi kavramak için hatırı sayılır bir emek gerekiyorsa da Profesör Davison 1856 76 dönemine dair bilinenlerin fevkalade dengeli ve tamamını içeren bir resim sunuyor Bu eser 19 yüzyılda Türk modernleşmesini çalışacaklar için çok kıymetli bir kılavuz olacaktır Şerif Mardin 1966 Roderic H Davison ın Osmanlı İmparatorluğu nda Reform u Tanzimat a dair ilk kapsamlı çalışmalardan biri bir tarihyazımı klasiğidir Avrupa arşivleri üzerinden Tanzimat ın hazırlanışı ilanı ve Kanun i Esasi nin ilanına kadarki dönemin Batılı gözlerden bir panoramasını sunar Tanzimat dönemi bir ekin zamanıydı Genelde Batı dan esinlenen ilk adımlar bazen eskileriyle yan yana yeni kurumlar yarattılar Tanzimat döneminin hazırlığı yalnız yeni ya da reforma uğramış kurumlarda ve onlarda tecrübe kazanmış insanlarda değil ayrıca zihinlerdeydi Söz konusu olan kişi özgürlüklerine halkın önemine temsili ve danışmaya dayalı yönetime kamuoyuna monarşik egemenlik kavramı karşısında toprak egemenliği kavramına daha çok ağırlık verilmesiydi Abdülhamid bu kavramları özetleyen 1876 Anayasası nı askıya almıştı ama yeni anlayışı yok edemezdi

İki cilt halinde yayınladığımız bu araştırmada modern Türkiye nin anahtar bir dönemi tartışıyor tanzimat 1876 hatt ı hümayunu ndan 1876 anayasası na kadar geçen sürede yönetim alanında yapılan reformların çözümlemesi günümüz sorunlarına da ışık tutmaktadır Tanzimat dönemi sonrasındaki reform çabalarının ve Türkiye Cumhuriyeti nin farklı aşamalarının tarihsel temelinde neler yatmaktadır

İki cilt halinde yayınladığımız bu araştırmada modern Türkiy nin anahtar bir dönemi tartışılıyor tanzimat 1876 hatt ı hümayunu ndan 1876 anayasası na kadar geçen sürede yönetim alanında yapılan reformların çözümlemesi günümüz sorunlarına da ışık tutmaktadır Tanzimat dönemi sonrasındaki reform çabalarının ve Türkiye Cumhuriyeti nin farklı aşamalarını tarihsel temelinde neler yatmaktadır Modern Türk ulusunun doğuşunu önceden haber veren hangi gelişmeler meydana gelmiştir Osmanlı İmparatorluğu nun geniş ve heterojen yapısından kaynaklanan sonular nelerdir

Osmanlı devlet adamları Kırım Savaşı nın sonuna gelindiğinde Osmanlı İmparatorluğu nun içeriden ve dışarıdan ikili bir meydan okumayla karşı karşıya olduğunu biliyorlardı Dışarıda Avrupa uygarlığının ve gücünün üstünlüğü içerideyse azınlık milletlerin ayrılıkçı milliyetçilikleri koskoca imparatorluğu dağılmanın ve yıkımın eşiğine getirmişti Böyle kritik bir dönemeçte sahneye Jön Türkler le Yeni Osmanlılar çıktı ve bu hareketin önderleri yapısı heterojen bir nitelik taşıyan imparatorluğu canlandırmak ve Türklük temelinde yeni baştan kurmak için her ne kadar inişli çıkışlı ve istikrarsızca da olsa büyük bir mücadeleye atıldılar Tarihçi Roderic Davison ın Tanzimat reformlarını ayrıntılarıyla incelediği bu önemli kitabı 1839 Gülhane Hattı Şerifi nin ilan edilmesinden başlayarak 1856 Hattı Hümayunu ve 1876 Anayasası na kadar olan dönemi içine alıyor Yazar bu kapsamda ve zengin referanslardan yararlanarak merkezi hükümeti kuvvetlendirmeye taşra yönetimine çeki düzen vermeye gayri müslim azınlıkların yapısını gözden geçirmeye hukuk eğitim ve orduyu modernize etmeye ve tüm bir reform hareketinin doruk noktası olarak 1876 Anayasası nın ilan edilmesine yönelik girişimleri enine boyuna inceliyor