Osmanlı İmparatorluğu Tarihi Cilt 2 19 Yüzyılın Başlarından Yıkılışa — Jean Paul Roux

XIX yüzyıl Osmanlı İmparatorluğu için başta Şark Meselesi nin yüzyılıdır Şark Meselesi denince de 1774 Küçük Kaynarca Antlaşması ile 1923 Lozan Antlaşması arasında geçen olayların bütünü anlaşılır Nedir temel nitelikleri bu olayların Şu Osmanlı İmparatorluğu nun gitgide bölünüp parçalanışı ve Balkanlar Avrupa sı ile ta İran Körfezi ve Hint Okyanusu na değin Doğu Akdeniz ve Güney Akdeniz in kıyı ülkeleri üzerinde denetimlerini ya da nüfuzlarını kurmak amacıyla Avrupalı büyük devletler arasındaki rekabet Osmanlılar XIX yüzyıl boyunca sürdürdükleri savaşların hemen hemen hepsini yitireceklerdir ve imparatorluk topraklarının parça parça elinden çıktığını görecektir öte yandan kaynaklarının büyük bir bölümünün Batı ortaklıklarının denetimine geçmesi ülkenin bağımlı hale gelmesine yol açacaktır Bununla beraber Osmanlı yöneticiler yıkılışa karşı bir çare diyen idari sosyal siyasal ve kültürel alanda reformlara girişirler I Abdülhamit ten başlayarak sultanlar Osmanlı Devleti ni yenileştirmeye ve her şeyden önce de imparatorluğun sınırlarını koruyabilecek yetenekte bir ordu kurmaya çalışırlar Bu yenileşme Osmanlı dünyasının Batılı teknik ve fikirlere açılışını da içermektedir Ne var ki Avrupalı büyük devletlerin oyunu kapsamını sınırlar bu reformların İmparatorluk Avrupa nın hasta adamı olup çıkar Batılılar bir an önce ölsün diye sabırsızlanıp duracaklardır