Osmanlı Maliyesinin Şeffaflaşması
Osmanlı Maliyesinin Şeffaflaşması
Tarih Vakfı Yurt Yayınları
Osmanlı Maliyesinin Şeffaflaşması
Fahişelik çoğu zaman dünyanın en eski mesleği olarak anılır Belki doğrudur da Fakat bu eylemin ortaya çıkmasına yol açan toplumsal faktörler nelerdir İşte bu çalışma bu soruyu 1878 1922 yılları arasında İstanbul özelinde fahişelerle iktidar pratikleri arasındaki ilişkiler üzerinden olduğu kadar fuhuş sektörünün kadın erkek isimsiz aktörlerinin davranışları bağlamında cevaplamaya çalışıyor Osmanlı Devleti nde modernleşme hareketlerinin 19 yüzyılın ikinci yarısından başlayarak tedricen ivmelenmesi konuyu daha da ilginç kılıyor Bu tarihlerden önce de varlığı bilinen ancak haklarında susulan ya da susulması önerilen fahişeler artık bilhassa medikal düzenlemeler aracılığıyla daha görünür aktörler haline getiriliyorlar Frenginin yayılmasını durdurmak amacıyla Batılı ülkelerde yürürlüğe konulan kanunlar ve uygulamalar Osmanlı yetkililerinin de dikkatinden kaçmıyor Onlar da hastalık söylemi üzerinden bir kontrol mekanizmasının yaratılabileceği düşüncesinde birleşiyorlar Böylece medikal kontrollerlekadın bedeninin en mahrem ayrıntısına kadar incelenmesine olanak tanıyan ikircikli ve çifte standartlara dayanan bir tıp anlayışı gelişiyor Bu ise fahişe olan ve olmayan kadınlar arasındaki cinselliğin saklı kıyısı nıdaha görünür kılıyor
İnkılab Yayınları
çev. Meryem Solmaz
On yedi yaşında ilk divanını neşretmiş olsa da devrinin siyasî çalkantılarında aldığı vazifeler gereği edebî kişiliği arka planda kalmış bir Osmanlı münevveri İkinci Abdülhamid Jön Türkler ve İttihat Terakki yönetimlerinde nahiye müdürü kaymakam Cebel i Lübnan temsilcisi Trablusgarb in işgalinde mücahid Kızılay heyetleri müfettişi Havran mebusu Birinci Kanal Harekâtında gönüllü Dürzi Birliğinin kumandanı Şekib Arslan Emîrü l beyan söz ustası olarak bilinir 1911 12 yılları arasında el Müeyyed de yayımladığı makalelerde Osmanlı mefkûresine olan bağlılığıyla Batı emperyalizmine karşı tavrını ortaya koydu Osmanlı kuvvetlerinin Trablusgarb dan çekileceğini öğrendiğinde İstanbul a giderek hükümeti Kuzey Afrika da savaşmaya ikna etmeye çalıştı Ona göre Trablusgarb ın çölleri savunulamazsa Şam ın bahçeleri de savunulamaz dı Parçalanmış bir imparatorluğun Avrupa ya yem olacağını Arap ülkelerinin merkezlerinde Araplarla Türkler arasındaki bölünmenin garip ve gereksiz olduğunu hilâfet sancağının müdafii Osmanlı mefkuresine sıkı sıkıya sarılmak gerektiğini yabancı güçlerin Türklerle Araplar arasında anlaşmazlık bulunduğu kanaatini yayarak bu yolla kendi çıkarlarına kapı araladıklarını Osmanlı topraklarını ele geçirip kolonileştirmek istediklerini savundu Yine o Abdülhamid in siyasetinin geçerliliğine bu siyasette yapılacak değişikliklerinse ancak bozgunla sonuçlanacağına inanmaktaydı Şekip Arslan merkezî yönetimin adem i merkeziyet yerinden yönetim anarşisinden daha iyi olduğunu savunmakla beraber Âsitâne nin İstanbul bazı ıslahat ve yenilikleri yapması gerektiğine de inanmaktaydı O Balkanlarda ve Kuzey Afrika da devletin dış saldırılarla uğraşırken özellikle Arap tebanın yaşadığı bölgelerde Arapçılık taraftarlarının özerklik perdesi arkasında yıkıcı şiddetli muhalefete giriştiğini yabancı konsoloslarla içli dışlı oluşlarını en küçük meselelerde yabancı gözlemci taleplerini haksız gerekçelerle sözlü ve fiilî isyanlarını kınayarak Osmanlıcılık fikri etrafında birleşmek gerektiği çağrısını sürdürdü
Nesil Yayınları
Devlet mi evlat mı sorusuna Osmanlı nın cevabı ne oldu Osmanlı da şehzadeler niçin öldürüldü Şehzade katlinin hukukî bir delili var mıydı Kaç şehzade öldürüldü Şehzade Mustafa neden katledildi Şehzade Mustafa nın katlinde suçlu Hürrem Sultan mıydı Halk Hürrem Sultan dan nefret eder miydi Şehzadeler nerede ve nasıl eğitilirlerdi Harem hakkında bilinmeyen gerçekler nelerdir Günümüzde hiçbir devlet şüphesiz Osmanlılar kadar merak uyandırmamıştır Osmanlılara duyulan bu merak kimi çevrelerce istismar edilerek kurgulanmış bir Osmanlılar portresi oluşturulmaya çalışılmaktadır Şehzade katli meselesi de böylesi bir kurguya kurban edilmektedir belki de Tarihi Sevdiren Adam unvanıyla tanıdığımız Tarihçi Yazar Yavuz Bahadıroğlu Osmanlı da Şehzade Katli kitabıyla bu noktada merak ettiğimiz tüm hususları kendine bir üslubu ve içtenliğiyle ortaya koyuyor
Kapı Yayınları
Bütçelerin yayımlanmaya başlaması aynı zamanda Osmanlı maliyesinde şeffaflaşma sürecinin de başlaması anlamına gelmekteydi Bütçe verilerinin hangi ölçüde gerçekçi olup olmadığı bir yana daha sonraki yıllarda da pek çok bütçe yayımlanmış ve bu gelenek Osmanlı Devleti nin sonuna kadar devam etmiştir Osmanlı maliyesinin şeffaflaşması Batı baskısıyla yakın ilişkilidir 1854 yılında Osmanlı Devleti dış borçlanmaya başladıktan bir süre sonra borç veren ülkeler alacaklarının hangi düzeyde risk altında olup olmadığım anlayabilmek için baskı yapmaya başladılar Borçlanmayı sürdürmeyi düşünen Osmanlı devlet adamları bu dış isteklere cevap verme ihtiyacı duydular Bir taraftan da başta Ceriâe i Havadis olmak üzere gazeteler İngiltere Fransa Hollanda Rusya gibi yabancı devletlerin bütçelerini yayımlamaya başladılar Bunların Osmanlı devlet adamları üzerinde özendirici etkileri oldu Önce 1276 ve 1277 bütçelerine ait tablolar gazetelerde yayımlandı Sonunda ilk kez 1279 bütçesi kitap olarak basıldı Daha sonraki yıllarda da pek çok bütçe kitap olarak basılmıştır Yayımlanan bu bütçeler içinde en kapsamlısı 1279 bütçesidir Özellikle eyalet ve nezaretlere ait gelir ve giderlerin de tablolar halinde bir önceki yıl bütçeleriyle karşılaştırmalı olarak verilmiş olması önemli bir farkı göstermektedir