Osmanlı Mektepleri — Osman Doğan

Sultan İkinci Abdülhamîd Han Devri Osmanlı Mektepleri Fotoğraf ve Planlar Bu albüm 34 Osmanlı padişahı olan Sultan İkinci Abdülhamid Han ın maârifin muasır bir seviyeye çıkarılması için memleket sathında açtırdığı mektepleri mevzu edinen ve o devirden günümüze kalan görmelik malzemeden seçilerek oluşturulan bir fotoğraf albümüdür Bu devirde kendi imkanlarıyla ayakta durmakta zorlanan medreselerde bazı yeniliklere gidilerek mevcut olanlar muhafaza edilmeye çalışılırken esas olarak modern manada eğitim veren mekteplerin açılmasına ağırlık verildiğini görürüz Mekteb i Harbiye ve Mekteb i Bahriye denilen Kara ve Deniz Harp Okulları ile bilumum ortaokul ve lise seviyesindeki askerî mektepler her bakımından büyük gelişmelere tabi tutulmuş ve memleket sathında birçok yerde sayıları artırılmıştır Albümümüzde pek çok askerî mektebin fotoğrafı bulunmaktadır Devlet kademelerine mütehassıs memur yetiştirmek maksadıyla yüksek okullar hep Abdülhamid Han devrinde açılmıştır Mekteb i Mülkiye Mekteb i Hukûk Sanayi i Nefîse Mektebi Dârulmuallimîn ve Dârulmuallimât Mâliye Mektebi Ticâret Mektebi Ziraat Mektebi ile deniz ticâreti orman ve maâdin lisan mektepleri bunlardandır Ayrıca tıp sahasında da büyük gelişmeler olmuştur Askerî ve sivil olarak lise ve yüksek okul seviyesinde çok sayıda tıp mektepleri açılmıştır Bu devirde açılışlarına ağırlık verildiğini gördüğümüz ilkokul ortaokul ve lise derecesindeki mekteplerin yani o zamanın tabiriyle ibtidâi rüşdiye ve idâdîlerin ise albümümüzde en geniş yer kaplayan mektepler olduğunu söyleyelim Bu devirde yüzden fazla idâdî pek çok sancak ve kaza merkezinde rüşdiye ve köylere varıncaya kadar da ibtidâîler açıldı Medrese ve mektep görmemiş kimse kalmaması için bütün imkanlar sarfedildi Yine Abdülhamid Han zamanında pek çok yerde açılan sanayi mektepleri bulunmaktadır Kimsesiz çocukları okutmak ve meslek ve sanat sahibi yapmak maksadıyla açılan bu okullarda terzilik kunduracılık marangozluk dokumacılık gibi pek çok bölüm bulunmaktaydı Bir de devlet tarafından alınan izinle açılan husûsî mektepler özel okullar bulunmaktadır Bütün bu mekteplerle ilgili de albümümüzde çok sayıda fotoğraf vardır Bu albüm çalışması Osmanlı ne yapmış ki diyenlere sadece mektep bazında verilecek en güzel bir cevaptır Bu albüm bir devletin sadece bir padişahı zamanında maârif sahasında yaptığı faaliyetlerden bir nebzedir Bu albüm Selanik ten Trablusgarb a Yemen den Yanya ya Hanya dan Bursa ya Vidin den Bağdat a kadar eğitime verilen kıymetin yansımasıdır Bu albüm 33 yıllık bir devrin maarif bilançosudur Hasılı bu albüm Padişah İkinci Abdülhamid Han ın gerici değil yenilikçi ve parlak bir sultan olduğunu gösteren bir fotoğraf albümüdür