Osmanlı Mimarisi — Doğan Kuban

Doğan Kuban tarafından kaleme alınan Osmanlı Mimarisi YEM Yayın eseri olarak okurlarla buluşuyor Osmanlı Mimarisi Doğan Kuban Kitap Özeti Prof Doğan Kuban ın Osmanlı mimarlık tarihi kültürü ve sanatına ilişkin önyargıları ortaya koyarak 19 yüzyıldan bu yana yabancılar ve hatta bizzat Türkler tarafından oluşturulan klişelere son veren yapıtı Osmanlı Mimarisi nin heyecanla beklenen ikinci baskısı çıktı Dünyaca ünlü mimarlık tarihçimiz Prof Doğan Kuban ın ilk baskısı büyük boyutlu ve ciltli olarak yayımlanan başyapıtı Osmanlı Mimarisi nin rahat taşınabilir ve okunabilir boyutlarda hazırlanan ikinci baskısı Dekar Yapı ve Yatırım A Ş nin değerli katkılarıyla yayınlandı Prof Doğan Kuban ın 60 yılı aşan inceleme araştırma ve yazılarından yola çıkarak ortaya koyduğu yorumlarını içeren Osmanlı Mimarisi nin hazırlanma amacı Osmanlı tarihi kültürü ve sanatına ilişkin önyargıları ortaya koymak ve 19 yüzyıldan bu yana yabancılar ve hatta bizzat Türkler tarafından oluşturulan klişelere son vermektir Bu sosyal tarih ve mimarlık tarihi arasındaki ilişki kurma deneyimi de sayılabilir aynı zamanda mimarlığın aynasından Osmanlı tarihine bakmak olarak da değerlendirilebilir Merkezi Asya ve Avrupa nın ara kesitinde yer alan Osmanlı İmparatorluğu nun İslam ve Hıristiyan toplumlarının oluşturdukları heterojen yapısına bağlı olarak Osmanlı mimarisi Akdeniz Yakın ve Ortadoğu mimari geleneklerinin bir sentezidir Osmanlı mimarisinin tarihçesi 1873 Viyana Sanayi Sergisi için oluşturulan albümle başlamıştır Fakat özellikle Cumhuriyet Dönemi nde değişik görüşleri yansıtan yayınların sayısı artarak devam etmiştir Ancak Osmanlı mimarlık tarihi ilk kez bu yapıtla İmparatorluk un çoklu kültürel yapısının bilinciyle ve tarihi gelişmelerle ilişkiler irdelenerek sunulmuştur Doğan Kuban ın Osmanlı mimarlık tarihini Sinan dan Önce Osmanlı Mimarisi Yapılar Sinan dan Sonra Osmanlı Mimarisi Sinan ve Klasik Osmanlı Mimarisi Avrupa ya Öykünme başlıkları altındaki tam 57 bölümde ayrıntılı bir biçimde ortaya koyduğu Osmanlı Mimarisi ne ilişkin düşünceleri şöyle Osmanlı mimarisi Osmanlı kültürünün en uluslararası niteliğe sahip üretimi ve ürünüdür Dünya mimarlık tarihinde özel bir yeri olduğuna inandığım büyük yapıtlar üretmiş bunlar bugüne kadar var olmuş ve dünyadaki belli başlı sanat tarihçileri ile mimarları da etkilemiştir Ben bunun tarihçisiyim 60 yılı aşan bir süredir bu alanda çalışıyorum Bu işin hocası olarak şimdiye kadar yapılanlardan daha farklı bir anlayışla mimariyi Osmanlı tarihi ve kültürüyle iç içe geçmiş bir biçimde biraz daha ayrıntılı anlatmak gereğini hissettim Osmanlı Mimarisi ni çok uzun yılların çalışmaları sonucunda derlediğim düşünceler araştırmalar başka yapıtlarda yazdığım araştırmalar ve karşılaştırmalarla bir araya getirerek hazırladım Aslında bir ansiklopedi niteliği taşıyan ve çok sayıda insanın yapabileceği bir işi tek bir yapıtta özetledim diyebilirim Özetledim diyorum çünkü bütün Osmanlı mimarlığını 720 sayfaya sığdırmak mümkün değil Ancak bu tür yapıtlar ansiklopedik olarak okunmaz Bence kendi içinde bütünlüğü olan bir tavırla değerlendirilerek hazırlanmış olan kitaplar daha aydınlatıcıdır Çünkü kendi içinde tutarlılığı vardır İşte 60 yılımı harcadığım bir alanda bunu gerçekleştirmeye çalıştım ve başardım O nedenle mutluyum Özenle bir araya getirilen akademik veriler Yayınevi YEM Yayın Yazar Doğan Kuban Sayfa 720 Sayfa Kağıt 1 Hamur Boyut 20 00x27 00 cm Basım Yılı Aralık 2021 Barkod 9786257008471 Kategori Akademik Kitaplar Sanat Kitapları Grafik Sanatlar Mimarlık Sanat Tarihi

Osmanlı Mimarisi Kitap Açıklaması Prof Doğan Kuban ın Osmanlı mimarlık tarihi kültürü ve sanatına ilişkin önyargıları ortaya koyarak 19 yüzyıldan bu yana yabancılar ve hatta bizzat Türkler tarafından oluşturulan klişelere son veren yapıtı Osmanlı Mimarisi nin heyecanla beklenen ikinci baskısı çıktı Dünyaca ünlü mimarlık tarihçimiz Prof Doğan Kuban ın ilk baskısı büyük boyutlu ve ciltli olarak yayımlanan başyapıtı Osmanlı Mimarisi nin rahat taşınabilir ve okunabilir boyutlarda hazırlanan ikinci baskısı Dekar Yapı ve Yatırım A Ş nin değerli katkılarıyla yayınlandı Prof Doğan Kuban ın 60 yılı aşan inceleme araştırma ve yazılarından yola çıkarak ortaya koyduğu yorumlarını içeren Osmanlı Mimarisi nin hazırlanma amacı Osmanlı tarihi kültürü ve sanatına ilişkin önyargıları ortaya koymak ve 19 yüzyıldan bu yana yabancılar ve hatta bizzat Türkler tarafından oluşturulan klişelere son vermektir Bu sosyal tarih ve mimarlık tarihi arasındaki ilişki kurma deneyimi de sayılabilir aynı zamanda mimarlığın aynasından Osmanlı tarihine bakmak olarak da değerlendirilebilir Merkezi Asya ve Avrupa nın ara kesitinde yer alan Osmanlı İmparatorluğu nun İslam ve Hıristiyan toplumlarının oluşturdukları heterojen yapısına bağlı olarak Osmanlı mimarisi Akdeniz Yakın ve Ortadoğu mimari geleneklerinin bir sentezidir Osmanlı mimarisinin tarihçesi 1873 Viyana Sanayi Sergisi için oluşturulan albümle başlamıştır Fakat özellikle Cumhuriyet Dönemi nde değişik görüşleri yansıtan yayınların sayısı artarak devam etmiştir Ancak Osmanlı mimarlık tarihi ilk kez bu yapıtla İmparatorluk un çoklu kültürel yapısının bilinciyle ve tarihi gelişmelerle ilişkiler irdelenerek sunulmuştur Doğan Kuban ın Osmanlı mimarlık tarihini Sinan dan Önce Osmanlı Mimarisi Yapılar Sinan dan Sonra Osmanlı Mimarisi Sinan ve Klasik Osmanlı Mimarisi Avrupa ya Öykünme başlıkları altındaki tam 57 bölümde ayrıntılı bir biçimde ortaya koyduğu Osmanlı Mimarisi ne ilişkin düşünceleri şöyle Osmanlı mimarisi Osmanlı kültürünün en uluslararası niteliğe sahip üretimi ve ürünüdür Dünya mimarlık tarihinde özel bir yeri olduğuna inandığım büyük yapıtlar üretmiş bunlar bugüne kadar var olmuş ve dünyadaki belli başlı sanat tarihçileri ile mimarları da etkilemiştir Ben bunun tarihçisiyim 60 yılı aşan bir süredir bu alanda çalışıyorum Bu işin hocası olarak şimdiye kadar yapılanlardan daha farklı bir anlayışla mimariyi Osmanlı tarihi ve kültürüyle iç içe geçmiş bir biçimde biraz daha ayrıntılı anlatmak gereğini hissettim Osmanlı Mimarisi ni çok uzun yılların çalışmaları sonucunda derlediğim düşünceler araştırmalar başka yapıtlarda yazdığım araştırmalar ve karşılaştırmalarla bir araya getirerek hazırladım Aslında bir ansiklopedi niteliği taşıyan ve çok sayıda insanın yapabileceği bir işi tek bir yapıtta özetledim diyebilirim Özetledim diyorum çünkü bütün Osmanlı mimarlığını 720 sayfaya sığdırmak mümkün değil Ancak bu tür yapıtlar ansiklopedik olarak okunmaz Bence kendi içinde bütünlüğü olan bir tavırla değerlendirilerek hazırlanmış olan kitaplar daha aydınlatıcıdır Çünkü kendi içinde tutarlılığı vardır İşte 60 yılımı harcadığım bir alanda bunu gerçekleştirmeye çalıştım ve başardım O nedenle mutluyum Özenle bir araya getirilen akademik verilerin yer aldığı geniş kapsamlı bu kaynak yapıt özel çekilmiş 1 000 e yakın fotoğraf mimari çizim gravür karşılaştırmalı tablo ve haritanın yanı sıra Osmanlıca Türkçe Mimarlık Sözlük de içeriyor Türkiye de ve dünyada Osmanlı mimarlık tarihine yönelik hazırlanmış en önemli çalışmalardan biri olarak büyük ilgi gören İngilizcesi ACC Publishing tarafından Ottoman Architecture adıyla İngiltere de yayımlanan Osmanlı Mimarisi YEM Yayın a Memet Fuat Yayıncılık Ödülü de kazandırmıştı Tanıtım Bülteninden

Prof Doğan Kuban ın Osmanlı tarihine kültürüne ve sanatına ilişkin önyargıları ortaya koymak ve 19 yy dan bu yana yabancılar ve hatta bizzat Türkler tarafından oluşturulan klişelere son vermek iddiasıyla kaleme aldığı Osmanlı Mimarisi nin özlenen yeni baskısı özel ciltli tasarımıyla YEM Yayın tarafından yayımlandı Merkezî Asya ve Avrupa nın ara kesitinde yer alan Osmanlı İmparatorluğu nun İslam ve Hıristiyan toplumlarının oluşturdukları hetorejen yapısına paralel olarak gelişen Osmanlı mimarisi Akdeniz Yakın ve Ortadoğu mimari geleneklerinin bir sentezidir Osmanlı Mimarisi Prof Doğan Kuban ın yarım yüzyılı aşan inceleme araştırma ve yazılarına dayanan yorumlarını içeriyor Osmanlı mimarisinin tarihçesinin kayıt altına alınması 1873 Viyana Sanayi Sergisi için oluşturulan albümle başlamıştır Fakat özellikle Cumhuriyet Dönemi nde değişik görüşleri yansıtan yayınların sayısı artarak devam etmiştir Ancak Osmanlı mimarlık tarihi ilk kez bu yapıt ileimparatorluğun çoklu kültürel yapısının bilinciyle ve tarihi gelişmelerle ilişkiler irdelenerek sunuluyor Özenle bir araya getirilen akademik verilerin yer aldığı geniş kapsamlı bu kaynak yapıt özel çekilmiş 1 000 e yakın fotoğraf mimari çizim gravür karşılaştırmalı tablo ve haritanın yanı sıra bir Osmanlıca Türkçe Mimarlık Sözlüğü de içeriyor Doğan Kuban Osmanlı Mimarisi ni Anlatıyor Sosyal tarih ve mimarlık tarihi arasındaki ilişki kurma deneyimi aynı zamanda mimarlığın aynasından Osmanlı tarihine bakmak olarak da değerlendirilebilir diyen Doğan Kuban ın bu eşsiz çalışmaya ilişkin görüşleri şöyle Osmanlı mimarisi Osmanlı kültürünün en uluslararası niteliğe sahip üretimi ve ürünüdür Osmanlı dünya mimarlık tarihinde özel bir yeri olduğuna inandığım büyük yapıtlar üretmiş bunlar bugüne kadar var olmuş ve dünyadaki belli başlı sanat tarihçileri ile mimarları da etkilemiştir Ben bunun tarihçisiyim 60 yılı aşan bir süredir bu alanda çalışıyorum Bu işin hocası olarak şimdiye kadar yapılanlardan daha farklı bir anlayışla mimariyi Osmanlı tarihi ve kültürüyle iç içe geçmiş bir biçimde biraz daha ayrıntılı anlatmak gereğini hissettim Osmanlı Mimarisi ni çok uzun yılların çalışmaları sonucunda derlediğim düşünceler incelemeler başka yapıtlarda yazdığım araştırmalar ve karşılaştırmalarla bir araya getirerek hazırladım Aslında bir ansiklopedi niteliği taşıyan ve çok sayıda insanın yapabileceği bir işi tek bir yapıtta özetledim diyebilirim Özetledim diyorum çünkü bütün Osmanlı mimarlığını 720 sayfaya sığdırmak mümkün değil Ancak bu tür yapıtlar ansiklopedik olarak okunmaz Bence kendi içinde bütünlüğü olan bir tavırla değerlendirilerek hazırlanmış olan kitaplar daha aydınlatıcıdır Çünkü kendi içinde tutarlılığı vardır İşte 60 yılımı harcadığım bir alanda bunu gerçekleştirmeye çalıştım ve başardım O nedenle mutluyum Osmanlı İmparatorluğu nun politik yapısına paralel olarak Osmanlı mimarisi de Asya ile Avrupa İslam dünyası ile Hıristiyan dünyası arakesitinde gelişmiş Akdeniz çevresi geleneklerini Orta ve Yakındoğu gelenekleriyle buluşturan uzun nefesli ve özgün bir mimari üsluptur Bu kitapta sunulan Osmanlı Mimarisi yarım yüzyıl içinde araştırarak ders vererek yazarak geliştirdiğim bir tarih ve sanat yorumunun sonuçlarını içermektedir Bu boyutta bir yapıtın gerektirdiği didaktik malzemeleri bir araya getirdiğimi sanıyorum Fakat yapıtın asıl amacı genel bir didaktik çerçevenin gereklerini yerine getirdikten sonra katı bir eleştiri disiplini içinde Osmanlı tarih kültür ve sanatına ilişkin bilincine vardığım bütün önyargıları deşmek klişeleri ortadan kaldırmaya çalışmak olmuştur Bunu sağlamaya çalışırken sadece sanat ve mimarlık tarihi arasında değil mimarlık tarihi ile tarih arasındaki ilişkileri de irdelemek gerekiyordu Bu nedenle de kendi bilgimin sınırları içinde bu yapıt Osmanlı tarihine de eleştirel bir yaklaşımı gerektirmiştir O açıdan bu kitaba mimarinin aynasında bir Osmanlı tarihi olarak da bakılabilir Mimarlık tarihi sadece büyük zengin ve güzel yapıların öyküsü olabilir Yapıya ilişkin kişisel ve toplumsal isteklerin öyküsü de olabilir fakat bu parametreye çoğu kez yeterli ağırlık verilmemiştir Oysa bu istekler bir yapı programına dönüşmeden yapılar gerçekleşmezler Bu istek ve programların arkasında toplumsal işlevler toplumsal değer yargıları kişisel zevkler görgüler bilgiler ve teknikler vardır Örneğin mimarlık tarihinin en görkemli öğelerinden biri olan merdivenin Osmanlı mimarlığında 19 yy dan önce önemli bir tasarım öğesi olarak kullanılmaması bir Scala Reggia ya da Würzburg Sarayı nın merdiven evi gibi tasarımların Türkiye de hiç gelişmemesi nedeni üzerinde düşünülecek bir mimarlık tarihi sorunudur Aynı şekilde boyutlar simetri ve bezeme ile ilgili sorgulara yanıt aramak evleri sarayları camileri yaratan iradelerin arkasındaki istek ve arzuların içeriğini irdelemek yapıları bir vitrine kültür gösterisi olarak dizmekten daha önemlidir Sinan ın Selimiye ye varana kadar araştırmalarını bırakmaması Hekimoğlu Ali Paşa Camisi nden 20 yıl sonra yapılan Nuruosmaniye nin o dönemde bu denli cesur bir yorumla tasarlanması ve uygulanabilmesi olguları yapıların kendileri kadar önemlidir Çünkü onları özgün ve çekici kılan bu yorum ve zevklerdir Bunların ne kadarının gelenek ne kadarının düşünce ne kadarının patron emri ve zevki ne kadarının sanatçı iradesinin ifadesi olduğunu anlamak ve anlatmak mimarlık tarihini yazmaya ve okunmaya değer kılan çabalardır Eğer yeteri kadar gelişmiş bir sezgi ile yazılırsa bu çaba tarihî üretimin gerçek doğasını daha iyi açıklayabilir Mimarlık tarihinin ancak böyle yazılırsa bir anlam taşıyacağını yoksa bir mal teşhirinden öteye gidemeyeceğini düşünüyorum Gerçi bu kapsamda bir yorumun özellikle Os manlı kültürünün ve tarih yazınının mimariye ayırdığı sınırlar içinde hangi kaynaklara dayanabileceği ne kadar kişisel yorum ne kadar gerçek içereceği konusunda kuşkuya da düşülebilir Fakat bu denemeye değer bir çabadır Aslında sanat yapıtı biçimsel erdemleriyle sanat yapıtı olur İnsanları önce güzelliği ile kendine çeker Sanat yapıtının topluma ve insana kazandırdığı mutlu edici duygusal doyum yukarıda anlattığım analizleri okuyarak elde edilemez O açıdan görsel boyutları vurgulanmamış bir mimarlık ve sanat tarihi de olamaz Fotoğrafın giderek daha etkili kullanılması kuşkusuz çağdaş sanat tarihi yazım ı ve yayınının yadsınamayacak bir özelliğidir Fakat bunun bir tehlikesi tarihi vitrinciliğe indirgemesidir Bugün turizm endüstrisinin kültürel propagandası tarih yaz makla turistik kitap yazmak arasındaki farkı pek çok ün avcısı için çok daraltmıştır Bu çalışmanın bir başka boyutunu da vurgulamak gerekir Sanat yapıtlarının kendi kültür ortamlarına özgü değerleri vardır Fischer von Erlach daha 18 yy da toplumların dilleri ve yemekleri gibi mimarilerinin de kendilerine özgü olduğunu dünya mimarlık tarihi üzerine yazdığı kitabının başında vurgulamıştı Bu gözleme iki gözlem daha eklemek gerekir Biri tarihsel dönemin yaratma sürecindeki ağırlığı ikincisi yapının evrensel nomenclature içindeki kavramsal konumu örneğin Osmanlı hanedanının sarayları olmaları ötesinde Topkapı ve Dolmabahçe başka tarih dönemlerini yansıtırlar Yapıya ilişkin mimari kavram değişik kültür ortamlarında farklı şekillenir Ev saray tapınak Çin de Hindistan da Isfahan da Lahor da İstanbul da Viyana da başka yapılardır Çinli nin Fransız ın Osmanlı nın sarayları farklıdır Bu farklılaşmayı gösterirken de Osmanlı yı anlamak ve onu evrensel bir tarihî panoramaya yerleştirmek gerekir Osmanlı nın Viyana önünde nasıl savaştığını vurgulayıp Schönbrunn ile Topkapı Sarayı nı karşılaştırmamak Preveze ya da İnebahtı Lepanto savaşlarından söz edip Dojlar Sarayı ile örneğin Topkapı Sarayı nı yan yana koymamak tarihî bir körlüktür Ne var ki bu içeriklerle bir mimarlık tarihi yazmak bu yapıtta toparlanabilecek bir anlatıya sığmazdı Bu kitapta mimari ile onun patronları ya da kurucular ve onu yaratan kültür ortamı arasındaki bağlar şimdiye kadar alışılmış olandan biraz daha ayrıntılı olarak ele alınmıştır Yapıların kuru betimlemesini kişisel tarihler ve kültürel referanslarla yumuşatmak ve mimariyi yaratan ortamı tümü ile anlatmaya çalışmak bir tarihî söylem ve bir söylemsel üslup sorunu olarak kabul edilmiş ve yapı betimlemesine kurucular için de kısa bir tanım eklenmiştir Bu yapıtın okuyucuları şimdiye kadar cami olarak bildikleri yapıların burada zaviye ya da imaret olarak adlandırılmasını yadsıyabilirler Bu uzun zamandan bu yana tartışılan sorunun artık belgelerin açık kanıtlarıyla bir sonuca ulaşması gerekiyordu Çünkü bu sorun Osmanlı tarihinin başlangıcında devletin yapısı ile ilgilidir Bu anlatıya giren bilgiler neredeyse bir yüzyıldır bu konu üstünde çalışan yüzlerce uzmanın çalışmalarından yararlanmadan derlenemezdi Onun için yargılarını ne denli yadsırsam yadsıyayım kitabımı bu alanda samimiyetle emek vermiş araştırmacıların anılarına sunuyorum TEŞEKKÜRLER İlk baskısının ardından YEM Yayın a Memet Fuat Yayıncılık Ödülü de kazandıran Osmanlı Mimarisi çok sayıda uzmandan oluşan bir ekip tarafından hazırlandı Uzun yıllara yayılan bir çalışma ve emek sonucunda ortaya çıkan bu eşsiz esere emeği geçenlerden bahsetmenin en iyi yolu Doğan Kuban ın kaleminden bir kez daha Teşekkür etmek Bu kitabın ortaya çıkmasına yardım eden bilinçli bir sorumlulukla çaba gösteren pek çok insan var Genelde yazar adı ile kitabın bütünleşmesi bir ürün olarak kitabı ortaya koyanların emeklerini unutturmamalı Kitabın yayımlanması bağlamında Yapı Endüstri Merkezi nin başta Doğan Hasol olmak üzere idarecilerinin sürekli ilgisini vurgulamak istiyorum Fakat ürünün asıl işçileri uzun sabırlı güleryüzlü fedakâr emekleri ile editörler Gülçin İpek ve Dilşad Aktaş tır Kitabın fotoğraflarını büyük bir duyarlık ve sorumlulukla tekrar tekrar çeken Cemal Emden i başarılı çalışması için kutluyorum Dil editörü Gültekin Tarı ya çizili belgelerin zenginleşmesine yardımcı olan Şirin Akıncı ve Nadide Seçkin e Kani Kuzucular a Nur Akın a Ayla Ödekan a Doğu Anadolu ya ilişkin bazı fotoğrafları kullanmamıza izin veren Bünyad Dinç e Osmanlıca Türkçe küçük yapı sözlüğünü hazırlayan Münevver Eminoğlu na geniş bir kaynak çalışması yapan Yonca Erkan a Sema Altındağ a ve YEM Yayın ın bütün ilgililerine teşekkür ediyorum İÇİNDEKİLER SİNAN DAN ÖNCE OSMANLI MİMARİSİ OLUŞUM ve KOŞULLAR Osmanlı Mimarlık Tarihi Yazını Kültür ve Sanat Bağlamında Osmanlı Kimliği Kanuni Dönemine Kadar Tarihî Çerçeve Göçerlerin Yerleşme Süreci 14 Yüzyıl Osmanlı Toplum Kültürü ve Yapı Programı Türkmen Beylikleri Döneminde Osmanlı Mimarisinin Farklılaşması Osmanlı Mimarlık Tarihinde Başkentlerin Konumu Tarikatler Beyler Zaviyeler ve İmaretler YAPILAR Osmanlı Mimarisinin Öncül Yapısı Zaviye Tek Kubbeli Camiler Ulucamiler Yeni Bir Ulucami Edirne de Üçşerefeli Cami Yapı Türlerinin Gelişmesi Osmanlı Mimarisinin Fetih Öncesi Panoraması İstanbul un Fethi Bağlamında Mimari Türkler de Saray Geleneği ve Fatih in Üç Sarayı Sadrazam ve Vezir Külliyeleri II Bayezid in Külliyeleri Fatih ve II Bayezid Dönemleri Yapılarından Seçmeler Kanuni Döneminin Sinan dan Önce Dört Başyapıtı Sinan dan Önce Osmanlı Mimari Bezemesi Çağ Dönümünde Osmanlı ve Rönesans Dünyaları SİNAN DAN SONRA OSMANLI MİMARİSİ SİNAN ve KLASİK OSMANLI MİMARİSİ Kanuni den Lale Devri ne Tarihî Çerçeve 1520 1720 Sinan ın Yaşamı ve Sanatı Kanuni Ailesi İçin İlk Yapılar Osmanlı Mimarisinin Simge Yapısı Süleymaniye Taçyapı Selimiye Sinan ın Mekânsal Kurguları Sinan Mimarisinden Seçme Yapılar Mimarlık Mesleği Patronlar Vakıflar ve Bayındırlık Şehzade Camisi nin Ardılları Başkentte Klasik Çağın İşaret Yapıları 1588 1720 Hanlar Çarşılar Menzil Külliyeleri Saray ı Hümayun Klasik Dönemde Mimari Bezeme Anıtsal Mimarinin Tasarım İlkeleri Osmanlı Kubbeli Yapılarının Evrensel Konumu İslam Geleneği ve Rönesans Bağlamında Osmanlı Mimarisi Konut Mimarisi AVRUPA YA ÖYKÜNME Tarihî Çerçeve 1720 1920 Osmanlı Mimarisinde Batılılaşma nın Aşamaları Lale Devri Mimarisi ve Bezemesi Rokoko Bezeme ve Barok I Mahmud Döneminin İmar Etkinlikleri III Mustafa I Abdülhamid ve III Selim Dönemlerinin İmar Etkinlikleri 18 19 Yüzyıllarda Batılılaşma nın Simge Yapıları Kışlalar ve Kütüphaneler Geç Dönem Ahşap Sarayları Eyaletlerde Mimari 1520 1920 Kentlerin Mimari Bileşenleri Tanzimat tan Bu Yana 19 Yüzyıl Seçmeciliği ve Diğer Akımlar Hıristiyan Yabancı Mimarlar ve Yapıtları 19 Yüzyılın Büyük Sarayları 19 Yüzyılın Dinî Yapıları Batılılaşma nın Kentleşme Boyutu ve Yeni Konut Mimarisi Yeni İşlevler Yeni Yapılar 20 Yüzyıl Başından Birinci Dünya Savaşı na BİTİRİRKEN Osmanlıca Mimarlık Sözlüğü Dipnotlar Kaynakça Dizin

Prof Doğan Kuban ın Osmanlı tarihine kültürüne ve sanatına ilişkin önyargıları ortaya koymak ve 19 yy dan bu yana yabancılar ve hatta bizzat Türkler tarafından oluşturulan klişelere son vermek iddiasıyla kaleme aldığı Osmanlı Mimarisi nin özlenen yeni baskısı özel ciltli tasarımıyla YEM Yayın tarafından yayımlandı Merkezî Asya ve Avrupa nın ara kesitinde yer alan Osmanlı İmparatorluğu nun İslam ve Hıristiyan toplumlarının oluşturdukları hetorejen yapısına paralel olarak gelişen Osmanlı mimarisi Akdeniz Yakın ve Ortadoğu mimari geleneklerinin bir sentezidir Osmanlı Mimarisi Prof Doğan Kuban ın yarım yüzyılı aşan inceleme araştırma ve yazılarına dayanan yorumlarını içeriyor Osmanlı mimarisinin tarihçesinin kayıt altına alınması 1873 Viyana Sanayi Sergisi için oluşturulan albümle başlamıştır Fakat özellikle Cumhuriyet Dönemi nde değişik görüşleri yansıtan yayınların sayısı artarak devam etmiştir Ancak Osmanlı mimarlık tarihi ilk kez bu yapıt ileimparatorluğun çoklu kültürel yapısının bilinciyle ve tarihi gelişmelerle ilişkiler irdelenerek sunuluyor Özenle bir araya getirilen akademik verilerin yer aldığı geniş kapsamlı bu kaynak yapıt özel çekilmiş 1 000 e yakın fotoğraf mimari çizim gravür karşılaştırmalı tablo ve haritanın yanı sıra bir Osmanlıca Türkçe Mimarlık Sözlüğü de içeriyor Doğan Kuban Osmanlı Mimarisi ni Anlatıyor Sosyal tarih ve mimarlık tarihi arasındaki ilişki kurma deneyimi aynı zamanda mimarlığın aynasından Osmanlı tarihine bakmak olarak da değerlendirilebilir diyen Doğan Kuban ın bu eşsiz çalışmaya ilişkin görüşleri şöyle Osmanlı mimarisi Osmanlı kültürünün en uluslararası niteliğe sahip üretimi ve ürünüdür Osmanlı dünya mimarlık tarihinde özel bir yeri olduğuna inandığım büyük yapıtlar üretmiş bunlar bugüne kadar var olmuş ve dünyadaki belli başlı sanat tarihçileri ile mimarları da etkilemiştir Ben bunun tarihçisiyim 60 yılı aşan bir süredir bu alanda çalışıyorum Bu işin hocası olarak şimdiye kadar yapılanlardan daha farklı bir anlayışla mimariyi Osmanlı tarihi ve kültürüyle iç içe geçmiş bir biçimde biraz daha ayrıntılı anlatmak gereğini hissettim Osmanlı Mimarisi ni çok uzun yılların çalışmaları sonucunda derlediğim düşünceler incelemeler başka yapıtlarda yazdığım araştırmalar ve karşılaştırmalarla bir araya getirerek hazırladım Aslında bir ansiklopedi niteliği taşıyan ve çok sayıda insanın yapabileceği bir işi tek bir yapıtta özetledim diyebilirim Özetledim diyorum çünkü bütün Osmanlı mimarlığını 720 sayfaya sığdırmak mümkün değil Ancak bu tür yapıtlar ansiklopedik olarak okunmaz Bence kendi içinde bütünlüğü olan bir tavırla değerlendirilerek hazırlanmış olan kitaplar daha aydınlatıcıdır Çünkü kendi içinde tutarlılığı vardır İşte 60 yılımı harcadığım bir alanda bunu gerçekleştirmeye çalıştım ve başardım O nedenle mutluyum Osmanlı İmparatorluğu nun politik yapısına paralel olarak Osmanlı mimarisi de Asya ile Avrupa İslam dünyası ile Hıristiyan dünyası arakesitinde gelişmiş Akdeniz çevresi geleneklerini Orta ve Yakındoğu gelenekleriyle buluşturan uzun nefesli ve özgün bir mimari üsluptur Bu kitapta sunulan Osmanlı Mimarisi yarım yüzyıl içinde araştırarak ders vererek yazarak geliştirdiğim bir tarih ve sanat yorumunun sonuçlarını içermektedir Bu boyutta bir yapıtın gerektirdiği didaktik malzemeleri bir araya getirdiğimi sanıyorum Fakat yapıtın asıl amacı genel bir didaktik çerçevenin gereklerini yerine getirdikten sonra katı bir eleştiri disiplini içinde Osmanlı tarih kültür ve sanatına ilişkin bilincine vardığım bütün önyargıları deşmek klişeleri ortadan kaldırmaya çalışmak olmuştur Bunu sağlamaya çalışırken sadece sanat ve mimarlık tarihi arasında değil mimarlık tarihi ile tarih arasındaki ilişkileri de irdelemek gerekiyordu Bu nedenle de kendi bilgimin sınırları içinde bu yapıt Osmanlı tarihine de eleştirel bir yaklaşımı gerektirmiştir O açıdan bu kitaba mimarinin aynasında bir Osmanlı tarihi olarak da bakılabilir Mimarlık ta