Osmanlı Modernleşmesi — Kolektif

14 yüzyıl başından 20 yüzyılın ilk yarısına kadar 620 yıl sürmüş muhteşem bir devletin gurur verici hikâyesi Çağ açıp çağ kapayan üç kıtaya yayılan muazzam bir imparatorluk Zaferlerle dolu yüzyılların ardından gelen duruklama ve sonra bozgun dönemi Muktedir ve zayıf hükümdarlar Makine intimazı ile çalışan bir düzenin bozulup yozlaşması Islagat girişimleri yenilikler fermanlar Her şeye rağmen yıkılışının yaklaştığı dönemde bile dünyanın büyük devletlerinden biri olmayı sürdüren Osmanlı Devleti niye borçlandı nasıl iflâs etti Osmanlı Devleti7nin e az dört yız yılı Osmanlı Çağı olarak anıldı Bu kitapta Osmanlı Çağı ndaki öteki Türk devletlerinin beyliklerin Akkoyunluların Karakoyunluların Memlûk Devleti nin Timurlu veğ Babürlü devletlerinin Altın orda nın hanlıkların Çağataylıların tarihî macerasını da okuyacaksınız Osmanlı Çağı nda 13 yüzyıldan sonraki Türk medeniyetinin özelliklerini şaheserlerini mimarîsini sanat eserlerini düşünce dünyasını toplum yapısını idare mekanizmasını ekonomik yapısını eğitim ve kültür hayatını da toplu olarak görebileceksiniz Büyük bir tarihî geçmişin özünü böylece tek kitapta bulmanız mümkün

Osmanlı İmparatorluğu son yıllarında hızlı bir reform sürecinden geçti 1908 devrimiyle imparatorluğun yirmi milyonu bulan tebaası bir gecede vatandaş oldu Osmanlı Kardeşler Müslüman Hıristiyan ve Yahudilerin hep birlikte nasıl imparatorluk vatandaşları haline geldiklerinin izini sürerek Osmanlı toplumsal kimliğinin gelişimini inceliyor Filistin de arka planda ortaya çıkan Siyonist harekete ve Arap milliyetçiliğine rağmen Yahudiler ve Araplar yerel kurumlar ve gelişme konusunda imparatorluk vatandaşlığını benimseyerek birlikte hareket etmişlerdi Michelle Campos kitabında Filistin deki Arap Yahudi çatışmasının kadim olmadığını Osmanlıcılık düşüncesinin vaatleri ve yetersizliklerinin yarattığı gerilimlerle ortaya çıktığını savunuyor Michelle U Campos Florida Üniversitesinde Modern Ortadoğu Tarihi Bölümünde öğretim üyesidir

Nitekim şehirli ve medeni olmak insanın hayatını kolaylaştıran vasıtaları değiştirmek ve geliştirmek değil insanı belli bir aşamaya ulaştıran iç durum ruhî bir meseledir Mekîn den Mekân a Osmanlı Şehri İnsan Mekân ve Beşerî Münasebetler uzun yıllar şehir tarihi alanında çalışmalar yapmış Prof Dr Mehmet Karagöz ün şehir kavramı ve şehir tarihi hakkında kaleme aldığı makale ve denemelerden oluşuyor Şehre tarihçi gözlüğü nden bakan Karagöz şehir insan ilişkisini derinlemesine incelerken ilk yerleşimlerden günümüze şehrin medeniyet ve kültür oluşumuna nasıl katkıda bulunduğunu kendi yorumuyla açıklıyor İdeal şehir tipolojisi olarak Osmanlı şehrini işaret eden yazar Osmanlı şehrinin neden kendine has bir yapısı olduğunu diğer şehir tiplerinden hangi noktalarda ayrıldığını izah ediyor Batı ile Doğu medeniyetlerinin farklılıklarının şehir kavramı üzerindeki yansımalarına da dikkat çeken eserde Batılı düşünürlerin İslam şehirlerini dışarıda bırakan şehir modelleri de tartışmaya açılıyor Velhasıl bir yerleşimi şehir yapan bütün unsurları en çok da şehrin sakinlerini yani insanı anlamaya yönelik bir çabanın ürünü olan bu eser kültür tarihine meraklı okurları şehir üzerine daha çok düşünmeye sevk edecek

Prof Dr Kemal H Karpat a göre Osmanlı sosyal yapısı devlet geleneği sanatı hukuk sistemi kültürü ve tarihi değişmeye yani modernleşmeye kendi kültürel ve tarihî çerçevesini çizmiştir ve ona göre değişmiştir Değişme konusunda değişmeyi tetikleyen devlet ve değişmeye maruz kalan toplum arasında değişmenin yani modernleşmenin özü ve amacı konularında büyük farklar ve çelişkiler olmuştur ve hâlen oluşmaktadır 19 yüzyılın ikinci yarısında büyük bir bürokrat grubuna dayanan merkezileşme devletin gördüğü hizmetlerin çoğalması Kırım Kafkasya ve Balkanlar dan gelen göçler eskiye göre içeride çok yeni bir sosyokültürel ve politik ortam yarattığı gibi dış güçler de Osmanlı sosyal gelişimini yakından etkilemiştir Dış etkenler arasında Osmanlı nın dar çerçeveli pazar ekonomisini Batı nın sınai ve ticari kapitalizminin nasıl etki altına aldığını birinci derecede göz önünde tutmak gerekir Hakikaten kapitalizm Osmanlı üretim sistemini kökünden etkileyerek özel mülkiyetin gelişmesini sağlamış süreç devlet mülkiyeti yani miri mülkün gittikçe daralması ve ferdiyetçi bir toplumun ortaya çıkmasıyla sonuçlanmıştır Karpat bu eserinde Osmanlı sosyal yapısının yüzyıllar boyu geçirdiği evrim ile modernleşmenin yaşandığı 18 ve 19 yüzyıllarda oluşan sosyal yapı değişikliklerinin nitelik bakımından birbirinden nasıl ayrıldığını tüm detaylarıyla anlatmaktadır Osmanlı Devleti nde sosyal yapı değişikliklerini tarihî bir çerçeve içinde ele alan bu çalışma 19 yüzyıldaki ıslahat girişimlerinin devlet yapısındaki değişikliklerin ve nüfus hareketlerinin birbirini nasıl etkileyerek yeni bir toplumsal yapıyı oluşturduklarını tüm detaylarıyla incelemektedir

Dünya tarihi neden Osmanlı tarihi olmadan eksik kalır Osmanlı dönemini farklı bir açıdan ele alarak Türklerin dünya tarihinde oynadığı önemli rolü belirtmek ve bilhassa modern Avrupa nın doğuşunu hazırladığını vurgulamak Geri kaldığı düşünülen Osmanlı nın ötesinde köklü bir varlığı olan ve dünya çapında etkilerini Avrupa ve Ortadoğu da sürdüren bir başka Osmanlı nın bulunduğunu anlatmak Osmanlı Devleti nin tarihini ve idare sistemini inceleyip anlamak ve elde edilen tecrübe ve bilgileri bugünün sorunlarını çözmek için kullanmak Ve daha fazlası Başta bu kitabın yayına hazırlanmasında emeği geçen ve yurtdışında Osmanlı tarihi çalışmaları ile sağladığı katkılar aşikâr olan Kemal Karpat olmak üzere Halil İnalcık Stanford J Shaw Arnold Toynbee William McNeil Albert Hourani Charles Issawi nin kalemiyle Osmanlı tarihi ve dünya ile ilişkilerine dışarıdan bir bakış Osmanlı ve Dünya Osmanlı Devleti nin dünya tarihindeki yerini olduğu kadar modern tarihin oluşumundaki rolünü de ortaya çıkarmaya yönelik ilk girişimlerden biri Osmanlı ve Dünya

KAYI serisi ile 7 den 70 e herkese ulaşan Prof Dr Ahmet Şimşirgil şimdi de OSMANLI GERÇEKLERİ başlıklı yepyeni bir seriyi okuyucularının beğenisine sunuyor Şimşirgil bu seriyle Osmanlı nın kuruluşundan yıkılışına kadarki dönemle alakalı herkesin aklına takılan birçok soruya yine akıcı üslubu temel kaynak referanslarla cevap verecek Osmanlı yla Kayı boyunun ilişkisi nedir Ertuğrul Gazi Muhyiddin İbnü l Arâbî ile karşılaştı mı Osmanlı İmparatorluğu Selçukluların devamı mıdır Osmanlı devlet adamlarının yetiştiği Enderun nasıl bir mektepti Osmanlı padişahları neden hacca gitmiyordu Yıldırım Bayezid ve Timur Han neden karşı karşıya geldiler Hangi Osmanlı padişahı Kâbe i Muazzama ya nasıl hizmetler götürdü Osmanlı vakıf sitemi nasıl işliyordu ve vakfiyelerde neler yazıyor Devşirme sistemi nedir ve Osmanlı da nasıl işlerdi Osmanlı padişahları kardeşlerini neden katletmiştir OSMANLI GERÇEKLERİ serisinin ilk kitabıyla yedi iklime 600 sene adaletle hükmetmiş Osmanlı nın tartışılan meseleleri hakkında zihninizi kurcalayan hiçbir soru cevapsız kalmayacak

Victor Ménage Tibor Halasi Kun ve Halil İnalcık gibi usta Osmanlı tarihçileriyle uzun süre birlikte çalışan Rhoads Murphey bu eserinde Osmanlı savaş makinesi nin Avrupa Kuzey Afrika ve Orta Doğu daki başarılarına dair detaylı ve özgün bir inceleme sunuyor Öncelikle Osmanlı askerî teşkilatının dönüşümüne ve değişim dönemindeki Osmanlı toplumu üzerindeki etkisine odaklanan kitap Osmanlı askeriyesinin mazhar olduğu yoğun akademik ilgiyi doğru şekilde tahlil ederek literatürdeki peşin hükümlü tarihyazım alışkanlığını da değiştirmeyi amaçlıyor Osmanlı askerî tarihinin malî teknolojik taktiksel ve siyasî boyutları üzerine pek çok kitap yazılmış olsa da Osmanlı askerlerinin deneyimlediği şekliyle savaşın fiziksel ve psikolojik gerçeklerini yeniden yaratmaya veya canlandırmaya yönelik çok az girişim söz konusu Murphey bir yandan taktiksel konulara ağırlık verip bir dizi seferin ayrıntılı incelemesini sunarken bir yandan da bu boşluğu doldurmayı hedefliyor Osmanlı Savaşırken Batı da Habsburglar ve Doğu da Safevîlerle rekabet eden dönemin en güçlü imparatorluğu olan Osmanlıların ordu ve savaş yapılanmasını mercek altına alıyor Aynı anda üç yerde savaşabilme kapasitesi olan Osmanlı ordusunun motivasyon kaynaklarını orduların nasıl sevk ve idare edildiğini birincil kaynaklardan yararlanarak inceliyor Aynı zamanda imparatorluğun teknolojiyi hangi seviyede kullandığı malî sıkıntılar yaşandığında asker siyaset ilişkisinin nasıl yürütüldüğü gibi konuları da bugüne kadar yapılan yanlış yorumları da cevaplandırarak açıklığa kavuşturuyor

Tarih ve medeniyet kavramları üzerine çok fazla konuşuyoruz Hatta son zamanlarda tarihe dair kitapları çok fazla okur olduk Ancak bütün bunların belli bir usul ve akıl çerçevesinde yapılması tarihi bugüne getirebilmek için kıymetlidir lazımdır Savaş Ş Barkçin Medeniyet Aklı ndan sonra Osmanlı Aklı nı yazdı Yazar eserini şöyle tanımlıyor Son 200 yıldır büyük bir şaşkınlık içerisindeyiz İnsanımıza mekanımıza zamanımıza yabancılaşmış durumdayız Kendimizi bilmiyoruz pek öğrenmek de istemiyoruz Hatta kendimizi inkar edenler bile epey çok Her düşüncedeki insanımız bu kompleks içinde debelenip duruyor Hepimiz kendini başka göstermeye kendini aşağılamaya devam ettikçe kişiliğimizi daha da çok kaybediyoruz Başkalarına da yaranamadığımız gibi elimizdeki değeri de kaybediyoruz Bu toplumsal bir maraz halidir Osmanlı Aklı başlığı taşıyan bu kitap Medeniyet Aklı başlıklı kitabımızın bir devamı niteliğinde Medeniyet Aklı nda Biz kimiz Yerimiz neresi Nereden geliyoruz sorularına farklı bir bakış ile cevap vermeyi amaçladık Tarihi geçmişi anlamaya günümüzü anlamlandırmaya ve geleceği inşa etmeye yarayan bir imkân olarak kullandık Medeniyet Aklı kitabımızda her medeniyetin bir kurucu aklı olduğunu sanattan devlet idaresine dinden orduya kadar her yerde görülen uygulama politika ve geleneklerin aslında tek bir dünya görüşüne bir kurucu akla bir medeniyet aklına dayandığını göstermeye çalıştık Elinizdeki Osmanlı Aklı kitabımızda ise medeniyet aklı kavramının Osmanlı medeniyetindeki karşılığını anlatmaya çalışıyoruz Osmanlı aklının özünü işleyişini bugün de yararlanılacak şekilde sergilemek istiyoruz Bunu sadece Osmanlı yı kendi içinde konuşarak yapmıyoruz Öyle yapsaydık Osmanlı aklının özgünlüğünü ve dünya medeniyetleri arasındaki farkını kavrayamazdık Tarihçilerimizin genellikle içine düştüğü hata da bu zaten Osmanlı yı Osmanlı nın içinden konuşarak anlayamayız Onu kendi zamanındaki rakipleriyle aynı zamanda dünya tarihindeki Roma gibi modern Batı nın temsilcisi İngiliz İmparatorluğu gibi ve bugünün imparatorluğu ABD gibi sistemler ile kıyaslayarak anlayabiliriz