Osmanlı Safevi İlişkileri — Adel Allouche

Osmanlı Safevî çatışmasının İslâm ın iki ayrı yorumunu benimsemiş olan ülkeler arasındaki çekişme seviyesine indirgenmesi problemi sadece basitleştirme olacaktır ve bu durum yakın bir incelemeye engel teşkil etmeyecektir Gerçek şu ki Osmanlılar Sünnî ve Safevîler de Şiî idiler doğru Başka bir gerçek de bunların her birinin diğeri aleyhine yoğun bir dinî propagandaya giriştikleridir Tüm bunlara rağmen bu çekişmenin en önemli boyutlarından biri Sünnî Memlük İmparatorluğu nun yine Sünnî olan Osmanlılar elinde yıkılırken Şiî Safevîler in kendi güçlerini elde etmiş olmalarıdır Bu nedenle Osmanlı Safevî çekişmesi Şiîliğin Sünnîliğe karşıtlığı gibi basite indirgenmiş bir çerçeveden öte XV Yüzyıl ın sonları ile XVI Yüzyıl ın başlangıcında Orta Doğu ve Transoxania nın bugünkü Pakistan bütüncül jeopolitik yapısı çerçevesinde değerlendirilmelidir İdeal anlamda böyle bir çalışma daha sonra varolan Müslüman güçler arasındaki ilişkilerin mahiyetini iyi bir şekilde kuşatıcı olmalıdır Başka bir deyişle Osmanlı Safevî çekişmesi bir yanda bu iki düşman ülkenin Memlüklüler Özbekler ve Hindistan Moğolları ile ilişkileri diğer tarafta da Hristiyan Batı ile olan münâsebetleri ışığında görülmelidir Bu çalışma söz konusu sorunu böylesi bir çerçevede araştırmak için yapılmış olan bir girişim ve aynı zamanda Osmanlı Safevîler ve Memlüklüler arasındaki ilişkiler üzerinde duran bir çalışmadır