Osmanlı Yönetiminde Irak ve Suriye — Remzi Kılıç

Ön Asya toprakları ya da Ortadoğu Mısır da Tolunoğulları ndan 867 905 başlayarak Büyük Selçuklular 1038 1157 ile devam edip gelen süreç içerisinde bin yılı aşkın bir zamandır Türk devletlerinin yönetiminde kalmıştır Osmanlı Devleti nin yıkılışı 1922 ile bu toprakların çoğu Türkiye Cumhuriyeti devleti hudutlarının dışında kalmış olmasına rağmen Türk tarihi ve kültürü açısından araştırılması son derece önemlidir Araştırmamıza konu olan 18 yüzyılda Irak ve Suriye topraklarının tarihi coğrafya ve idari yapı açısından incelenmesi hususunun Ortadoğu nun coğrafî bütünlüğü ve dünyada 18 yüzyıldaki gelişmeler dikkate alınırsa bölge ülkeleri açısından ve dünya milletleri bakımından toplumsal barış için ne kadar elzem bir konu olduğu ortaya çıkar 1991 yılında 1 Körfez Savaşı 2003 yılında ise 2 Körfez Savaşı ile Irak toprakları işgal edilmiştir Bu hadiseler de bölgenin iyi tanınmasının gereğini bir kez daha öne çıkarmaktadır 16 Yüzyıldan başlayarak 18 Yüzyılda Osmanlı yönetimi altında bulunan Ortadoğu topraklarının büyük bir kısmı bugün Türkiye Suriye Irak Suudi Arabistan Ürdün Lübnan Filistin İsrail Umman Katar Kuveyt Bahreyn Birleşik Arap Emirlikleri Güney Yemen ve Kuzey Yemen gibi ülkelerin sınırları içerisinde yer almaktadır Bu çalışmamızda bugünkü Türkiye Cumhuriyeti devleti hudutları dışında kalan Irak ve Suriye topraklarının 18 Yüzyılda idarî yapısı ile bu yerlerin tarihi coğrafyaları incelenmiştir Bugün Irak ve Suriye topraklarında bulunan yerleşim yerlerinin şehir ve beldelerin tarihi seyir içerisindeki durumları araştırmamızda ağırlıklı olarak ele alınmıştır Ayrıca Osmanlı Devleti yönetiminde 18 yüzyıl içersinde Lübnan Filistin Irak ve Suriye deki şehirlerin idari yapısı Arapça ve Osmanlıca eserlerden yararlanarak belirtilmiştir

Ön Asya toprakları ya da Ortadoğu Mısır da Tolunoğulları ndan 867 905 başlayarak Büyük Selçuklular 1038 1157 ile devam edip gelen süreç içerisinde bin yılı aşkın bir zamandır Türk devletlerinin yönetiminde kalmıştır Osmanlı Devleti nin yıkılışı 1922 ile bu toprakların çoğu Türkiye Cumhuriyeti devleti hudutlarının dışında kalmış olmasına rağmen Türk tarihi ve kültürü açısından araştırılması son derece önemlidir Araştırmamıza konu olan XIX yüzyılda Irak ve Suriye topraklarının tarihî coğrafya ve idarî yapı açısından incelenmesi hususunun Ortadoğu nun coğrafî bütünlüğü ve dünyada XIX yüzyıldaki gelişmeler dikkate alınırsa bölge ülkeleri açısından ve dünya milletleri bakımından toplumsal barış için ne kadar elzem bir konu olduğu ortaya çıkar 1991 yılında 1 Körfez Savaşı 2003 yılında ise 2 Körfez Savaşı ile Irak toprakları işgal edilmiştir Bu hadiseler de bölgenin iyi tanınmasının gereğini bir kez daha öne çıkarmaktadır XVI Yüzyıldan başlayarak XIX Yüzyılda Osmanlı yönetimi altında bulunan Ortadoğu topraklarının büyük bir kısmı bugün Türkiye Suriye Irak Suudi Arabistan Ürdün Lübnan Filistin İsrail Umman Katar Kuveyt Bahreyn Birleşik Arap Emirlikleri Güney Yemen ve Kuzey Yemen gibi ülkelerin sınırları içerisinde yer almaktadır Bu çalışmamızda bugünkü Türkiye Cumhuriyeti devleti hudutları dışında kalan Irak ve Suriye topraklarının XIX Yüzyılda idarî yapısı ile bu yerlerin tarihî coğrafyaları incelenmiştir Bugün Irak ve Suriye topraklarında bulunan yerleşim yerlerinin şehir ve beldelerin tarihî seyir içerisindeki durumları araştırmamızda ağırlıklı olarak ele alınmıştır Ayrıca Osmanlı Devleti yönetiminde XIX yüzyıl içersinde Lübnan Filistin Irak ve Suriye deki şehirlerin idarî yapısı Arapça ve Osmanlıca eserlerden yararlanarak belirtilmiştir