Osmanlılar Memluklar

Osmanlı hükümdarı 1 Bayezid 1393 te Memluk elçisi Emir Hüsâmeddîn Hasan el Kuckuni yi kabul etti Bayezid Memluk Sultanı Berkuk un yolladığı armağanları sunan elçiye kendisinin Berkuk un memluk u yani kölesi olduğunu belirtti Osmanlı tarihinde Yıldırım olarak da bilinen Bayezid Balkanlar ve Anadolu daki topraklarını hızla genişletmesine karşın 1250 lerden beri kadim İslam topraklarına egemen olmuş ve İslamın ve Müslümanların Sultanı unvanını taşıyan Memluk hükümdarının dengi değildi ve kendisi de bunu bu ifadeyle kabul ediyordu Bayezid den dört kuşak sonra ise Osmanlı Sultanı 2 Bayezid bir başka Memluk elçisini kabul etti 1485 teki bu kabul merasimi 1393 tekinden çok farklıydı Osmanlı divanından biri Memluk elçisi Emir Canibeg e Siz Memluklar Kafir oğulları kimsiniz ki Haremeyn e Mekke ve Medine ye hükmedesiniz O topraklar sultanoğlu sultan olduğu için bizim sultanımıza daha uygundur dedi Bayezid in Memluk elçisine tek bir kelime bile etmemesi bu sözlerden çok daha fazlasını anlatıyordu Anlaşıldığı üzere Memluk sultanının hizmetinde olduğunu belirten 1 Bayezid den bu yana Osmanlı ve Memluk hükümdarları arasındaki güç dengesi neredeyse bütünüyle değişmişti Osmanlıların güçlerini önceleri Memlukların yanına sonra da giderek karşısına yerleştirmeleriyle meydana gelen bu kayma kendini en açık şekliyle diplomatik görüşmelerde belli etmişti 1360 lardan 1512 ye değin süren dönemde bu iki Sünni Müslüman devlet arasında neredeyse aralıksız süren görüşmeler hem rekabete hem de anlaşmaya yönelik bir dizi davranış biçiminin ve dilin gelişimini sergiler Bu kitap iki güç merkezi arasındaki diplomasi ağını inceleyerek bu gelişimin her devletin imaj yaratma süreçleri ve tarihyazımı içindeki yerini irdeliyor Özellikle Osmanlıların 1517 de Memluk topraklarını fethetmelerinden önceki son beş yılı kapsam dışı bırakarak Memlukların bu ilişkilerin büyük bir bölümünde ideolojik ve siyasal açıdan Osmanlılardan üstün oldukları fikrini vurguluyor Cihan Yüksel Muslu Houston Üniversitesinin tarih bölümünde doçent olarak görev yapıyor 2007 ile 2015 yılları arasında Dallas taki Texas Üniversitesinde çalıştı Doktora çalışmasını Harvard Üniversitesinde Tarih ve Ortadoğu Araştırmaları üzerine yaptı