Osmanlının Çöküşü

Bir mezarlığın yanından geçerken içimizi saran bir ürperti duyarız veya uykunun en derin yerinde bu dünyadan göçüp gidenler rüyalarımıza girmek ister Adını anınca musallat olmalarından korkup üç harfliler deriz Bunların oluş nedenleri farklı zamanlarda farklı biçimlerde yorumlanmış Osmanlılar bazen üç harflinin dinine göre yanıt vermiş bazen de düzeni bozmayacak önlemler almışlar Evliya Çelebi nin anlatılanlarında mezarda dirilenler obur Cinânî de cin veya Bîcan da cadu adıyla Osmanlı tarihinin aca ib ve garaib yaratıkları olarak sosyal hayatın içinde kendilerine yer bulur Marinos Sariyannis Osmanlı dünya görüşünde bu yaratıkların ne anlama geldiğini dinî teoloji ile halk inanışlarının kesişimlerini anlatıyor Devlet aklının bugün olağanüstü hatta doğaüstü olarak adlandırdığımız sıradan olayları nasıl gördüğünü zengin kaynaklarla ele alıyor Böylelikle dönemin üç harflilere ilişkin anlatılarından hareketle Osmanlıların dünya görüşünü anlamımız için farklı perspektifler sunuyor

Kimi Hasta Adam dedi Kimi kendi menfaati uğruna hastayı iyileştirmeye kalkıştı İsyanlar darbeler Jön Türkler İttihat ve Terakki Balkan Harbi derken Osmanlılar ellerinde kalan son toprak parçasını kurtarma derdine düştüler Ancak bilanço ağır oldu İmparatorluk pek çok parçasını geride bırakırken bambaşka bir hâle dönüştü Türkiye Cumhuriyeti kalan topraklarda dokuz asırlık bir imparatorluğun üzerinde kuruldu Bütün bu olup bitenlerin ardında yatan gerçekler neydi Sultan Abdülhamid nasıl tahttan indirildi Osmanlı hanedanının başına neler geldi İttihatçılar kahraman mıydı hain miydi Çanakkale geçilseydi neler yaşanırdı İzmir i kim ateşe verdi Son padişah tahtını nasıl kaybetti Halifeliğin kaldırılmasının perde arkası neydi İnkılâplara halkın reaksiyonu ne oldu Yeni devir hayatımızda neleri değiştirdi Ayasofya neden kapatıldı İmparatorluğun dağılan tespih taneleri nereye saçıldı Bilinen tarihî hâdiselerin bilinmeyen arka planına temas eden Prof Dr Ekrem Buğra Ekinci nin kalemiyle Osmanlı İmparatorluğu nun son günlerinden yola çıkarak Cumhuriyet i anlayacak ve ardından yaşananlara dair pek çok tartışmanın cevabını bulacaksınız Osmanlı nın Çöküşü İmparatorluk İttihatçıların Elinde

Bu kitapta Osmanlı gerçeğiyle ilgili tarihi veriler ışığında üç kıtaya yayılan elli devletten haraç ve vergi alan bir imparatorluğun çöküş nedenleri yanıtlanmaya çalışılmıştır Osman Bey liderliğinde Türkmenlerin kurduğu beylik tarih sahnesinde yerini almış fakat aile egemenliğine yönelik anlayışıyla Türkmenler yönetimden uzaklaştırılmıştır Devleti devşirmelerle yönetmeyi yeğlemişler ve savaşçılığa yönelik çokuluslu bir hanedan devleti kurmuşlardır Savaş devleti olarak çöküşü içinde büyüten bir İmparatorluğa ulaşmışlar ama büyüttükleri devleti koruyamamışlardır Osmanlı İmparatorluğu nun çöküş nedeninin özü ulema ve hanedanın bilime eğitime üretime demokrasiye ekonomiye teknolojiye sanayiye önem vermeyen ve önce insan demeyen bir devlet yapılanması ve yönetim anlayışıdır Çöküşle ilgili nedenler yumağı ise bu öykünmeci çarpık yapılanmanın ve yönetim anlayışının ayrıntılarıdır

Orta Asya dan bir aşiret olarak Anadolu ya gelen Kayı Obası nın önce devlet olmasında sonra yükselişe geçerek cihan hâkimiyetini kurmasında hiç şüphesiz bazı dinamikler bulunmaktaydı Bu dinamiklerin ilki olarak sayabileceğimiz Osmanlı toplumundan sonra eğitim sistemi padişahlar âlimler ve onların ilham aldığı kaynaklar gelmektedir Osmanlı toplumunun yetiştirdiği yürek insanları zamanın şartlarına göre mükemmel bir okul olan Enderun eğitiminden geçtikten sonra devlet i ebed müddet ülküsünü gerçekleştirmek için padişah oluyorlardı Ve her padişahın hemen yanıbaşında ona ruh ve manevi anlamda yol gösteren bir âlim bulunuyordu Yavuz Bahadıroğlu Osmanlı nın Yükselişi kitabında Osmanlı yı cihan devleti yapan dinamikleri kaleme aldı Osmanlı toplumunu Enderun u padişahlar ve âlimleri okurken Osmanlı nın yükselişinin sırlarına da vâkıf olacaksınız

Yüzyıllarca hükmetmiş muazzam bir imparatorluğun Birinci Dünya Savaşı yla beraber içine girdiği çöküş sürecini ele alan Eugene Rogan Osmanlı nın kaderini belirleyen savaş boyunca mücadele ettiği tüm cepheleri ayrıntılarıyla inceliyor Hazin Sarıkamış yenilgisinden Çanakkale zaferine Kudüs ün düşmesinden Kafkas cephesine uzanan geniş bir savaş meydanı nda savaşan tarafların planlarını stratejilerini ortaya koyarken Ortadoğu daki Büyük Savaş ın Batı Cephesi ni nasıl etkilediğine de değiniyor Topyekûn savaşın ve seferberliğin yol açtığı açlık ve yoksulluğun yanı sıra Osmanlı İmparatorluğu nda yaşayan Ermenilerin Rumların ve diğer azınlık unsurların savaştaki durumları ve akıbetlerini de hem belgelerle hem de ilk ağızdan tanıklıklarla gözler önüne seriyor Bugün artık Osmanlı cephesini hem Büyük Savaş ın hem de modern Ortadoğu nun tarihindeki gerçek yerine yerleştirmenin tam zamanı Çünkü Osmanlıların savaşa girmesi Avrupa savaşını başka herhangi bir olaydan daha fazla etkileyerek bir dünya savaşına dönüştürdü Ortadoğu muharebe meydanları savaşın uluslararası niteliği en belirgin muharebe meydanlarıydı Osmanlı cephesi uluslararası ordular arasında eşi benzeri görülmemiş bir savaşın yaşandığı gerçek bir Babil kulesiydi EUGENE ROGAN