Otoriter Rejimler Seçimsel Demokrasiler ve Türkiye — Ergun Özbudun

Profesör Ergun Özbudun bu kitabında çağdaş siyaset biliminin önemli konularından olan otoriter rejimleri ve seçimsel demokrasileri teorik ve karşılaştırmalı açıdan inceledikten sonra bu kavramları Türk siyasal hayatı açısından ele almaktadır Türkiye nin hayli uzun yaşadığı tek partili otoriter rejim dönemini tek parti rejiminin oluşumu ve pekişmesi 1923 1931 ve rejimin otoriter niteliğinin güçlenmesi 1931 1945 olarak iki alt döneme ayıran yazar demokrasiye geçiş sürecini 1945 1950 bu rejimin kendisine özgü nitelikleri açısından incelemektedir Kitabın ana temalarından biri de çok partili hayata geçilmesiyle oluşan siyasal rejimin pekişmiş bir liberal demokrasiye değil ancak bir seçimsel demokrasi türüne uygun düştüğüdür Kitabın Ortadoğu daki güncel siyasal gelişmelere ışık tutabilecek bir yönü de Müslüman çoğunluklu ülkelerdeki özellikle Arap ülkelerindeki demokrasi ve otoritarizm sorunlarına genişçe bir yer ayrılmış olmasıdır

Profesör Ergun Özbudun bu kitabında çağdaş siyaset biliminin önemli konularından olan otoriter rejimleri ve seçimsel demokrasileri teorik ve karşılaştırmalı açıdan inceledikten sonra bu kavramları Türk siyasal hayatı açısından ele almaktadır img src https s3 eu west 1 amazonaws com dia kitadagitim ckeditor_assets pictures 53 content_1_original_original jpg alt height 15 width 15 font size 1 color white font img

Bu kitap 2011 yılında İstanbul Bilgi Üniversitesi Yayınevi tarafından yayınlanan Otoriter Rejimler Seçimsel Demokrasiler ve Türkiye başlıklı kitabımın ikinci baskısıdır Aradan geçen on yıllık süre gerek dünya ölçeğinde gerek Türkiye de önemli değişikliklere tanık olmuştur Dolayısıyla kitabın bu değişiklikleri yansıtacak şekilde ikinci bir baskısının yayınlanması zorunlu hale gelmiştir Dünyanın önde gelen demokrasi derecelendirme kuruluşlarından Hürriyet Evi Freedom House FH dünyadaki siyasal rejimleri temel haklar ve siyasal haklar alanlarındaki skorlarına göre hür free kısmen hür partly free ve hür olmayan not free olmak üzere üç kategoriye ayırmaktadır Sovyet totalitarizminin sona ermesi ile birlikte Samuel Huntington un demokratikleşmenin üçüncü dalgası adını verdiği süreçte FH verilerine göre hür ülkelerin sayısı 1978 de 47 den 2008 de 89 a yükselmiş hür olmayan ülkelerin sayısı ise aynı süre içinde 55 ten 42 ye düşmüştür Ancak 2006 yılından itibaren bu demokratikleşme dalgasının durduğu hatta gerilemeye başladığı gözlemlenmiştir O kadar ki bazı yazarlar bir üçüncü ters dalga nın söz konusu olup olmadığını tartışmaya başlamışlardır Larry Diamond a 2020 37 göre son on yıllık dönemde 2009 2019 demokrasilerin gerilediği ülkelerin oranı yüzde 18 gibi rekor düzeye çıkmıştır Türkiye ilgili bölümde etraflıca açıklanacağı gibi bu olumsuz gelişmeyi en radikal biçimde yaşayan ülkelerden biridir FH nin 2018 Dünya Raporu nda Freedom House 2018 10 Türkiye son on yılda demokrasi puanı 34 ile en çok gerileyen ülke olarak görülmektedir Aynı kuruluşun 2019 raporuna göre de 2005 2018 arasında hür olmayan ülkelerin oranı yüzde 23 ten yüzde 36 ya yükselmiştir Freedom House 2019 1 2 Bu kitabın konusu esas itibarıyla FH nin kısmen hür kategorisine tekabül eden otoriter ya da melez rejimler dir hybrid regimes Diğer bir deyimle gerek yerleşik hürriyetçi demokrasiler gerek tam ya da kapalı closed totaliter ve otoriter rejimler inceleme alanı dışında kalmaktadır Otoriter rejimleri inceleyen yazarlar genellikle bu melez rejimlerin iki alt tipini ayırt etmektedirler Seçimsel demokrasiler ve seçimsel yarışmacı otoriter rejimler Seçimsel electoral demokrasiler esas itibarıyla serbest ve dürüst seçimler gerçekleştirmekle birlikte demokrasinin diğer unsurları bakımından önemli eksiklikleri olan ülkelerdir Yarışmacı competitive otoriter rejimler ise muhalefet partilerinin mevcut olduğu ve seçimlere katılabildiği fakat seçim yarışmasının çok eşitsiz şartlar altında cereyan ettiği ve iktidar değişiminin imkânsız olmasa bile çok zor olduğu ülkelerdir Diğer bir deyimle bu alt tiplerden birincisi demokratik rejimlere ikincisi ise kapalı otoriter rejimlere daha yakındır Kitabın ilk baskısında otoriter rejimlerin her iki alt tipi de ele alınmış olmakla birlikte seçimsel demokrasilere daha fazla ağırlık verilmişti Bu baskıda ise son on yılda dünyada ve Türkiye de gözlemlenen değişimlere paralel olarak yarışmacı otoriter rejimler daha ön plana çıkmaktadır Otoriterizm yönündeki bu değişim kitabın Türkiye ile ilgili kısmına yeni bir bölümün eklenmesini de zorunlı kılmıştır Son on yılda dünya ölçeğinde meydana gelen değişimler bundan ibaret değildir Bu dönemde popülist otoriter rejimler adı verilebilecek yeni bir melez rejim tipi ortaya çıkmıştır Popülist eğilimler bazı yerleşik demokratik rejimlerde de gözlemlenmekle birlikte daha çok iki kutup arasında yer alan melez rejimlerde kendisini göstermekte ve onlara otoriter rejimlerin bilinen niteliklerinden farklı bazı özellikler vermektedir Bu nedenle kitaba popülist rejimleri inceleyen bir bölüm de eklenmiştir Bu bölüm daha önce Birikim dergisinde Popülizmin Yükselişi ve Demokrasinin Küresel Krizi başlığı ile yayınlanmıştır Haziran Temmuz 2020 Sayı 374 375 s 175 185 Bu vesileyle kitabın basımında emeği geçen başta eski dost Muharrem Başer olmak üzere bütün Yetkin Yayınevi çalışanlarına ve kitabın yazımında büyük emeği geçen sevgili Meltem Aydan Olğaç a teşekkür ederim

Profesör Ergun Özbudun bu kitabında çağdaş siyaset biliminin önemli konularından olan otoriter rejimleri ve seçimsel demokrasileri teorik ve karşılaştırmalı açıdan inceledikten sonra bu kavramları Türk siyasal hayatı açısından ele almaktadır Türkiye nin hayli uzun yaşadığı tek partili otoriter rejim dönemini tek parti rejiminin oluşumu ve pekişmesi 1923 1931 ve rejimin otoriter niteliğinin güçlenmesi 1931 1945 olarak iki alt döneme ayıran yazar demokrasiye geçiş sürecini 1945 1950 bu rejimin kendisine özgü nitelikleri açısından incelemektedir Kitabın ana temalarından biri de çok partili hayata geçilmesiyle oluşan siyasal rejimin pekişmiş bir liberal demokrasiye değil ancak bir seçimsel demokrasi türüne uygun düştüğüdür Kitabın Ortadoğu daki güncel siyasal gelişmelere ışık tutabilecek bir yönü de Müslüman çoğunluklu ülkelerdeki özellikle Arap ülkelerindeki demokrasi ve otoritarizm sorunlarına genişçe bir yer ayrılmış olmasıdır