Özbek Klasiği ve Tarihi — Abdurauf Fıtrat

Abdurauf Fıtrat tarafından ilk olarak 1927 yılında Özbekistan Devlet Neşriyatı aracılığıyla 3053 adet olarak yayımlanan bu eser Özbek klasik müziği tarihinin belirli bir dönemini kapsamaktadır Yazar Özbek müziğiyle ilgili çalışmaların yeteri kadar yapılmamasından ve konuyu ele alabilecek musikişinasların da o dönemde olmayışından yakınmıştır Eser genel anlamda şark musikisinden bahsederek anlatıma başlar Özbek müzik geleneğindeki halk küyleri çalgıları genel Türk musikisi tarihi on iki makam şeşmakam küyleri ve şubelerinden bahsetmektedir Kitap içerisinde çeşitli konular ele alınmış olup Sefiyüddin Urmevi Abdulkadir Meragi Necmeddin Kevkebi ve Rauf Yekta gibi büyük müzikologların çalışmalarından ayrıca bahsedilmiştir Kitapta sıklıkla müzik kavramı ve terimleri kullanılmış çeşitli edebi eserlerde yer alan unutulmuş çalgılarımızın isimlerine ve özelliklerine de geniş yer verilmiştir Bu çalgılardan bazıları ayalğu işret küngüre rühefza isimli çalgılardır Ayrıca günümüz Özbek halk çalgılarından tanbur mızrap dutar rübap kobuz kovuz çeng ğıccek ney koşney sürney balaban kerney daire ve nağara gibi çalgıların tarifi tarihi ölçüsü icra şekli ve icracıları hakkında geniş bilgiler verilmiştir Bu özelliğiyle döneminde organoloji yönünden zengin bir kaynak niteliği taşıdığı görünmektedir Elinizde tutmuş olduğunuz Özbek Klasik Müziği ve Tarihi adlı bu eser 20 yüzyıl başlarındaki Türkistan makam musikisini anlamamıza yarayacak en değerli kitaplardan biridir Geçmişte Arap ve Kiril harfli olarak yayımlanmış olan bu kitabın her iki nüshası karşılaştırılarak yayıma hazırlanmıştır Kiril nüshasındaki eksik ve yanlışlar Özbek filolog ve müzikologların görüşleri doğrultusunda düzeltilmiştir Müzikbilim dilbilim ve tarih yönünden önemli verilere sahip olan eserin gelecekte yapılması muhtemel yeni çalışmalara ışık tutmasını temenni ediyoruz