Pierre ya da Belirsizlikler — Herman Melville

Moby Dick in yaratıcısı Herman Melville den çağının ötesinde bir roman Pierre ya da Belirsizlikler Roman sanatının ve hayatın gerçekleri arasında bir uzlaşma arayan Melville döneminin romans larını kendi silahlarıyla vuruyor Saflık ve iyi niyet ölümcül erdemlere dönüşüyor Okurunu ancak 20 yüzyıl ortalarında bulabilen Pierre ya da Belirsizlikler de roman yazmanın sorunsalı da irdeleniyor Bu kitap 1852de yayımlandığında Amerikada fırtınalar koparmış Melvillee inanılmaz saldırıların yapılmasına onun sonunda roman yazmaya küsmesine neden olmuştu Saflığın ve iyi niyetin ölümcül erdemler olabileceğini anlatan bu roman okurunu ancak 20 yüzyılın ortalarında bulabildi Tadımlık Herman Melville 1819 1891 New Yorkta yaşayan orta sınıftan varlıklı bir ailenin çocuğuydu On bir yaşına geldiğinde ticaretle uğraşan babası iflas etti ve bir iki yıl sonra da öldü Melville bir süre okulundan ayrı kaldı para kazanmak için birtakım işlere girdi çıktı babasının ölümünden sonra ailenin geçimini üstlenen ağabeyinin yanında çalıştı Bu arada gittiği okulda ilkokul öğretmeni olma hakkını kazanmıştı Ağabeyinin de işleri bozulunca evinden ayrıldı kent dışında çiftçi çocuklarına öğretmenlik yapmaya ve ders verdiği evlerde yatıp kalkmaya başladı Bu arada daha iyi bir iş bulabilmek için kendini yetiştirmeye çalıştı Bu uğurdaki çabalarından bir sonuç alamayınca yirmi yaşında İngiltereye giden bir ticaret gemisine tayfa olarak yazılmaya karar verdi Bu karar onun beş yıl sürecek denizcilik serüvenlerinin başlangıcı oldu Dört ay sonra Amerikaya döndü Gene kendine uygun bir iş bulamayınca bu kez Güney Pasifik Okyanusunda balina avlamaya çıkan bir gemiye tayfa yazıldı Artık ilk çocukluk yıllarının rahat ve güvenli günleri çok gerilerde kalmış onların yerini bir yandan kendi toplumunun yoksul tabakalarından insanları öbür yandan Güney Pasifik Adalarının yarı vahşi yerlilerini yakından tanımasına olanak sağlayan güçlüklerle dolu son derece değişik bir yaşama biçimi almıştı Melvillein yazarlık serüveni işte bu uzak ülkelerde edindiği deneyimlerin ve dünya görüşünün ayrılmaz bir parçasıdır diyebiliriz Melville ilk balina gemisindeki çalışma koşullarına daha fazla katlanamamış olmalı ki on sekiz ay sonra Güney Pasifikteki Markiz Adalarına geldiklerinde bir arkadaşıyla birlikte gemisinden kaçtı ama bu adalardan birinde yaşayan yamyam Typee kabilesinin eline düştü Burada bir ay kadar kaldı yerliler kendisine çok iyi davranıyordu ancak gene de bir tutsaktı ve oradan kurtulması gerekiyordu Bir yolunu bulup Tahiti Adasına geçmeyi başardı Tahitideyken Hawai Adalarının yakınlarında avlanmak üzere yola çıkan bir balina gemisinde zıpkıncı olarak iş buldu Yeni gemisindeki koşullar terk ettiği gemidekinden de kötüydü tayfaların çıkardıkları ayaklanmaya o da katıldı ve bu yüzden onlardan bazılarıyla birlikte Tahitide hapis yattı Hapishaneden de kaçmanın bir yolunu buldu yeniden bir balina gemisinde işe girdi Bir süre çalıştıktan sonra yurduna dönmek amacıyla Hawaide Amerikan Deniz Kuvvetlerine ait bir savaş gemisine tayfa oldu On beş aylık bir yolculuğun ardından 1844 yılının sonlarına doğru Boston limanına vardıklarında Melville yirmi beş yaşındaydı Sonradan romanlarındaki bir kişisinin ağzından balina gemileri benim için Yale Üniversitesi ve Harvard oldu diyecektir Uzak denizlerde yabancı ülkelerde geçen yıllar artık sona ermiş Melville için sürekli bir iş güç sahibi olma zamanı gelmişti Aslında yazarlığı hiç düşünmemişti ama başından geçen olayları yakınlarına çevresindekilere anlattığında kendisini ilgiyle dinlediklerini gördü Serüvenlerini yazarsa bunların başkaları tarafından da ilginç bulunabileceğini düşündü Önce Typeelerin arasında geçirdiği günlerin öyküsünü kaleme aldı Typee Polinezyalıların Yaşamına Kısa bir Bakış 1846 adını verdiği bu kitap okurlarca çok beğenildi ve Melvillee bir anda hiç beklemediği bir ün kazandırdı Typee kabilesinin vahşi insanları doğal güzellikleriyle cenneti