Piri Reis Ejderhanın Gölgesinde

1973 1996 yılları arasında geçen dönemdeki yaz mevsimlerinde Kitab ı Bahriyye ile ilk sayfasından başlayarak tetkik amacıyla bütün Akdeniz i dolaştım Piri Reis in Bahriyye de belirttiği usulünün ne olduğunu öğrendim Onun gözü ve o yılların anlayışıyla denize baktığımda her şeyin daha farklı göründüğünü anladım Mesleğimin denizci gemi kaptanı olması nedeniyle meslek hayatımın tecrübelerimin bu tetkikler sırasındaki bana sağladığı faydayla tarihe geçmiş bu olağanüstü Türk denizcilerinin mesleki bilgisi gemicilik becerisi azim ve sabırla kazandıkları sınırsız tecrübelerinin yanında ne kadar korku bilmez ne kadar cesur inatçı ve acımasız insanlar olduklarını hayretler içinde izledim Bahriyye de anlatılan yerleri o yirmi üç yıl içinde yaklaşık 12 220 İngiliz deniz mili yol yaparak gördüm Piri Reis i hayalimde canlandırarak tekrar tekrar gezdim Piri nin anlattığı yerlere birkaç defa günün değişik zamanlarında gittim Örneğin yapacakları bir deniz baskınında avcı olarak girilecek limanlarda av olarak paçayı ele vermeden baskınlardan nasıl başarıyla çıktıklarını adeta gördüm Bazen de başarısızlıklarının nedenini anlamak için sabah tan vaktine yakın Doğu ufkunda beliren yalancı hafif aydınlığın olduğu zamanda yaptıkları manevraların rotalarını düşleyerek izledim Bazen aynı limana geceyi geçirmek maksadıyla akşam karanlığı basarken girip demirledim Bu defalarca yaptığım tetkikler sırasında Bahriyye de verilen Katalan mili mesafe ölçülerinin bugünkü deniz mili ile karşılaştırdım Piri Reis in bu mesafeleri ölçerken ve hesaplarken kullandığı mantığını öğrendim

Okay Sütçüoğlu Kitab ı Bahriye deki gemilerin teknik analizlerini yaparken bunların birer detay olmaktan daha fazla anlam taşıdığını keşfetmiş çok küçük ölçekli alanlara sığdırılan bu gemilerin daha büyük nispette yeniden çizimleri üzerinden onların birer teknik çizim unsuru değil Rönesans sanatının benzer örneklerine meydan okuyan sıra dışı sanatsal üsluba sahip bir sanatçının elinden çıktıkları sonucuna varmıştır Pieter Bruegel in büyük boyutlu gemi resimleriyle yapılan mukayesenin daha da netleştirdiği özgün ve çarpıcı sonuçları içeren kitap salt Türk denizcilik tarihinin değil Türk sanat tarihinin de ilgi alanına giren benzersiz bir monografi olarak öne çıkmaktadır İster çektiri ister yelkenli olsunlar on sekizinci yüzyıl öncesi Osmanlı gemileri hakkında çok az şey biliyoruz Osmanlı arşivlerindeki oldukça teferruatlı tersane ve maliye kayıtları ne yazık ki gemi mimarisinin teknik detaylarını yansıtmadığından bu alanda yazılanlar bahriye tarihinden çok müessese tarihi olarak karşımıza çıkmaktadır Batı daki teknik gelişmelerin detaylı bir şekilde anlatıldığı yabancı dildeki monografilerin ülkemizde dolaşıma girmemesi temel kaynaklarda dahi karşımıza gemi teknolojisinin on altıncı ve on yedinci yüzyıllarda geçirdiği tarihsel gelişimin mantığına tamamen ters malumatlar çıkması sonucunu doğurmaktadır Elinizdeki değerli eserin müellifi Okay Sütçüoğlu Osmanlıların en önemli denizci ve haritacılarından biri olan Piri Reis in meşhur eseri Kitab ı Bahriye deki gemi çizimlerinin detaylı bir incelemesini içeren eserinde birçok el yazmasında tam bir sayfayı dolduran minyatürlerde bulamadığımız kesinliği Piri Reis in haritalarının üzerindeki 1 2 santimlik gemilerde aramayı akıl etmiştir Askerî geçmişinin verdiği tecrübeyle biz masabaşı tarihçilerinin analizlerinin ötesine geçmeyi başarmış ve alanda büyük bir boşluğu dolduracak bir eser kaleme almış gözükmektedir Hem genel okuyucuya hitap eden hem de konunun uzmanı bahriye tarihçilerine değerli bilgiler sunan bu şayanıtakdir kitabın aynı zamanda yeni nesil araştırmacılar için bir metodolojik kılavuz vazifesi göreceğinden hiç şüphem yok Emrah Safa Gürkan

Ünlü denizci ve haritacı Derya Sancak Beyi Tümamiral Pîrî Reis tarafından hazırlanmış olan Kitâb ı Bahriye Osmanlı coğrafya ve haritacılık tarihinin en önemli örneğidir Piri Reis Venedik üzerine sefer hazırlığı yapan II Beyazid in Akdeniz de korsanlık yapan denizcileri Osmanlı donanmasına katılmaya çağırması üzerine 1494 te amcası ile birlikte İstanbul da padişahın huzuruna çıktı ve donanmanın resmi hizmetine girdiler Piri Reis 1495 1510 yıllarında İnebahtı Moton Koron Navarin Midilli Rodos gibi deniz seferlerinde görev aldı Bir süre inzivaya çekilen Pîrî Reis 1523 teki Rodos seferi sırasında yeniden Osmanlı Donanması na katıldı 1524 te Mısır seyrinde kılavuzluğunu yaptığı sadrazam Pargalı Damat İbrahim Paşa nın takdiri kazandı Bu vesileyle 1525 te birinci cildini gözden geçirip yenilediği ve ikinci cildini hazırladığı Kitab ı Bahriye sini İbrahim Paşa aracılığıyla Kanûnî Sultan Süleyman a sundu Piri Reis denizcilik tecrübesini bilimsel olarak haritalara kaydettiği gibi her denizcide olması gereken denizcilik öğretisini ve felsefesini de Kutadgu Bilig i anımsatan bir üslupla aktarıyor Hazırladığı Akdeniz Rehberi günümüzde hala geçerliliğini koruyan yararlı ayrıntılar ve doğruluk içermesi nedeniyle çalışmanın akademik doğasını sağlamlığını gözler önüne seriyor Her denizcinin ve tarih meraklısının masasında bulundurmak isteyeceği bu eser yüzlerce harita ve illüstrasyonun yer aldığı grafik tasarımıyla okura görsel bir şölen sunuyor Akdeniz ve çevredeki denizler kıyılar adalar geçitler koylar ve limanlar hakkında bilgi veren Kitâb ı Bahriye yalnızca Osmanlı İmparatorluğu için değil dünya deniz denizciliği tarihi açısından da büyük önem taşıyor

Boyut Pîrî Reis in 16 yüzyılda kaleme aldığı Kitâb ı Bahriye nin en güzel kopyalarından birini zenginleştirilmiş gerçeklik teknikleri ile bir başyapıta dönüştürerek gururla okurlarına sunuyor Pîrî Reis Kitâb ı Bahriye Kullanılan teknoloji ile çizildikleri günkü hallerine ve renklerine dönüştürülen 200 den fazla orijinal harita Herkesin kolayca anlayabileceği bilgiler açıklamalar Büyük ebat tasarımıyla detaylı haritalar Bakmaktan keyif alacağınız canlı renkleriyle orijinal çizimler Akıllı telefon ya da tabletinizle haritaların günümüzde nereleri gösterdiğini görebilme imkanı Yaklaşık 500 yıl önce yazıldı Günümüz teknolojisi ile donatıldı Günümüzde dahi kullanılabilecek doğru liman kıyı ve ada bilgileriyle dolu olan Kitâb ı Bahriye çağımızın en ileri teknolojisi kullanılarak yeniden hayat buldu Boyut ekibinin sabırlı çalışmaları ile tablo güzelliğindeki haritaların renklerine yapıldığı günlerdeki canlılık ve parlaklık kazandırıldı Haritalar herkesin kolayca anlayabileceği bilgilerle bakmaktan keyif alacağı canlı renklerle adeta baştan yaratıldı Bahriye nin en güzel nüshası Kitâb ı Bahriye nin sanata dönüşen kopyalarından biri İstanbul Üniversitesi Nadir Eserler Kütüphanesi nde T 6605 numaraya kayıtlı Elinizdeki kitap bu eserden yola çıkılarak yaratıldı Adının altında yer alan T 6605 B2013 ifadesi ise Boyut Yayıncılık yorumlarıyla 2013 yılı kopyası olduğu anlamına geliyor Pîrî Reis hakkında günümüze dek fazla bilgi ve belge bulunmuyordu Bu eser denizcilik ve kartografya tarihi açısından son derece önemli bir isim olan Pîrî Reis e bir saygı duruşu niteliği taşıyor