Rabia Gülnuş Emetullah Sultan — Betül İpşirli Argıt

İleride Rabia Gülnuş Emetullah ismini alacak olan çocuk Girit in Resmo kasabasında doğmuştu Osmanlı ordusunun Girit i fethi sırasında çok sayıda adalı genç kız İstanbul a gönderilmişti Hatice Turhan Valide Sultan da Girit ten gönderilen esir kızlardan birini IV Mehmed e vermişti Rabia Gülnuş adı verilen bu kız haremde eğitim gördü ve sultanın hasekisi olarak 1664 te Edirne Sarayı nda Şehzade Mustafa yı doğurdu IV Mehmed katıldığı askeri seferler ve uzun süren av partileri sırasında hasekisini de yanına aldırmış böylece Gülnuş Sultan Osmanlı mülkünün çok değişik yerlerini görme fırsatını bulmuştu Örneğin 1665 te daha şehzadesi bir yaşındayken Dimetoka ya gitti 1673 te de ikinci şehzadesi Ahmed i de Dobruca yakınlarındaki Hacıoğlupazarı nda dünyaya getirdi Bu iki şehzade de Osmanlı tahtına çıkacak ve Gülnuş Sultan ın iki sultan validesi olarak Osmanlı yönetimindeki etkinliğinin artmasına neden olacaktı Oysa Köprülülerin 1656 dan itibaren başa gelmesiyle birlikte Osmanlı yönetiminde kadın sultanların siyasi güçlerini kaybettikleri düşünülürdü Bu kitap Gülnuş Emetullah Rabia Sultan ın yaşamına ışık tutmaya çalışırken bir yandan da onun icraatlarına ve valide sultanlık müessesesi içindeki yerine bakarak bu güç kaybetme algısını sorguluyor Hanedan kadınlarının tecrübelerini Yakındoğu siyasi geleneği bağlamında değerlendiren bu çalışma kadınların birçok hanedanda siyasi sistemin bir parçası olduklarını gösteriyor Gülnuş Sultan perspektifinden döneme ve valide sultanlık mevkiine bakınca valide sultanlık müessesesinin kurumsallaşmış bir yapıda ve belli oranda standart bir mekanizma ve işleyişe dayalı olduğunu ortaya koyarken hükümranlık ve valide sultanlığın dönemin siyasal sosyal ve kültürel şartlarından etkilenen dinamik bir yapıya sahip olduğu da açığa çıkıyor Netice itibariyle hanedanın kadın mensupları meseleye dahil edilmeden dönemin siyasi gelişmelerinin ve saray mekanizmasının işleyişinin tam anlaşılamayacağı gerçeğine ışık tutuyor Betül İpşirli Argıt Marmara Üniversitesi İslam Tarihi Bölümü öğretim üyesi Tanıtım Bülteninden Sayfa Sayısı 286 Baskı Yılı 2014 Dili Türkçe Yayınevi Kitap Yayınevi

İleride Rabia Gülnuş Emetullah ismini alacak olan çocuk Girit in Resmo kasabasında doğmuştur Osmanlı ordusunun Girit i fethi sırasında çok sayıda adalı genç kız İstanbul a gönderilmişti Hatice turhan Valide Sultan da Girit ten gönderilen esir kızlardan birini IV Mehmed e vermişti Rabia Gülnuş adı verilen bu kız haremde eğitim gördü ve sultanın hasekisi olarak 1664 de Edirne Sarayı nda Şehzade Mustafa yı doğurdu IV Mehmed katıldığı askeri seferler ve uzun süren av patileri sırasında hasekisini de yanına aldırmış böylece Gülnuş Sultan Osmanlı mülkünün çok değişik yerlerini görme fırsatını bulmuştu Örneğin 1665 te daha şehzadesi bir yaşındayken Dimetoka ya gitti 1673 te de ikinci şehzadesi Ahmed i Dobruca yakınlarındaki Hacıoğlupazarı nda dünyaya getirdi Bu iki şehzade de Osmanlı tahtina çıkacak ve Gülnuş Sultan ın iki sultan validesi olarak Osmanlı yönetimindeki etkinliğinin artmasına neden olacaktı Oysa Köprülülerin 1656 dan itibaren başa gelmesiyle birlikte Osmanlı yönetiminde kadın sultanların siyasi güçlerini kaybettikleri düşünülürdü Bu kitap Gülnuş Emetullah Rabia Sultan ın yaşamına ışık tutmaya çalışırken bir yandan da onun icraatlarına ve valide sultanlık müessesesi içindeki yerine bakarak bu güç kaybetme algısını sorguluyor Hanedan kadınlarının tecrübelerini Yakındoğu siyasi geleneği bağlamında değerlendiren bu çalışma kadınların birçok hanedanda siyasi sistemin bir parçası olduklarını gösteriyor Gülnuş Sultan perspektifinden döneme ve valide sultanlık mevkiine bakınca valide sultanlık müessesesinin kurumsallaşmış bir yapıda ve belli oranda standart bir mekanizma ve işleyişe dayalı olduğunu ortaya koyarken hükümranlık ve valide sultanlığın dönemin siyasal sosyal ve kütürel şartlarından etkilenen dinamik bir yapıya sahip olduğu da açığa çıkıyor Netice itibariyle hanedanın kadın mensupları meseleye dahil edilmeden dönemin siyasi gelişmelerinin ve saray mekanizmasının işleyisinin tam anlaşılamayacağı gerçeğine ışık tutuyor Betül İPşirli Argıt Marmara Üniversitesi İslam Tarihi Bölümü öğretim üyesi

İleride Rabia Gülnuş Emetullah ismini alacak olan çocuk Girit in Resmo kasabasında doğmuştu Osmanlı ordusunun Girit i fethi sırasında çok sayıda adalı genç kız İstanbul a gönderilmişti Hatice Turhan Valide Sultan da Girit ten gönderilen esir kızlardan birini IV Mehmed e vermişti Rabia Gülnuş adı verilen bu kız haremde eğitim gördü ve sultanın hasekisi olarak 1664 te Edirne Sarayı nda Şehzade Mustafa yı doğurdu IV Mehmed katıldığı askeri seferler ve uzun süren av partileri sırasında hasekisini de yanına aldırmış böylece Gülnuş Sultan Osmanlı mülkünün çok değişik yerlerini görme fırsatını bulmuştu Örneğin 1665 te daha şehzadesi bir yaşındayken Dimetoka ya gitti 1673 te de ikinci şehzadesi Ahmed i de Dobruca yakınlarındaki Hacıoğlupazarı nda dünyaya getirdi Bu iki şehzade de Osmanlı tahtına çıkacak ve Gülnuş Sultan ın iki sultan validesi olarak Osmanlı yönetimindeki etkinliğinin artmasına neden olacaktı Oysa Köprülülerin 1656 dan itibaren başa gelmesiyle birlikte Osmanlı yönetiminde kadın sultanların siyasi güçlerini kaybettikleri düşünülürdü Bu kitap Gülnuş Emetullah Rabia Sultan ın yaşamına ışık tutmaya çalışırken bir yandan da onun icraatlarına ve valide sultanlık müessesesi içindeki yerine bakarak bu güç kaybetme algısını sorguluyor Hanedan kadınlarının tecrübelerini Yakındoğu siyasi geleneği bağlamında değerlendiren bu çalışma kadınların birçok hanedanda siyasi sistemin bir parçası olduklarını gösteriyor Gülnuş Sultan perspektifinden döneme ve valide sultanlık mevkiine bakınca valide sultanlık müessesesinin kurumsallaşmış bir yapıda ve belli oranda standart bir mekanizma ve işleyişe dayalı olduğunu ortaya koyarken hükümranlık ve valide sultanlığın dönemin siyasal sosyal ve kültürel şartlarından etkilenen dinamik bir yapıya sahip olduğu da açığa çıkıyor Netice itibariyle hanedanın kadın mensupları meseleye dahil edilmeden dönemin siyasi gelişmelerinin ve saray mekanizmasının işleyişinin tam anlaşılamayacağı gerçeğine ışık tutuyor