Radyo ve Televizyon Yayın Hizmetlerinde Denetim — Sena Coşkun

Radyo ve televizyon yayın hizmetlerinin denetimi radyo ve televizyon yayıncılığının ilk yıllarından itibaren tartışılan ve gündemde olan bir konudur Türkiye de radyo ve TV yayınları 01 05 1964 te yürürlüğe giren 359 sayılı Türkiye Radyo Televizyon Kurumu Kanunu ndan itibaren denetim altına alınmaya başlamıştır 359 sayılı Kanunu ilga eden 11 11 1983 tarih ve 2954 sayılı Türkiye Radyo ve Televizyon Kanunuyla birlikte 1994 yılına kadar geçen sürede yayınları izlemek denetlemek ve değerlendirmek üzere Radyo ve Televizyon Yüksek Kurulu RTYK olu şturulmuştur RTYK nın gerek hükümete bağlı olacak bir yapıda oluşması gerekse yaptırım yetkilerinin çok kısıtlı oluşu yayıncılık üzerinde etkin bir denetim kurmasını engellemiştir 1980 li yıllarda dünya ekonomisinde politikalarda ve iletişim teknolojilerinde yaşanan değişim ve teknolojik gelişmelerle başlayan dışa açılma ve deregülâsyon politikaları neticesinde Ülkemizde de Devlet tekeli ve denetimi fiilen kırılmaya başlamıştır 1982 Anayasasının 133 maddesinde yapılan değişiklikle radyo ve TV yayıncılığında Devlet tekeli hukuken kaldırılmış 20 04 1994 tarih ve 3984 sayılı Kanunun yürürlüğe girmesiyle birlikte de Radyo ve Televizyon Üst Kurulu RTÜK kurulmuştur 1990 lı y ılların sonundan itibaren Avrupa Birliği yle AB tesis edilen yakın ilişkiler sonucunda Türkiye ye 10 11 Aralık 1999 Helsinki Zirvesi nde aday ülke statüsü verilmiş 2004 Brüksel Zirvesi nde ise Türkiye yle müzakerelere başlanma kararı alınmış ve nihayet müzakereler 2005 yılında başlamıştır Bu tez çalışmasının konusunu oluşturan 6112 sayılı Radyo ve Televizyonların Kuruluş ve Yayın Hizmetleri Hakkında Kanun da AB ye uyum sürecinde 15 2 2011 tarihinde kabul edilmiş ve 03 03 2011 tarihinde yürürlüğe girmiştir Çalışma kapsamında bu Kanun denetim ve toplumsal sorumluluk kavramları çerçevesinde etraflıca incelenmiş olup Türkiye deki önceki düzenlemelerle ve AB nin çeşitli ülkeleri ile Amerika Birleşik Devletleri ABD Japonya Rusya gibi ülkelerdeki düzenlemelerle mukayese edilmiştir Öte yandan kara bir leke olarak Türk siyasî tarihindeki yerini alan ve Türk halkının şanlı direnişiyle akamete uğratılan 15 Temmuz 2016 gecesi gerçekleşen darbe kalkışması sonrasında Bakanlar Kurulu kararı ile ilan edilen Olağanüstü Hal kapsamında görselişitsel yayın hizmetleri bağlamında da önemli kararlara imza atılmıştır Ancak Tez çalışmasının savunulduğu tarihten sonra vurgulanması gereken söz konusu düzenlemelere insicamın bozulmaması açısından çalışmada yer verilmemiştir Ezcümle elinizdeki bu çalışma 22 Eylül 2016 tarihinde Gazi Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Radyo Televizyon ve Sinema Anabilim Dalı nda savunması yapılan doktora tezine dayanmaktadır