Recai Zade Ahmed Cevdet Divançesi — Hayriye Durkaya

19 yüzyıl belli kalıplar dâhilinde yüzyıllarca kaleme alınan klasik tarzdaki şiirlerin gittikçe etkisini kaybetmeye başladığı bir süreçtir Dönem şairleri dil ve muhteva yönünden birtakım yenilik arayışlarına başlamış Tanzimat ın ilanından sonra da uzun yıllar sürecek eski yeni çatışmasının içerisine girmişlerdir Bu yüzyılın ilk yarısında yetişen şairlerden biri de tahsilli bir çevrede büyüme imkânı bulan Recâî zâde Ahmed Cevdet öl 1831 tir Recâî zâde Ahmed Cevdet genç yaşta vefat ettiği söylenmesine rağmen ömrüne üç eser sığdırmış bir şairdir Bu eserler Nevâdirü l Âsâr fî Mütâla ati l Eş âr Zînetü l Mecâlis ve çalışmaya konu olan Dîvançe dir Dîvânçe yi Latinize etmek ve tanıtmak maksadıyla ikisi İstanbul Üniversitesi Kütüphanesinde diğer ikisi ise Millet Kütüphanesinde bulunan müstensih hattı dört nüshaya ulaşılmıştır Nüshaların hepsi göz önünde bulundurularak tenkitli bir metin ortaya konmuş ve bu metin üzerinden şekil ve muhtevaya yönelik değerlendirmelerde bulunulmuştur Çalışma giriş şairin hayatı edebî kişiliği ve eserleri inceleme tenkitli metin sonuç kaynakça ve ekler bölümlerinden oluşmaktadır Giriş kısmında 19 yüzyılın edebî görünümü hakkında genel bir bilgi verildikten sonra birinci bölümde şair hakkında biyografik kaynaklarda söylenenler ile Dîvânçe den hareketle müellifin yaşantısına dair yapılan çıkarımlar aktarılmıştır İlgili bölümde son olarak Ahmed Cevdet in edebî kişiliği ve eserleri tanıtılmaya çalışılmıştır İkinci bölüm eserin incelenmesine ayrılmıştır Nazım şekillerinin dağılımı vezin redif ve kafiyenin kullanımı şekil özellikleri şairin nasıl bir anlatıma yer verdiği ise üslup özellikleri bahsinde ele alınırken nazım şekillerinde hangi konuların işlendiği muhteva başlığıyla ortaya konulmuştur Üçüncü bölümde tespit edilen dört nüshanın tavsifi yapılmış metin neşrinde takip edilen yol hakkında bilgi verilmiş ve metin transkribe edilmiştir Şair ve eser üzerine yapılan tespitler sonuç kısmında değerlendirilmeye alınırken ekler bölümünde de her nüshadan örnek sayfalar verilmiştir

19 yüzyıl belli kalıplar dâhilinde yüzyıllarca kaleme alınan klasik tarzdaki şiirlerin gittikçe etkisini kaybetmeye başladığı bir süreçtir Dönem şairleri dil ve muhteva yönünden birtakım yenilik arayışlarına başlamış Tanzimat ın ilanından sonra da uzun yıllar sürecek eski yeni çatışmasının içerisine girmişlerdir Bu yüzyılın ilk yarısında yetişen şairlerden biri de tahsilli bir çevrede büyüme imkânı bulan Recâî zâde Ahmed Cevdet öl 1831 tir Recâî zâde Ahmed Cevdet genç yaşta vefat ettiği söylenmesine rağmen ömrüne üç eser sığdırmış bir şairdir Bu eserler Nevâdirü l Âsâr fî Mütâla ati l Eş âr Zînetü l Mecâlis ve çalışmaya konu olan Dîvançe dir Dîvânçe yi Latinize etmek ve tanıtmak maksadıyla ikisi İstanbul Üniversitesi Kütüphanesinde diğer ikisi ise Millet Kütüphanesinde bulunan müstensih hattı dört nüshaya ulaşılmıştır Nüshaların hepsi göz önünde bulundurularak tenkitli bir metin ortaya konmuş ve bu metin üzerinden şekil ve muhtevaya yönelik değerlendirmelerde bulunulmuştur Çalışma giriş şairin hayatı edebî kişiliği ve eserleri inceleme tenkitli metin sonuç kaynakça ve ekler bölümlerinden oluşmaktadır Giriş kısmında 19 yüzyılın edebî görünümü hakkında genel bir bilgi verildikten sonra birinci bölümde şair hakkında biyografik kaynaklarda söylenenler ile Dîvânçe den hareketle müellifin yaşantısına dair yapılan çıkarımlar aktarılmıştır İlgili bölümde son olarak Ahmed Cevdet in edebî kişiliği ve eserleri tanıtılmaya çalışılmıştır İkinci bölüm eserin incelenmesine ayrılmıştır Nazım şekillerinin dağılımı vezin redif ve kafiyenin kullanımı şekil özellikleri şairin nasıl bir anlatıma yer verdiği ise üslup özellikleri bahsinde ele alınırken nazım şekillerinde hangi konuların işlendiği muhteva başlığıyla ortaya konulmuştur Üçüncü bölümde tespit edilen dört nüshanın tavsifi yapılmış metin neşrinde takip edilen yol hakkında bilgi verilmiş ve metin transkribe edilmiştir Şair ve eser üzerine yapılan tespitler sonuç kısmında değerlen