Refah ı Kim Batırdı — Osman Öndeş

Bir hiç uğruna şehit edildiler Sümer Şilebi nin yaşadığı sıkıntılı yolculuğun haberi el altından yayılırken 23 Haziran 1941 günü Refah Şilebi Mersin açıklarında batırılmıştı Refah ın batırılması ile ülkede heyecan ayyuka çıkmıştı Erenköy deki evinde bir gün olsun istirahat etmek isteyen Donanma Komutanı Koramiral Şükrü Okan a felaket haberini Gölcük ten ileten kurmay başkanı komutanın feryatlarıyla daha sarsıldı Donanma Komutanı elinde kalan telefon ahizesini bırakmadan bağırmaktaydı Bütün yetişmiş subaylarım erbaşlarım kurban edildi Mahvolduk hepsini ölüme gönderdiler Eşi bir an ne olduğunu anlayamamış soruyordu Şükrü Paşa ne oldu birisinin başına bir felaket mi geidi Refah ı torpillemişler Gemi batmış yüzlerce genç insanımız boğulmuş O yıllarda haberleşme kaynağı olarak sadece Anadolu Ajansı bulunuyordu Refah FaciasÇnın ilk duyurusu da birçok sansürden geçtikten sonra ancak 26 Haziran 1941 günü basına ulaştırıldı ve 27 Haziran günü gazeteler Anadolu Ajansı nın haberini yayınladılar O gün Cumhuriyet Gazetesi birinci sayfadan Bir Vapurumuz Akdeniz de Batırıldı başlığıyla çıkıyordu Haberdeki ikinci başlıkta ise Refah Vapuru nda bulunan 185 yolcudan 5O si kurtarıldı denilmekteydi Haber Tahkikat Yapılıyor ara başlığıyla Mersin den İskenderiye ye gitmekte olan geminin torpillendiği mi yoksa mayına mı çarptığı henüz malûm değil diye devam etmekteydi Yıllarca hep soruldu Refah ı kim batırdı İngilizler mi Almanlar mı İtalyanlar mı Yaşanan facianın Mersin de gemiye yerleştirilmiş bir mıknatıslı mayından kaynaklandığı ise bugünlere kadar hayal bile edilemedi Osman Öndeş kitaba adını veren Refah ı Kim Batırdı sorusuna yanıt ararken İtalyan sualtı komandolarının II Dünya Savaşı sırasında İskenderun ve Mersin limanlarından yaptıkları mayın saldırılarının sır perdesini aralıyor Refah Şilebi Faciası nın tanıklarıyla söyleşilerin özel mektupların mahkeme kayıtlarının ve pek çoğu ilk kez yayınlanacak fotoğrafların yer aldığı bir belgesel sunuyor Öndeş in Refah ı Kim Batırdı çalışmasını okurken Türk denizcilik tarihinin en önemli olaylarından birinin karanlıkta kalan ayrıntılarını öğrenecek Akdeniz in ortasında yaşanan insanlık dramına tanıklık edecek ve Türkiye nin katılmadığı bir savaşta ne denli kritik role sahip olduğunu göreceksiniz