Roma HukukundaTarihsel Gelişimi İçerisinde Contractus Sözleşme Kavramı ve Sözleşmesel Sorumluluk Ölçütleri — Özlem Söğütlü Erişgin

Yürürlükteki hukukumuz Roma Hukuku tarafından konulmuş ve kurulmuş olan esaslara dayanmaktadır ve bu esasları öğrenmeden de günümüz hukukunu öğrenmek mümkün değildir Roma hukuku tarafından geliştirilen ve evrensel nitelik kazanan özel hukuk kavramları sözleşme haksız fiil zarar kusur gibi ve hukukun genel ilkeleri iyiniyetin korun ması hakkaniyet adalet ahde vefa fayda ilkesi gibi ancak Roma Hukuku öğrenimi yoluyla yerleşebilir Bu çalışmada günümüz özel hukukunun en önemli borç kaynaklarından biri olan sözleşme contractus kavramı ve bu kavramın Romalı hukukçular tarafından iyiniyet bonafides hakkaniyet aequitas adalet iustitia güven fides gibi hukukun değerleriyle biçimlendirilerek nasıl bir gelişim aşaması geçirdiği ele alınmıştır Hukuk Roma Devleti nde somut olaylar yoluyla gelişmiş ve Romalı hukukçular somut olaydaki hakkın ne olduğunu saptamışlardır Bu konunun en net açıklamalarından birisine Ulpianus un metninde D 1 1 1 pr 1 rastlamaktayız Hukuk öğrenimi gören herkes önce ius hukuk kelimesinin nereden geldiğini bilmelidir Ius adalet kelimesinden gelir Çünkü Celsus un ustalıkla tanımladığı gibi hukuk iyinin ve hakkaniyetin sanatıdır 1 Bu yüzden bir kimse bize rahip diyebilir çünkü biz adalete tapmaktayız Amacımız iyinin ve hakkın ne olduğunu araştırmak haklıyı haksızdan ayırmak izin verileni verilmeyenden ayırmaktır Bu işi insanları sadece suç korkusuyla değil aynı zamanda mükâfatla da doğru yola getirerek yaparız Roma hukukunu mükemmel kılan ve günümüzde hâlâ yaşamasını sağlayan da Romalı hukukçuların somut olay çözümleridir Romalı hukukçular adalet ve adaletli hukuk düşüncesini somut olay çözümleriyle pratik hayata aktarmışlardır Çünkü pratik hukuk meşruluğunu adaletten alır Hukukun değerlerinden en önemlisini ve gerçekleşmediğinde de insanın içini en çok acıtanını adalet oluşturur Adalet hukuk önünde insanların eşitliğidir İnsanın aklı ve yüreği adaletin gerçekleşmesini ister Hukuk adaletten gelir ve adalet insanları birleştirebilir Cicero ya göre adalet halkın yararı için herkesin hakkını verme onurunun korunmasına ilişkin niyete sahip olmaktır

Yürürlükteki hukukumuz Roma Hukuku tarafından konulmuş ve kurulmuş olan esaslara dayanmaktadır ve bu esasları öğrenmeden de günümüz hukukunu öğrenmek mümkün değildir Roma hukuku tarafından geliştirilen ve evrensel nitelik kazanan özel hukuk kavramları sözleşme haksız fiil zarar kusur gibi ve hukukun genel ilkeleri iyiniyetin korun ması hakkaniyet adalet ahde vefa fayda ilkesi gibi ancak Roma Hukuku öğrenimi yoluyla yerleşebilir Bu çalışmada günümüz özel hukukunun en önemli borç kaynaklarından biri olan sözleşme contractus kavramı ve bu kavramın Romalı hukukçular tarafından iyiniyet bonafides hakkaniyet aequitas adalet iustitia güven fides gibi hukukun değerleriyle biçimlendirilerek nasıl bir gelişim aşaması geçirdiği ele alınmıştır Hukuk Roma Devleti nde somut olaylar yoluyla gelişmiş ve Romalı hukukçular somut olaydaki hakkın ne olduğunu saptamışlardır Bu konunun en net açıklamalarından birisine Ulpianus un metninde D 1 1 1 pr 1 rastlamaktayız Hukuk öğrenimi gören herkes önce ius hukuk kelimesinin nereden geldiğini bilmelidir Ius adalet kelimesinden gelir Çünkü Celsus un ustalıkla tanımladığı gibi hukuk iyinin ve hakkaniyetin sanatıdır 1 Bu yüzden bir kimse bize rahip diyebilir çünkü biz adalete tapmaktayız Amacımız iyinin ve hakkın ne olduğunu araştırmak haklıyı haksızdan ayırmak izin verileni verilmeyenden ayırmaktır Bu işi insanları sadece suç korkusuyla değil aynı zamanda mükâfatla da doğru yola getirerek yaparız Roma hukukunu mükemmel kılan ve günümüzde hâlâ yaşamasını sağlayan da Romalı hukukçuların somut olay çözümleridir Romalı hukukçular adalet ve adaletli hukuk düşüncesini somut olay çözümleriyle pratik hayata aktarmışlardır Çünkü pratik hukuk meşruluğunu adaletten alır Hukukun değerlerinden en önemlisini ve gerçekleşmediğinde de insanın içini en çok acıtanını adalet oluşturur Adalet hukuk önünde insanların eşitliğidir İnsanın aklı ve yüreği adaletin gerçekleşmesini ister Hukuk adaletten gelir ve adalet insanları birleştirebilir Cicero ya göre adalet halkın yararı için herkesin hakkını verme onurunun korunmasına ilişkin niyete sahip olmaktır