Roma Hukukunun Avrupa da Kanunlaştırma Hareketlerini ve Hukuk Bilimini Etkileme Süreci — Mehmet Üçer

Güçlü devletler adaletle ayakta kalır Adaleti egemen kılmak için sağlam temellere dayalı bir hukuk sistemi kaçınılmazdır Bu yönüyle hukuk adaletin bir aracıdır Hukuk bilimi diğer pek çok bilim dalında olduğu gibi bir anda mükemmelliğe ulaşamaz Hukuk biliminde de gelişim tekamül bir süreç gerektirir Günümüzde hukuk biliminde ulaşılan nihai durum bu sürecin bir sonucudur ve devam ederek sürecektir Şüphesiz Dünya üzerinde farklı hukuk sistemleri mevcuttur Bu sistemler içinde en önemli hukuk sistemlerinden biri ülkemizin de dahil olduğu Kıta Avrupa sı hukuk sistemidir Kıta Avrupa sı hukuk sistemi sadece bu ülkelerde uygulanmakla kalmamış Japonya ve Çin gibi Uzakdoğu ülkelerine kadar pek çok devlet tarafından iktibas edilmiştir Bu hukuk sisteminin kaynağı Roma hukukudur Roma hukuk sistemi miladın ilk iki yüzyılında doruğa ulaşmış ve Klasik Dönem olarak adlandırılan döneme ait hukuk kaynaklarından oluşan hukuktur Bu hukuk İmparator Iustinianus MS 527 565 tarafından kodifiye edilmişti Fakat onun ölümüyle uygulamadan büyük ölçüde kopmuş ve unutulmuştu MS 1100 yılında Roma hukuku üzerine araştırmalar başlamış ve her dönemin egemen doktrini bu hukuk sistemini kendi görüşü doğrultusunda araştırıp incelemişti Her inceleme ve araştırma yöntemi Roma hukukuna farklı ve yeni bir bakış açısı getirmiş ve nihayetinde 1789 Fransız Devriminden sonra Prusya Avusturya ve Fransız Medeni Kanunlarıyla başlayan bir milli medeni kanun yapma süreci başlamıştı Roma hukuku hazırlanan bu medeni kanunların temeli olmuştur Bu çalışmada bu süreçler ayrıntılı bir şekilde ele alınmaya çalışılmıştır ARKA KAPAKTAN İÇİNDEKİLER 1 GİRİŞ 2 AVRUPA DA MODERN KANUNLAŞTIRMALARI KODİFİKASYONLARI ETKİLEYEN HUKUK OLARAK ROMA HUKUKUNUN TARİHSEL GELİŞİM SÜRECİ DOĞUŞU YÜKSELİŞİ VE ÇÖKÜŞÜ I GENEL OLARAK II ROMA HUKUKUNUN DOĞUŞU ESKİ HUKUK DÖNEMİNE MÖ 753 MÖ 150 KISA BİR BAKIŞ III ROMA HUKUKUNUN YÜKSELİŞİ KLASİK HUKUK DÖNEMİ MÖ 150 MS 235 A GENEL OLARAK B KLASİK DÖNEMİN HUKUK KAYNAKLARI IV ROMA HUKUKUNUN ÇÖKÜŞÜ POST KLASİK DÖNEME MS 235 476 KISA BİR BAKIŞ A GENEL OLARAK B LEX CITATIONIS HANGİ HUKUK KAYNAKLARINA BAŞVURULACAĞINA DAİR KANUN C ROMA VULGAR HUKUKU VE ROMA HUKUKUNUN VULGARLAŞMASI VULGARRECHT UND VULGARISIERUNG 3 ROMA HUKUKUNUN IUSTINIANUS KODİFİKASYONUNA KADAR OLAN SÜRECİ VE BİLGİ KAYNAKLARI I IUSTINIANUS TAN ÖNCEKİ DÖNEMDE YAPILAN HUKUK DERLEMELERİ A CODEX GREGORIANUS B CODEX HERMOGENIANUS C CODEX THEODOSIANUS D NOVELLAE LEGES E FRAGMENTA VATICANA F COLLATIO LEGUM MOSAICARUM ET ROMANUM II BATI ROMA İMPARATORLUĞUNUN YIKILIŞINDAN IUSTINIANUS KODİFİKASYONUNA KADAR GEÇEN DÖNEMDE MS 476 527 BATI AVRUPADAKİ BAZI GELİŞMELER VE ÇIKARILAN KANUNLAR A GENEL OLARAK B BU DÖNEMDE ÇIKARILAN BAZI KANUNLAR 4 ROMA HUKUKUNUN IUSTINIANUS DÖNEMİNDE KODİFİKASYONU I GENEL BAKIŞ II IUSTINIANUS UN AMACI III KLASİK HUKUK BİLİMİ VE KODİFİKASYON IV IUSTINIANUS KODİFİKASYONU VE O ZAMANKİ MAHKEMELER V KODİFİKASYONUN DÜŞÜNCE YAPISI VI IUSTINIANUS KODİFİKASYONU CORPUS IURIS CIVILIS A CODEX B DIGESTA C INSTITUTIONES D NOVELLAE 5 IUSTINIANUS HUKUKUNUN AVRUPA DA YENİDEN CANLANMASI I GENEL OLARAK II AVRUPA DEVLETLERİNDE IUSTINIANUS KODİFİKASYONUNUN CANLANMASI A BİZANS BALKANLAR VE DOĞU AVRUPA DAKİ DURUM B İTALYA DAKİ DURUM C FRANSA VE İSPANYA DAKİ DURUM D KUTSAL ROMA İMPARATORLUĞU ALMAN ULUSU E DİĞER BAZI AVRUPA ÜLKELERİNDEKİ DURUM F İNGİLTERE DE ROMA HUKUKUNUN ETKİSİ 6 IUSTINIANUS DERLEMESİNİN AVRUPA HUKUK BİLİMİNDE VE MODERN MEDENİ KANUNLAR HAZIRLANMASI SÜRECİNDEKİ ROLÜ I GENEL OLARAK II ORTAÇAĞ DAN İTİBAREN HUKUK BİLİMİNİNDE ROMA HUKUKUNU ARAŞTIRAN EKOLLER A GLOSSATORLAR EKOLÜ B CONSILIATOR LER COMMENTATOR LAR EKOLÜ C HÜMANİST EKOL D ROMA HUKUKUNUN AVRUPA DA ERKEN İKTİBASI REZEPTION VE USUS MODERNUS PANDECTARUM EKOLÜ E DOĞAL HUKUK EKOLÜ F TARİHÇİ EKOL G PANDEKT HUKUKU EKOLÜ 7 MODERN KANUNLAŞTIRMALARDAN SONRA ROMA HUKUK BİLİMİ 8 SONUÇ YARARLANILAN TEMEL KAYNAKLAR