Ruhul Furkan Tefsiri 1 — Mahmud Ustaosmanoğlu

Alllame fâdıl muhakkik hicri 15 Asrın müceddidi Şeyhül İslam İsmail Efendi İsmail Ağa Camii Şerifi emekli İmam Hatibi Mahmud Ustaosmanoğlu Efendinin riyasetinde kaleme alınmış takriben 57 cilt olması beklenen mükemmel bir tefsirdir Bu şaheser tefsirin hazırlanmasında Arapça Farsça ve Türkçe birçok kitaptan istifade edilmiş olup her sınıf insanın anlayabileceği sade bir dil ile yazılmıştır Âyet i Celileler en ince ayrıntıları ile izah edilirken ihtiyaç duyulan kelam fıkıh tasavvuf ve genel kültüre dayalı malumat da verilmiştir RUHUL FURKAN TEFSİRİNİN YAZILMA SEBEBİ Mahmud Efendi Hazretleri Kuddise Sirruhu tefsir i şerifin sebebi telifi hakkında şöyle buyuruyorlar Kuran ı Azîmüş şanın manasının kelime kelime anlaşılmasına çok hevesli olduğumuz kardeşlerimiz tarafından yakinen bilinmektedir Nice büyük âlimler Kuran ı Kerimi Türkçe tefsir ederek bu büyük kitabın manasını anlama hususunda insanların ihtiyaçlarını karşıladıklarından ziyade aciz olan bu kardeşiniz böyle büyük bir işe girişmeyi düşünmüş dahi değildir Ancak hicri 1402 Şaban Ayının Berat Gecesinde Ravza i Mutahharada yani Peygamberimiz Sallallahü aleyhi ve sellem in bulunduğu pâk cennet bahçesi olan mescid i şerifinde bulunduğumuz sırada Efendimiz sallallahü aleyhi ve sellem tarafından vaki olan manevi bir işaretle bu mühim işe başladık Ve yukarıda geçtiği gibi kelimekelime mana verilmesine ziyade ihtimam dikkat göstererek bazı kardeşlerimizle beraber bu uzun yola çıktık TAKİP EDİLEN USUL MUKADDİME Bu tefsirin mukaddimesinde giriş kısmında evvela Kuran ı Azimüş şanın fezâili faziletleri hakkındaki bazı âyet i kerimeler mealleri ile beraber yazılmıştır Sonra Ali Haydar Efendi kuddise sirruhu Hazretlerinin kendi Kuran ı Keriminin baş tarafına yazmış olduğu Kuran ı Kerim ile alakalı bütün hadis i şerifler ve tefsir heyetinin bulduğu bazı hadis i şerifler tercüme edilerek kaynaklarıyla beraber zikredilmiştir Müteakiben yine Kuran ı Kerim hakkında Ali Haydar Efendi kuddise sirruhu Hazretlerinin kendi Kuran ı Keriminin evveline yazdığı ayrıca tefsir heyetinin de bulduğu büyüklerin sözlerinden bazıları ilave edilmiştir Bundan sonra Kuran ı Kerimi gafil olarak okumanın zemmi kötülenmesi hakkındaki bazı hadis i şerifler ve büyüklerin sözleri nakledilmiştir Mukaddimenin sonunda da Kuran ı Kerimi kendi görüşü ile tefsir etme hakkında varit olan gelen tehdit mahiyetindeki hadis i şerifler zikredilmiştir ÂYETLERİN TEFSİRİNDE TAKİP EDİLEN USUL 1 KELİME MANASI Her âyetin tefsirinde takip edilen bu usul Kuran ı Kerimi kolayca anlayabilmek için çok büyük ehemmiyet önem taşımaktadır Zira topluca mana verildiğinde Kuranı iyice anlamayı ve tefsir etmeyi isteyen kardeşlerimiz hangi mananın hangi kelimeden alındığını anlayamamaktadırlar Bu tefsirde ise herkesin Kuran ı Kerimi kelime kelime anlayabilmesi çok istenildiğinden bu usüle riayet edilmeye çalışılmıştır Bu arada kelimeleri ve cümleleri birbirine bağlayan mahzuf ibareler gizlenmiş sözler zikredilmiştir ki dikkatli düşünüldüğü takdirde sadece kelime manasından bile âyet i celilelerin manaları anlaşılabilecek bir hale gelmiş olsun Ayrıca sarf ve nahiv ilimlerini okumuş kardeşlerimizin fail meful hal gibi kelimelerin cümle içindeki durumlarını ayırt edebilmeleri için yardımcı edatlar kullanılmıştır Ancak terkib i izafiler isim tamlaması gibi birbirinden ayırt edilmesi uygun olmayan yerlerde kelime manası verilemediğinden terkip toplu manası verilmiştir 2 MEÂL İ ŞERİF Kelime manasından herkes istifade edemeyeceğinden ve âyetin toplu manası anlaşılamayacağından her âyetin meâl i şerifi şerefli manası kelime manasından sonra yazılmış ve bu meâl verilirken âyetin zahirinde dış görünüşünde bulunmayan kelime ve terkiplerin manaları katılmamaya dikkat edilmiştir Ancak âyet i celilenin manası tam anlaşılabilmesi için bir takım mahzuf gizlenmiş manaların ve bazı izahların zikredilmesine ziyade ihtiyaç duyulduğundan onlar parantez içinde ayrı bir yazı şekliyle açıklanmıştır Böylece meâl i şerif tefsirli açıklamalı bir meâl haline gelmiştir 3 İZAHAT Sadece meâl i şerifle de iktifa edilmeyip yetinilmeyip her âyet muteber tefsirlerde bulunan izahlardan istifade edilerek açıklanmaya çalışılmıştır Şöyle ki Tefsirlerde sebebi nüzulü beyan edilmiş olan âyetlerin iniş sebepleri zikredilmiştir Ahkâm âyetlerinden şeri hükümleri beyan eden âyetlerden çıkarılmış olan bir takım fetvalar da yeri geldiğinde açıklanmıştır Âyet i Celilelerle alâkalı hadis i şeriflerin kaynakları ilmî usulle kaydedilerek yazılmaya gayret edilmiştir Evvela hadis metninin alındığı kitap zikredilmiş diğerleri ise ulema arasında bilinen sıralamaya göre yazılmıştır Bazı âyet i celilelerde bulunan yer ve şahıs isimlerinin ıstılahları özel manaları da tefsirde derç edilmiştir konulmuştur Açıklanması gereken zor kelimelerin mehazları asılları kaynakları müfret tekil sss ve cemileri çoğulları zaman zaman tefsirde yazılmıştır Âyet i celilelerin anlaşılmasını kolaylaştıracak olan veya onlarla alâkası bulunan kıssalar hadiseler de muteber kıymetli tefsirlerden alınarak açıklamıştır Zikirle alâkalı âyetlerde yine güvenilen tefsirlerden ve kitaplardan alınan tasavvufî manaların da katılmasına özen gösterilmiştir Ayrıca her âyetin izahının sonunda o âyetin tamamı veya bir kısmıyla alâkalı diğer âyeti kerimeler bulunup meâlleriyle yazılmaya gayret gösterilmiştir Ta ki vaaz ve nasihat etmek isteyenler bir âyeti gözden geçirirken onu açıklayan diğer âyet i kerimeleri de önlerinde hazır bulup vaazlarını ziynetlendirsinler süslesinler Bu hususta en büyük rehber Ali Haydar Efendi kuddise sirruhu Hazretlerinin Mahmud Efendi Hazretlerine kuddise sirruhu verilmesini arzu ettiği kendi Kuran ı Kerimininkenarlarına almış olduğu rakamlar âyet ve sayfa numaraları hatlar çekilen çizgiler ve izahlar olmuştur