Rumeli ye Elveda

RUMELİ YE ELVEDA 100 YILINDA BALKAN BOZGUNU 100 yılında Balkan Savaşları nın acılı hikâyesi Rumeli ye Elveda 100 Yılında Balkan Bozgunu Taha Akyol un hazırladığı CNN Türk te yayınlandığında büyük ses getiren aynı adlı belgeselin kitap çalışmasıdır Taha Akyol Rumeli ye Elveda da Balkan Savaşları na giden yolda Osmanlı İmparatorluğu nun siyasi yapısını açmazlarını ve giderek güçlenen Balkan milliyetçiliklerini ele alıyor Balkan Savaşları nın Türk milliyetçiliğinin dönüm noktası olduğunu Balkan Savaşları ndan I Dünya Savaşı na kadar yani 1912 1922 yılları arasında Türkiye nin bu uzun ve yıpratıcı on yılda büyük acılar çektiğini bu dönemde 3 milyon Müslüman ın yaşamını yitirdiğini belgelerle ortaya koyuyor Akyol çalışmasında Osmanlı millet sisteminin çözülüşünü Lozan Mübadelesi nden önce söz konusu olan karşılıklı zorunlu göçleri de ele alıyor Yazar ordunun Balkan Savaşları nda uğradığı bozgunun askeri ve siyasi sebeplerini de araştırıp çıkarılacak derslerin altını çiziyor Rumeli ye Elveda Prof Zafer Toprak Prof Şükrü Hanioğlu Richard Hall gibi önemli tarihçilerin görüşleriyle de zenginleşmiş Son söz de kitabın yazarından Bu belgeseli tarih tekerrür etmesin diye hazırladım Kitaptan Modernleşmenin yani okulun gazetenin ticaret yoluyla sosyal hareketliliğin gelişmesinden önceki çağlarda değişik kimliklerden halkları yönetmek Osmanlı nın avantajını oluşturur Osmanlı nın medeni bir mirasıdır Fakat etnik ve dini kimlikler 19 yüzyılın başından itibaren milliyetçiliğe dönüşmeye başladı Önceki dönemlerde görülmeyen okulun gazetenin ve halk fikrinin gelişmesi aynı dili konuşan aynı hafızaya sahip insanlarda kendi devletlerini kurması düşüncesine yol açtı Sırp isyanı Yunan isyanı Bulgar isyanı Arnavut isyanı Bu toplumların ve devletlerin milliyetçi hedefler etrafında enerjik militan hatta saldırgan irredantist bir dinamizm kazandığını gördük Böyle bir çağda Osmanlı içinden çözülüyordu Temeldeki bu sosyolojik dinamiklerin Balkan Savaşı nda doğurduğu sonuçları gördük Balkan halkları için zafer ve toprak kazanımları homojen ulus haline geliş Tebaa i Osmaniye nin uluslara bölünmesi çokuluslu Osmanlı İmparatorluğu nun acı mağlubiyetlerle dağılması Osmanlı nın Hıristiyan vatandaşlarındaki ayrılıkçı milliyetçi duygular çok daha erken geliştiği gibi çok daha güçlüydü Meşrutiyet in demokrasi ve eşitlik vaadi askerlik dahil bütün kamu görevlerinin Hıristiyanlara açılması Meclis te temsil edilmeleri dernek ve parti kurma özgürlüklerinin gelişmesi onları milliyetçiliklerinden vazgeçirmemişti Hatta Meşrutiyet in özgürlük ortamında talep çıtaları yükselmiş heyecanları artmıştı Osmanlı toplumundaki duygusal kopuşlar bölünmeler derinleşmişti