Ruminantların ve Domuzların Viral ve Prion Hastalıkları — Kolektif

Veteriner hekimlik ve hayvan sağlığı bilimlerinin temel yapı taşlarından biri bulaşıcı hastalıklarla mücadelede kazanılan bilgi birikimi ve deneyimdir Özellikle ruminantlar ve domuzlar gibi hem ekonomik açıdan yüksek değere sahip hem de insan sağlığı ile doğrudan ya da dolaylı ilişkili türlerde görülen viral ve prion kaynaklı hastalıklar yalnızca hayvan refahı ve üretkenliği için değil aynı zamanda halk sağlığı ve gıda güvenliği için de tehlike oluşturmaktadır Bu nedenle bu kitapta yer alan bilgiler yalnızca hayvan sağlığına yönelik değil aynı zamanda insansağlığını korumaya yönelik geniş bir perspektifi yansıtmaktadır Viral etkenlerin yüksek bulaşıcılığı hızla yayılma potansiyeli ve bazı türlerinin zoonotik karakter taşıması bu konuların veteriner hekimlik alanında ayrıcalıklı bir yere sahip olmasını zorunlu kılmaktadır Zoonotik hastalıklar özellikle son yıllarda küresel sağlık sistemlerini tehdit eden pandemi ve epidemilerle birlikte kendini göstermiş olup hayvanlardan insanlara geçen viral patojenlerin yarattığı riskler de görünür hale gelmiştir Bu bağlamda domuz ve ruminantlarda görülen viral ve prion hastalıkların tanımlanması kontrolü ve önlenmesine yönelik güncel bilimsel verilerin anlaşılması ve uygulanması veteriner hekimliğin halk sağlığıyla olan entegre yapısını gözler önüne sermektedir Kitabımızda bu hastalıkların etiyolojisi patogenezi klinik belirtileri tanı yöntemleri korunma ve kontrol stratejileri detaylı ve güncel literatür ışığında ele alınmıştır Moleküler teşhis tekniklerinden aşı uygulamalarına biyogüvenlik önlemlerinden eradikasyon programlarına kadar uzanan bu kapsamlı içerik okuyucuya yalnızca teorik değil aynı zamanda pratik bir bakış açısı da sunmayı hedeflemektedir Kitabımızın temel amacı öncelikle veteriner fakültelerinde öğrenim gören lisans düzeyindeki öğrencilere bununla birlikte yüksek lisans ve doktora eğitimi alanlara saha veteriner hekimlerine ve araştırmacılara ruminant ve domuzlarda görülen viral ve pr

Veteriner hekimlik ve hayvan sağlığı bilimlerinin temel yapı taşlarından biri bulaşıcı hastalıklarla mücadelede kazanılan bilgi birikimi ve deneyimdir Özellikle ruminantlar ve domuzlar gibi hem ekonomik açıdan yüksek değere sahip hem de insan sağlığı ile doğrudan ya da dolaylı ilişkili türlerde görülen viral ve prion kaynaklı hastalıklar yalnızca hayvan refahı ve üretkenliği için değil aynı zamanda halk sağlığı ve gıda güvenliği için de tehlike oluşturmaktadır Bu nedenle bu kitapta yer alan bilgiler yalnızca hayvan sağlığına yönelik değil aynı zamanda insan sağlığını korumaya yönelik geniş bir perspektifi yansıtmaktadır Viral etkenlerin yüksek bulaşıcılığı hızla yayılma potansiyeli ve bazı türlerinin zoonotik karakter taşıması bu konuların veteriner hekimlik alanında ayrıcalıklı bir yere sahip olmasını zorunlu kılmaktadır Zoonotik hastalıklar özellikle son yıllarda küresel sağlık sistemlerini tehdit eden pandemi ve epidemilerle birlikte kendini göstermiş olup hayvanlardan insanlara geçen viral patojenlerin yarattığı riskler de görünür hale gelmiştir Bu bağlamda domuz ve ruminantlarda görülen viral ve prion hastalıkların tanımlanması kontrolü ve önlenmesine yönelik güncel bilimsel verilerin anlaşılması ve uygulanması veteriner hekimliğin halk sağlığıyla olan entegre yapısını gözler önüne sermektedir Kitabımızda bu hastalıkların etiyolojisi patogenezi klinik belirtileri tanı yöntemleri korunma ve kontrol stratejileri detaylı ve güncel literatür ışığında ele alınmıştır Moleküler teşhis tekniklerinden aşı uygulamalarına biyogüvenlik önlemlerinden eradikasyon programlarına kadar uzanan bu kapsamlı içerik okuyucuya yalnızca teorik değil aynı zamanda pratik bir bakış açısı da sunmayı hedeflemektedir Kitabımızın temel amacı öncelikle veteriner fakültelerinde öğrenim gören lisans düzeyindeki öğrencilere bununla birlikte yüksek lisans ve doktora eğitimi alanlara saha veteriner hekimlerine ve araştırmacılara ruminant ve domuzlarda görülen viral ve prion hastalıklar hakkında kapsamlı bilimsel ve uygulamaya dönük bir kaynak sunmaktır Kitapta yer alan konular klasik bilgilerle birlikte güncel epidemiyolojik veriler yeni nesil tanı yaklaşımları ve kontrol stratejileriyle harmanlanarak hem öğrencilerin akademik gelişimlerine katkı sunacak hem de profesyonel alanda karar vericilere yol gösterecek niteliktedir Spesifik ve derinlemesine ele alınan içerikler okuyucuların konuya olan hâkimiyetini artıracak özellikle bulaşıcı hastalıklarla mücadelede bilimsel temelli kararlar alabilmelerine olanak sağlayacaktır Bu bağlamda kitabımız yalnızca bir referans kaynağı olmanın ötesinde mesleki gelişime katkı sağlamayı amaçlamaktadır İÇİNDEKİLER Bölüm 1 Arteriviridae Domuzların Reprodüktif ve Respiratorik Sendromu Porcine Reproductive and Respiratory Syndrome PRRS Zeynep KARAPINAR Bölüm 2 Astroviridae ve Bornaviridae Astrovirus Enfeksiyonları Ovine Astrovirus OAstV Bovine Astrovirus BoAstV Porcine Astrovirus PoAstV Bornavirus Enfeksiyonları Mehmet Özkan TİMURKAN Bölüm 3 Bunyaviricetes Sınıfı Akabane Hastalığı Schmallenberg Hastalığı Ainovirus Enfeksiyonu Cache Vadisi Virus Enfeksiyonu Kırım Kongo Kanamalı Ateşi Crimean Congo Hemorrhagic Fever CCHF Nairobi Koyun Hastalığı Nairobi Sheep Disease Virus NSDV Rift Vadisi Ateşi Rift Valley Fever Virus RVFV Dilek MUZ Bölüm 4 Caliciviridae Coronaviridae ve Tobaniviridae Domuzların Veziküler Exanthem VES Hastalığı Vesicular Exanthema of Swine Virus VESV Porcine Sapovirus PSaV Enfeksiyonu Bovine Enteropatojenik Calicivirus BEC Enfeksiyonu Sığır Koyun ve Domuzlarda Norovirus NoV Enfeksiyonu Bovine Coronavirus BCoV Enfeksiyonu Domuz Coronavirus Enfeksiyonları Swine Coronaviruses SCoV Develerde Coronavirus Enfeksiyonu Bovine Torovırus BToV Enfeksiyonu Porcine Torovirus PToV Enfeksiyonu Hasbi Sait SALTIK Bölüm 5 Flaviviridae Louping İll Virus Enfeksiyonu Sıçrama Hastalığı Wesselsbron Hastalığı Wesselsbron Disease WSLV Japon Ensephalitisi Virus Enfeksiyonu Japanese Encephalitis Virus JEV Bovine Viral Diarrhea Mucosal Disease BVD MD Sınır Hastalığı Border Disease BD Avrupa Domuz Vebası Classical Swine Fever CSF Hog Cholera Domuz Kolerası Atipik Domuz Pestivirus Enfeksiyonu Atypical Porcine Pestivirus APPV Bovine Hepacivirus Enfeksiyonu Porcine Pegivirus Enfeksiyonu PPgV Oğuzhan AVCI Bölüm 6 Filoviridae Hepeviridae ve Orthomyxoviridae Ebola Domuzlarda Reston Ebolavirus Hepevirus Enfeksiyonu Sığırlarda ve Domuzlarda İnfluenza Virus Enfeksiyonları Hakan AYDIN Bölüm 7 Paramyxoviridae ve Pneumoviridae Sığır Vebası Hastalığı Rinderpest RPV Cattle Plague Küçük Ruminant Vebası Hastalığı Peste des Petits Ruminants PPR Küçük Ruminant Morbillivirus Enfeksiyonu Sığırların Parainfluenza 3 Enfeksiyonu Bovine Parainfluenza Tip 3 Virusu BPIV 3 Domuzların Nipah Virus Enfeksiyonu NiV Domuzların Mavi Göz Hastalığı Domuz Rubulavirus Enfeksiyonu PoRV Sığırların Respiratorik Sinsityal Virus Enfeksiyonu Bovine Respiratory Syncytial Virus BRSV Sığırların Orthopneumovirus Enfeksiyonu Bahadır MÜFTÜOĞLU Emre ÖZAN Bölüm 8 Picornaviridae Şap Hastalığı Foot and Mouth Disease FMD Rhinitis A ve B Virus Enfeksiyonları Bovine Rhinitis Virus BRV Enterovirus Enfeksiyonları Bovine Porcine Enteroviruses BEV PEV Kobuvirus Enfeksiyonları Kobuvirus KoV Senecavirus Enfeksiyonu SenecavIrus A SVA Porcine Idiopathic Vesicular Disease PIVD Hunnivirus Enfeksiyonları Hunnivirus HuV Domuzların Veziküler Hastalığı Swine Vesicular Disease SVD Kardiovirus A Enfeksiyonu Encephalomyocarditis VIRUS EMCV Teschovirus A Enfeksiyonu Porcine Teschovirus PTV Gülizar ACAR Bölüm 9 Sedoreoviridae Reoviridae Mavidil Hastalığı Bluetongue BT Epizootik Hemorajik Hastalık Epizootıic Haemorrhagic Disease EHD Palyamvirus Enfeksiyonları Rotavirus Enfeksiyonları İlke KARAYEL HACIOĞLU Bölüm 10 Retroviridae Jaagsiekte Koyun Retrovirus Enfeksiyonu Jaagsıekte Sheep Retrovirus JSRV Ovine Pulmoner Adenocarsinoma OPA Bovine Leukemıa Virus Enfeksiyonu BLV Enzootic Bovine Leukosis EBL Sığırların İmmun Yetmezlik Sendromu Bovine Immunodeficiency Virus BIV Jembrana Disease Virus Enfeksiyonu JDV Caprine Arthritis Encephalitis Virus Enfeksiyonu CAEV Maedi Visna Virus Enfeksiyonu MVV Ali Rıza BABAOĞLU Bölüm 11 Rhabdoviridae Üç Gün Hastalığı Bovine Ephemeral Fever BEF Veziküler Stomatitis Virus Enfeksiyonu Vesicular Stomatitis Virus VSV Kuduz Hastalığı Rabies Ender DİNÇER Bölüm 12 Adenoviridae Anelloviridae Asfarviridae ve Circoviridae Sığırların Adenovirus Enfeksiyonları Bovine Adenovirus BAdV Koyun ve Keçilerin Adenovirus Enfeksiyonları Ovine Adenovirus OAdV Geyiklerin Adenovirus Enfeksiyonları Deer Adenovirus OdAdV Domuzların Adenovirus Enfeksiyonları Porcine Adenovirus PAdV Domuzların Anellovirus Enfeksiyonları Porcine AnellovIrus Afrika Domuz Vebası African Swine Fever Virus ASFV Domuzların Circovirus Enfeksiyonları Porcine Circovirus PCV Zeynep KARAPINAR Sabri HACIOĞLU Bölüm 13 Orthoherpesviridae Herpesviridae Enfeksiyöz Bovine Rhinotrakeitis Bovine Alphaherpesvirus 1 BoAHV 1 Bovine Mamillitis Bovine Herpetik Mamillitis Bovine Alphaherpesvirus 2 BoAHV 2 Bovine Gammaherpesvirus 4 Enfeksiyonu BoGHV 4 Bovine Ensefalitis Bovine Alphaherpesvirus 5 BoAHV 5 Caprine Herpesvirus 1 Enfeksiyonu CpAHV 1 Malignant Catarrhal Fever MCF Coryza Gangrenosa Bovum CGB Aujeszky s disease Pseudorabies Suid Alphaherpesvirus 1 SuAHV 1 Zeynep AKKUTAY YOLDAR Bölüm 14 Papillomaviridae ve Parvoviridae Ruminantların Papillomavirus Enfeksiyonları Domuzların Papillomavirus Enfeksiyonları Ruminantların Parvovirus Enfeksiyonları Domuzların Parvovirus Enfeksiyonları Fırat DOĞAN Bölüm 15 Poxviridae Sığır çiçeği Cowpox virus CPXV Deve çiçeği Camelpox virus CMLV Koyun çiçeği Sheeppox virus SPPV Keçi çiçeği Goatpox vIrus GTPV Sığırların Nodüler Ekzantemi Lumpy Skin Disease Virus LSDV Yalancı Sığır çiçeği Pseudocowpox virus PCPV Bulaşıcı Ektima Enfeksiyonu Ecthyma Contagiosum Orf Virus ORFV Sığırların papüler stomatitisi Bovine Papular Stomatitis Virus BPSV Domuz Çiçeği Swinepox Virus SWPV Bahattin Taylan KOÇ Bölüm 16 Prion Hastalıkları Scrapie Hastalığı Deli Dana Hastalığı Bovine Spongıform Encephalopathy BSE Prion Hastalıkları ve Domuzlarda Yapılan Çalışmalar Nüvit COŞKUN Bölüm 17 Ruminant ve Domuz Çiftliklerinde Biyogüvenlik ve Aşılamalar Biyogüvenlik Tanım Biyogüvenlik Prensipleri Risk Tanımlama Risk Analizi Biyogüvenlik Planı Ruminant ve Domuz Çiftliklerinde Biyogüvenlik Ana Prensipleri Ruminant ve Domuz Çiftliklerinde Risk Faktörleri ve Biyogüvenlik Önlemleri Uluslararası Biyogüvenlik Ruminant ve Domuzlarda Aşılama Virus Aşılarının İmmünojenitesini Artırma Yöntemleri Murat KAPLAN