Rusların Gözüyle Türkler
Rusların Gözüyle Türkler
Kaknüs Yayınları
Rusların Gözüyle Türkler
Bu çalışmada Rusların ataları Slavların Türklerle ilk karşılaşmalarından günümüze kadarki dönemde Rus kaynaklarındaki Türk algısı ele alınmaktadır Rus kaynakları aynen Çin yıllıkları ile Arap ve Fars el yazmaları gibi Türk tarihinin önemli kaynakları konumundadırlar Hristiyanlığın kabulüyle birlikte Rus manastırlarında kaleme alınmaya başlanan letopisler yıllık kronik Karadeniz in kuzeyindeki Türk boylarıyla ilgili bilgi verirken ve bu alandaki boşluğu önemli ölçüde doldururken Rus büyükelçi tüccar ve seyyahların rapor ve hatıraları Osmanlı Devleti nin siyasi ve özellikle de sosyo ekonomik yapısı hakkında Osmanlı kaynaklarındaki bilgileri tamamlamaktadırlar Yine askerİ ajanlarla konsolosların raporları XIX yüzyılın sonu XX yüzyılın başındaki Türkiye ve dönemin bölgesel sorunlarıyla ilgili bilgi içerirken Sovyet liderlerinin açıklamaları Sovyet dönemi Rusyası nın Türkiye ye bakış açısını ortaya koymaktadırlar Türklerle Rusların asırlarca beraber yaşaması yazar şair ressam ve diğer Rus entellektüellerin eserlerinde Türk Rus münasebetleri ve Türkiye yi konu almalarına neden oldu Nitekim birçok meşhur Rus yazarın eserinde Türklere Türk Rus münasebetlerine ve Türk algısına rastlamak mümkündür Biz de bu çalışmada Rus yıllıklarını elçi raporlarını Rus devlet adamlarının hatıra ve Türkiye ile ilgili yaptıkları açıklamalarını Türk Rus savaşlarına katılan Rus askerlerinin anılarını Rus konsolos ve askerî ajanlarının raporlarını diplomatik yazışmaları Rus edebî eser ve destanlarını farklı dönem Rus entelektüellerinin Türklerle ilgili kaleme aldıkları eserleri kullandık Adı geçen bu kaynaklardan Rusların Türklere yaklaşım ve tasvirlerini değerlendirdiğimiz gibi olumlu ya da olumsuz düşüncelerinin nedenlerini de siyasi olayları kısaca aktararak açıklamaya gayret ettik Dolayısıyla elinizdeki bu çalışma aynı zamanda Türk Rus münasebetlerinin kısa bir tarihçesini de içermektedir
Kronik Kitap
Rusların ataları Slavlar tarih sahnesine çıktıkları andan itibaren başta Avar ve Hazarlar daha sonraki dönemlerde ise Peçenek Kıpçak ve İdil Bulgarları gibi Türk devlet ve boylarıyla yan yana yaşadılar Avar ve Hazarlar Slav boylarından vergi toplarken Peçenekler Slav dünyasını âdeta yeniden dizayn ettiler Kıpçak hanlarının kızlarıyla yapılan evlilikler ise Rürikler arasında anne tarafından Türk olan hükümdarların ortaya çıkmasını sağladı Taraflar arasındaki etkileşimin neticesinde ise Knez Vladimir Rus yıllıklarında kağan olarak adlandırılırken Rusların ilk destanı olan İgor Bölüğü Destanı Kıpçaklarla mücadeleyi konu etmektedir Altın Orda nın kurulmasıyla birlikte Rus knezlikleri 2 5 asır sürecek Altın Orda nın hâkimiyetine girdiler Rusun altını kazarsan Tatar çıkar şeklindeki atasözü de bu durumu en iyi şekilde ifade eden bir sözdür Altın Orda nın parçalanmasıyla bağımsızlığını kazanan Rusya çok geçmeden Altın Orda nın mirasçılarını ele geçirdi ve uzun asırlardan sonra bölgede denge Rusların lehine değişti Moskova nın sonraki süreçte dikkatlerini Osmanlı daki Slav ve Ortodoks halklara çevirmesi ise çok sayıda Osmanlı Rus savaşının yaşanmasına neden oldu Peki Rus yıllıklarında Türkler nasıl resmedildi Rusların gözünde nasıl bir Türk imajı vardı Rus yazar ve şairler Türkler hakkında neler yazdı Rus ressamlar Türklerle ilgili ne tür resimler yaptı Osmanlı da bulunan Rus diplomat tüccar seyyah din adamları hatıralarında Türklerin ne tür özelliklerine dikkat çekti Rus Genelkurmay belgeleri ile Sovyet diplomatlarının hatıralarında Türkiye ile ilgili hangi konulara yer verildi İlyas Kemaloğlu nun Rus yıllıkları Rus diplomat ve seyyahlarının rapor ve seyahatnameleri Türk Rus savaşlarına katılan Rus askerlerinin anıları Rus istihbaratçılarının notları diplomatik yazışmaları Rus edebî eser ve destanları farklı dönem Rus entelektüellerinin Türklerle ilgili kaleme aldıkları eserleri tarayarak kaleme aldığı bu çalışma Rusların tarih boyunca Türklere bakışını ortaya koyduğu gibi okuyucuya Türk Rus ilişkilerinin panoramasını da sunmaktadır