Sadallah Vennüs ve Tiyatroları — Aysel Ergül Keskin

Bu çalışmamda insanî duygusal ahlaki davranış kültür ve tiyatro gibi pek çok yönden incelenmeyi ve önemsenmeyi hak eden yazar Sa dallâh Vennûs ve tiyatro eserlerini özlü bir şekilde inceledim Hayatının kırk yılında yirmiden fazla tiyatro eseri pek çok araştırma ve makale yazmış olan ve yalnızca bir tiyatro yazarı değil aynı zamanda bir tiyatro adamı olan Sa dallâh Vennûs un deneyimlerinin bir panoramasını sunmak istedim Sa dallâh Vennûs Arap kültürü yolculuğuna kırk yıl eşlik etmiştir Bu yolculuğun başında sadece okumaktan zevk alan bir okuyucuydu Ancak kısa bir süre sonra kültürel hayatın akışı içerisinde etkili bir kışkırtıcı kültürel alanda iz bırakan bir şahsiyet olmuştur Et Tayyib es Sıdkî nin ifade ettiği gibi İnsan ve yazar Sa dallâh Vennûs arasında ayırım yapmak bana zor geliyor Çünkü o hayatında da yaratıcılığı gibi aşırı duyarlı ve eşyanın arkasında gizli olan şeyleri görmede yeteneklidir Ünlü tiyatro yazarı eleştirmen ve yönetmen Sa dallâh Vennûs hakkında bir araştırma yapmak istememin başlıca nedenleri arasında onun çok sayıda ve edebî değeri yüksek tiyatro eseri drama teorisi uygulamaları ve bu konularda makaleler yazan yaratıcı bir yazar olmasını ve tiyatrolarının büyük çoğunluğunun sahnelenmiş olmasını sayabilirim Bunların hepsi Vennûs un okuma alanının genişliğini ve onun üstlendiği sorumluluğun ne kadar büyük olduğunu göstermektedir Bir diğer neden ise Vennûs un oyunlarının hem metin hem de sahne performansı olarak birçok eleştirel açıklama ve tartışma yaratmış olmasıdır Vennûs Batılı ünlü yazarlar Piscator Brecht Peter Weiss dan gerek üslup gerekse tiyatro formu alanında etkilenmiş dramanın canlı yenilikçi doğal geleneğinin gelişimini inatla kararlı bir biçimde sürdüren birkaç tiyatro yazarından biri olarak ortaya çıkmıştır Onun oyunları izleyicinin kendini ortaya koyması soru sorması ve hatta sahneye doğaçlama bir diyalogla katılarak kendini şımartma derecesine gelmesini sağlayacak düzeyde başarılı izler bırakmıştır Onun Orta Çağ masallarındaki kültürel mirasın yeniden canlanması gelişmeye karşı istekliliği ve denemelerle aktifleşen tiyatro dinamikleriyle yalnızca Suriye tiyatrosunda değil genel olarak Arap tiyatrosunda da çok önemli role ve yere sahip bir yazar olduğunu belirtmemiz gerekir 1997 yılında Nobel Edebiyat Ödül Kurulu UNESCO ya büyük tiyatro yazarı Sa dallâh Vennûs un Nobel Edebiyat Ödülü ne aday gösterileceğini bildirdi Adaylığı doğrulandıktan birkaç gün sonra 15 Mayıs 1997 de Vennûs vefat etti O ölüm ve yaşam arasındaki mücadelenin epik şiiriydi Sa dallâh Vennûs un vefat ettiği 1997 yılında Amman da bulunmaktaydım Yazarın vefatı Arap dünyasında büyük bir yankı uyandırmıştı Onun vefatı üzerine doktora derslerine devam ettiğim Ürdün Üniversitesi Edebiyat Fakültesi nde Vennûs un tiyatral kişiliği üslubu eserleri ve insanî özellikleri konularının işlendiği özel dersler verildi Kansere karşı mücadele vererek Amman da vefat etmesi ve özellikle bu mücadele döneminde sanatsal değeri yüksek ve toplumsal mesajı vurgulayıcı eserleriyle beni derinden etkilemişti Sa dallâh Vennûs Bu çalışmanın materyalleri on dört yıl önce toparlanmıştı Ancak kitap haline gelmesi bu yıl mümkün oldu Çalışmama konuyu temellendirmek amacıyla Modern Arap Tiyatrosuna Genel Bir Bakış ve Çağdaş Suriye Tiyatrosu adlı giriş bölümüyle başladım Bu bölümde Modern Arap tiyatrosunun öncüleri eserleri ve çalışmaları hakkında özlü bilgiler verdikten sonra onun bir devamı olan Çağdaş Suriye tiyatrosuna geçiş yaptım Bu bölümde Suriye tiyatrosunun önde gelen yazarları Çağdaş Suriye tiyatrosunda ele alınan en önemli konular tiyatro türleri ve tekniğinden bahsettim Böylece okuyucunun zihninde Modern Arap tiyatrosu ve Suriye tiyatrosunun genel panoramasını oluşturmak istedim Sa dallâh Vennûs un birbiriyle içe içe girmiş olan yaşamı edebî kişiliği tiyatro anlayışı sosyal ve fikrî çevresi ve eserlerini birinci bölümde değerlendirdim Bu bölümde bir bakıma sanatçının ilhamının arka planında onun yaşam gerçeğinin bulunup bulunmadığını sorgulamak istedim Çalışmanın amacını ve sunmak istediği bilgiyi ortaya koyan ve en önemli temel bölümü olan ikinci bölümde Sa dallâh Vennûs un tiyatral yaratıcılığının dönemleri ve bu dönemlerin temsilcisi olan tiyatroları ele aldım Vennûs un tiyatral yaratıcılığının her bir döneminde birçok eser bulunmaktadır Ancak bu eserlerin her birinden bahsetmek bu kitabın boyutlarını aşacağı için her bir dönemin temsilcisi olan en önemli bir tiyatro eserine yer verdim

Bu çalışmamda insanî duygusal ahlaki davranış kültür ve tiyatro gibi pek çok yönden incelenmeyi ve önemsenmeyi hak eden yazar Sa dallâh Vennûs ve tiyatro eserlerini özlü bir şekilde inceledim Hayatının kırk yılında yirmiden fazla tiyatro eseri pek çok araştırma ve makale yazmış olan ve yalnızca bir tiyatro yazarı değil aynı zamanda bir tiyatro adamı olan Sa dallâh Vennûs un deneyimlerinin bir panoramasını sunmak istedim Sa dallâh Vennûs Arap kültürü yolculuğuna kırk yıl eşlik etmiştir Bu yolculuğun başında sadece okumaktan zevk alan bir okuyucuydu Ancak kısa bir süre sonra kültürel hayatın akışı içerisinde etkili bir kışkırtıcı kültürel alanda iz bırakan bir şahsiyet olmuştur Et Tayyib es Sıdkî nin ifade ettiği gibi İnsan ve yazar Sa dallâh Vennûs arasında ayırım yapmak bana zor geliyor Çünkü o hayatında da yaratıcılığı gibi aşırı duyarlı ve eşyanın arkasında gizli olan şeyleri görmede yeteneklidir Ünlü tiyatro yazarı eleştirmen ve yönetmen Sa dallâh Vennûs hakkında bir araştırma yapmak istememin başlıca nedenleri arasında onun çok sayıda ve edebî değeri yüksek tiyatro eseri drama teorisi uygulamaları ve bu konularda makaleler yazan yaratıcı bir yazar olmasını ve tiyatrolarının büyük çoğunluğunun sahnelenmiş olmasını sayabilirim Bunların hepsi Vennûs un okuma alanının genişliğini ve onun üstlendiği sorumluluğun ne kadar büyük olduğunu göstermektedir Bir diğer neden ise Vennûs un oyunlarının hem metin hem de sahne performansı olarak birçok eleştirel açıklama ve tartışma yaratmış olmasıdır Vennûs Batılı ünlü yazarlar Piscator Brecht Peter Weiss dan gerek üslup gerekse tiyatro formu alanında etkilenmiş dramanın canlı yenilikçi doğal geleneğinin gelişimini inatla kararlı bir biçimde sürdüren birkaç tiyatro yazarından biri olarak ortaya çıkmıştır Onun oyunları izleyicinin kendini ortaya koyması soru sorması ve hatta sahneye doğaçlama bir diyalogla katılarak kendini şımartma derecesine gelmesini sağlayacak düzeyde başarılı izler bırakmıştır Onun Orta Çağ masallarındaki kültürel mirasın yeniden canlanması gelişmeye karşı istekliliği ve denemelerle aktifleşen tiyatro dinamikleriyle yalnızca Suriye tiyatrosunda değil genel olarak Arap tiyatrosunda da çok önemli role ve yere sahip bir yazar olduğunu belirtmemiz gerekir 1997 yılında Nobel Edebiyat Ödül Kurulu UNESCO ya büyük tiyatro yazarı Sa dallâh Vennûs un Nobel Edebiyat Ödülü ne aday gösterileceğini bildirdi Adaylığı doğrulandıktan birkaç gün sonra 15 Mayıs 1997 de Vennûs vefat etti O ölüm ve yaşam arasındaki mücadelenin epik şiiriydi Sa dallâh Vennûs un vefat ettiği 1997 yılında Amman da bulunmaktaydım Yazarın vefatı Arap dünyasında büyük bir yankı uyandırmıştı Onun vefatı üzerine doktora derslerine devam ettiğim Ürdün Üniversitesi Edebiyat Fakültesi nde Vennûs un tiyatral kişiliği üslubu eserleri ve insanî özellikleri konularının işlendiği özel dersler verildi Kansere karşı mücadele vererek Amman da vefat etmesi ve özellikle bu mücadele döneminde sanatsal değeri yüksek ve toplumsal mesajı vurgulayıcı eserleriyle beni derinden etkilemişti Sa dallâh Vennûs Bu çalışmanın materyalleri on dört yıl önce toparlanmıştı Ancak kitap haline gelmesi bu yıl mümkün oldu Çalışmama konuyu temellendirmek amacıyla Modern Arap Tiyatrosuna Genel Bir Bakış ve Çağdaş Suriye Tiyatrosu adlı giriş bölümüyle başladım Bu bölümde Modern Arap tiyatrosunun öncüleri eserleri ve çalışmaları hakkında özlü bilgiler verdikten sonra onun bir devamı olan Çağdaş Suriye tiyatrosuna geçiş yaptım Bu bölümde Suriye tiyatrosunun önde gelen yazarları Çağdaş Suriye tiyatrosunda ele alınan en önemli konular tiyatro türleri ve tekniğinden bahsettim Böylece okuyucunun zihninde Modern Arap tiyatrosu ve Suriye tiyatrosunun genel panoramasını oluşturmak istedim Sa dallâh Vennûs un birbiriyle içe içe girmiş olan yaşamı edebî kişiliği tiyatro anlayışı sosyal ve fikrî çevresi ve eserlerini birinci bölümde değerlendirdim Bu bölümde bir bakıma sanatçının ilhamının arka planında onun yaşam gerçeğinin bulunup bulunmadığını sorgulamak istedim Çalışmanın amacını ve sunmak istediği bilgiyi ortaya koyan ve en önemli temel bölümü olan ikinci bölümde Sa dallâh Vennûs un tiyatral yaratıcılığının dönemleri ve bu dönemlerin temsilcisi olan tiyatroları ele aldım Vennûs un tiyatral yaratıcılığının her bir döneminde birçok eser bulunmaktadır Ancak bu eserlerin her birinden bahsetmek bu kitabın boyutlarını aşacağı için her bir dönemin temsilcisi olan en önemli bir tiyatro eserine yer verdim

Bu çalışmamda insanî duygusal ahlaki davranış kültür ve tiyatro gibi pek çok yönden incelenmeyi ve önemsenmeyi hak eden yazar Sa dallâh Vennûs ve tiyatro eserlerini özlü bir şekilde inceledim Hayatının kırk yılında yirmiden fazla tiyatro eseri pek çok araştırma ve makale yazmış olan ve yalnızca bir tiyatro yazarı değil aynı zamanda bir tiyatro adamı olan Sa dallâh Vennûs un deneyimlerinin bir panoramasını sunmak istedim Sa dallâh Vennûs Arap kültürü yolculuğuna kırk yıl eşlik etmiştir Bu yolculuğun başında sadece okumaktan zevk alan bir okuyucuydu Ancak kısa bir süre sonra kültürel hayatın akışı içerisinde etkili bir kışkırtıcı kültürel alanda iz bırakan bir şahsiyet olmuştur Et Tayyib es Sıdkî nin ifade ettiği gibi İnsan ve yazar Sa dallâh Vennûs arasında ayırım yapmak bana zor geliyor Çünkü o hayatında da yaratıcılığı gibi aşırı duyarlı ve eşyanın arkasında gizli olan şeyleri görmede yeteneklidir Ünlü tiyatro yazarı eleştirmen ve yönetmen Sa dallâh Vennûs hakkında bir araştırma yapmak istememin başlıca nedenleri arasında onun çok sayıda ve edebî değeri yüksek tiyatro eseri drama teorisi uygulamaları ve bu konularda makaleler yazan yaratıcı bir yazar olmasını ve tiyatrolarının büyük çoğunluğunun sahnelenmiş olmasını sayabilirim Bunların hepsi Vennûs un okuma alanının genişliğini ve onun üstlendiği sorumluluğun ne kadar büyük olduğunu göstermektedir Bir diğer neden ise Vennûs un oyunlarının hem metin hem de sahne performansı olarak birçok eleştirel açıklama ve tartışma yaratmış olmasıdır Vennûs Batılı ünlü yazarlar Piscator Brecht Peter Weiss dan gerek üslup gerekse tiyatro formu alanında etkilenmiş dramanın canlı yenilikçi doğal geleneğinin gelişimini inatla kararlı bir biçimde sürdüren birkaç tiyatro yazarından biri olarak ortaya çıkmıştır Onun oyunları izleyicinin kendini ortaya koyması soru sorması ve hatta sahneye doğaçlama bir diyalogla katılarak kendini şımartma derecesine gelmesini sağlayacak düzeyde başarılı izler b