Sahabenin Adaleti ve İlk İhtilaflar — Nihat Demirel

İslam tarihi insanlığın tanıdığı ve dünya milletlerinin yazmakla ve öğrenmekle mesut olduğu en temiz en şerefli en incelikli ve en insancıl tarihtir Hz Peygamber s a v in vefatından sonra arkadaşları olan sahabe ona nasıl hürmet ve tazim gösterdiyse ehli beytine de aynı hürmeti göstermiştir Ancak Hz Peygamber s a v asrından uzaklaşma ve genişleyen İslam coğrafyası yeni problemleri de beraberinde getirmiştir İlk iki halife döneminde İslam toplumu ve sahabe nesli Hz Peygamber s a v den aldığı merkez kaç kuvvetle fetihlere girişmiş dünyadan çok ukbaya çalışmayı amaçlamıştır Hz Osman r a zamanında İslam toprakları doğuda orta Asya içlerinden batıda Afrika ya kadar genişlemiş ve bu kadar büyük bir devletin idaresi de zorlaşmıştır Bununla beraber Hz Osman r a kendi akrabalarına güvenmiş ve akrabalarını İslam devletinin vilayetlerine vali tayin etmiştir Hz Osman r a in akrabaları tavırlarıyla bu güveni boşa çıkarmış ve asilerin halifeye isyanın ilk kıvılcımlarını yakmalarına sebebiyet vermişlerdir İbn Sebe nin çalışmaları ve Mervan bin Hakem gibi kişilerin yanlış uygulamaları sonucunda Medinekuşatılmış ve İslam tarihinin en bedbaht olayı vukua gelmiş Hz Osman r a karısının gözü önünde şehit edilmiştir Asiler halifeyi öldürmeleri sonucunda korkuya kapılmış ve biran önce başka bir halife seçme gereği duymuşlardır Bunun sonucunda ne kadar istemese bile Hz Ali r a halife olmuştur Hz Ali r a in halife olması bazı sahabe arasında huzursuzluğa sebep olurken bazı sahabeyi de memnun etmiştir Rahatsız olan kesim Hz Aişe r a önderliğinde toplanmış ve ilk defa iki toplumu da Müslüman olan ordu karşı karşıya gelmiştir Bütün bu olaylar tamamen sahabe olan kişilerin iradelerinin bir eseri gibi gözükse de işin içinde farklı güç merkezlerinin kendi menfaattarı doğrultusunda olayları yönlendirdiği görülmektedir Yoksa Hz Ali r a ile Hz Muaviye r a aralarındaki ihtilafa rağmen birbirlerini asla tekfir etmemiş aksine bir birlerinin kardeşi olduklarını her defasında deklare etmişlerdir Keza Hz Aişe r a Cemel savaşından sonra Hz Ali r a ye olan tavrını değiştirmiş ve yaptığından pişmanlık duyarak ömür boyu tövbe etmiştir Bu ve bunun gibi olaylar sahabenin kendilerine bırakılsaydı asla kötü sonuç doğurmayacaktı İslam ın bekasından rahatsız olanlar tarafından fitne ortaya atılmış ve bu fitnede tarihin bazı dönemlerinde kesintiye uğrasa da artarak devam etmiştir