Sanat Dünyamız Sayı 186 — Kolektif

Her yerde insanlık bilginin ustalığın ve sihirli gücün nerede bulunabileceğini arıyordu Her yerde bireyler dürüst ya da dürüst olmayan bir şekilde yönetmeye yönlendirmeye ya da topluluğun kafa karışıklıklarını uzlaştıracak sihirli varlıklar olmaya istekliydiler Para diğer icatların çoğu gibi insanlığın başına gelen bir şeydi ve insanlar bugün hâlâ gelişmek zorundaydılar hâlâ paranın bilimini ve ahlakını mükemmelleştirmek zorundalar Hata hatayı izler umut verici başlangıçlar grotesk hayal kırıklıklarıyla sonuçlanır doğal su akıntıları onları insanoğlunun susamış dudaklarına ulaştıran kap tarafından zehirlenir Ama her felaketten sonra insanların umudu yeniden yükselir Köle bir uygarlık yağmacı özgür insanlar için sürekli bir davettir Ama öte yandan bir irade topluluğu zorlu unsurların bir birleşimini gerektirir ortaya çıkması çok daha zor ve sürdürmesi daha da zor bir topluluktur Uygarlık en hakir biçimlerinde bile insanlığa her zaman son derece çekici kullanışlı ve uygun olan pek çok şey sunmuştur fakat ırkımızdaki huzursuz ve evcilleşmemiş bir şey uygarlığı başlangıçtaki katılımsız itaate olan güveninden katılımcı iradeler topluluğuna dönüştürmek için sürekli çaba sarf etmiştir

Ana Hatlarıyla Dünya Tarihi İnsanın Tüm Öyküsü ya da Yaşamın ve İnsanlığın Sade Tarihi alt başlıklarıyla H G Wells in ilk kez 22 Kasım 1919 dan başlayarak iki haftada bir 24 bölüm halinde resimli olarak yayımlanan ve 1920 de tek cilt olarak basılan bir eseridir İki milyondan fazla satmış birçok dile çevrilmiş ve yüksek öğrenim kurumlarında tarih öğretimi üzerinde önemli bir etki yaratmıştır Wells Anahatlar ı Denis Diderot nun Encyclopédie sini model alarak yazmıştır

Atatürk ün dünya tarihini bir bütün olarak değerlendirme uluslararası işbirliği bölgesel antlaşmalar ve bir Dünya Federasyonu oluşturma konularında etkilendiği çağdaş yazarlardan biri de H G Wells 1866 1946 tir Wells bu kitabın bir bölümünde tarihin ancak disiplinlerarası bir çalışma ile yazılabileceğinden bahsediyordu Kitaptaki bu cümle Mustafa Kemal tarafından işaretlenmiş yanına da tarihçiliğin artık jeolojistlerin paleontolojistlerin ambriyolojistlerin her kesimden doğa bilimcilerinin ruh bilimcilerinin etnolojistlerin arkeolojistlerin filolojistlerin ve tarih uzmanlarının ortak çalışmalarıyla şekilleneceği notu düşülmüştü Esquisse de l Histoire Universelle i okuyan Mustafa Kemal hem bu yeni tarih anlayışının açtığı engin ufuklardan etkilenmiş hem de Türk milletinin tarihini dünya ve insanlık tarihi içerisine onun bir parçası olarak yerleştirebilme fırsatı yakaladığı için heyecan duymuştur Derhal Ankara daki Fransızca bilen aydın ve eğitimli kişileri yanına toplamış kitabı fasiküller halinde bölerek Türkçeye çevirmelerini istemiştir Sonrasında ise Maarif Vekaleti tarafından Devlet Matbaası nda Cihan Tarihinin Umumi Hatları adı ile beş cilt olarak bastırılmıştır 1931 de hazırlanan tarih müfredatının dünyanın oluşum ve gelişimini anlatan bölümleri organizasyon ve içerik olarak H G Wells in The Outline of History kitabının kaynak gösterilmeden yapılan derlemesi niteliğindedir Nutuk ta ise tek bir yabancı eserden bahsedilir Outline of History Söz konusu bölüm şöyledir Efendiler İngiliz tarihçilerinden Wells iki yıl önce yayınlanan bir tarih kitabı yazmıştır Eserinin son sayfaları dünya tarihinin gelecekteki safhası başlığı altında bazı düşünce ve görüşleri içine almaktadır Bu görüşlerin yönelmiş olduğu hedef un gouvernement fédéral mondial yani birleşik bir dünya devleti dir Wells bütün hakimiyetler tek bir hâkimiyet içinde eritilmezse milliyetlerin üstünde bir kuvvet meydana çıkmazsa dünya mahvolacaktır der ve gerçek devlet çağdaş hayat şartlarının bir zorunluluk haline getirdiği birleşik dünya devletinden başka bir şey olamaz hiç şüphe yoktur ki insanlar kendi icatları altında ezilmek istemezlerse er geç birleşmeye mecbur olacaklardır